Friday, January 22, 2016

CHHAZAW NATA TLYZAW A LYU LEINA Dr.S.Hrachu

CHHAZAW NATA TLYZAW A LYU LEINA Dr.S.Hrachu

                Marâpa râh hro nata reihkah apanano chaituhpa cha zyhna phôhryhpa he a châ. Zyhna phôhryhpa heta hlâno eima mahnô-mahpawzy ama phôhryhpa achhyna reihkah tyhpa zydua kha pho khai ha ta, ama khahrô-bypi amâ chhy tyhna reihkah parohpa zydua kha Khazoh hrohpa achhyna liata hmâ tlâh awpa nata pachhaoh tlâh awpa a y tlâ khao leipa vâta Krizyhpa pakah liata ahmie khao lei awpazy a châpa vâta ama chaochhâna reihkah zy, ama hla, Khazohpa lâta aheihpa sâkha hmah a y leipa vâta hny khai hapa a châpa he Marâpa eima culture (Hrozie) eima pahleina thabypa avaw châ.
                Ama Khazoh-lythâh amâ chhyna reihkah nata chaochhâna zy, ama pamana chi to liata ama thlahchhâna zy, tlâhpi pamana nata odyh to pamana liata ama thlahchhâna reihkah zydua kha hny khai hapa châ ha ta, atahmâ cha Notla Tilaipi haosâ lâta Missionary zy ta Khazohpa dopa nata Hrohpa Vâchô Khazohpa thâtihpha lâta maniah ama paheisa khai hapa vâta eima Bie hmâpa nata Hla hmâpazy anano khai ha ta, mahnô-mahpaw parohpazy kha cha vaw hroh heih thaipazy châ bielâ ha mawh ei sala achybia atu leipa ta no-âh tahpa ta aheihpamaihpamyh ngâ thlâh ha awpa sai ama châ aw.
                 Keimo chhao pi he atahmâ ta eima Khazohpa eimâ chhyna hla nata bie lia hetareihkah pasiapanô leipa ta nata pachâpalina hmeihseih hnei leipa ta charichamypa ta ahmâh chakhyh thlâh hapa hluhpi y pi ta, â chhuahpa chhao pahno leipa ta eima sa chakhyh thlâh hapa hla chhao a hluhpi a y.
                  Atahmâ Chhâzaw nata Tlyzaw â lyu leina nata ânanona pakhâta ta achu tua suh vy. Khazohpa ta khizaw tao ta, cha a khizaw taopa pakhaihsa awpa ta Noh nata Thlâpâ tao ta. Cha cha noh zy, daihti zy, thla zy, kô zy reina ta châ mawh sy, tah ta (Athaona 1:14). Khizaw a tao hlâ heta ‘Daihti’ tahpa he y vei. Zuda 24 moh la “Daihtizy y hlâ” tahpa na hmô thlâh ha aw. ChavâtaDaihti he khizaw â dua chhôh châ deita ta taopa a châ. Cha daihti reina yna su râh cha Chhâzaw râh châ ta, daihti reina nata kô reina y leina râh cha Tlyzaw râh a châ. Chhâzaw chhôh liata daihti tlôh ta, Tlyzaw chhôh liata cha daihti y vei tahpa pahno awpa a châ.
                    Eima bie nata hla liata Tlyzaw nata Chhâzaw yzie hnei leipa ta â pahlaopahli kawpa hluhpi hry liata Hla sâ 2 moh tua sih y.
1. “Chhâzaw râh nata Tlyzaw lei tita”. Chhâzaw lei aw ta, Tlyzaw chhao a lei pâ hra aw tahpa a lyu kaw. A sâno ta lei ha mawhsala kheihta a châ aw?
2. “He alei he chhâzaw râh tloh vei”. Chhâna noh a hneipa he Chhâzaw tahpa châ ta, chhâna noh a hnei khao leipa he Tlyzaw tahpa châ tlôh ta, he hla he dia yzie hnei khao aw vei? Â chakhia hana tah t’u??

Eima khi kô 2016 liata ryu sôh pa nawzy ama châ.




Friday, February 13, 2015

Rev.C.Thalai Sermon bie a châ.

    

Bo - 1 CHHÔHKHA THLAHPA THAPASANA

“Ahy rai ta ama chyhsazy châta pachâ chhielie leipa ta ama o chhôh liata chyhsa châta hmo to a pachâ chhielie leipa khiahtala â ngiapâna cha â paphasai ta, ngiapâ leipa hlâta tlao a molei via.” Timothy 5:8
Timothy 5:8 bie he Krizyhpa chhôhkha peimawhna kyh reina a châ. Chavâta chhôhkha he Khazohpa ta leilô a bô tua no tawhta a vaw padua hawpa a châpa vâta chhôhkha cha Khazohpa ta a papeimawhsa ngaitapa a châ. Thâtihpha chhao chhôhkha tawhta pathao awpa ta Bible ta maniah a chho. Chhôhkha peimawhzie – chhôhkha ylâhpazy hnohta Thâtihpha chakaona a hneipa cha a ngiapâ leipa hlâta molei viapa ta Bible ta a siapa ta maniah a chho. Ângiapâ leipa cha vârâh a kiah lei awpa list liata ypa ta Bible ta maniah a chho hawpa a châ.
Atahmâ he chhôhkha hluhpizy ama thlahpa a leidia hai! Ngiachhiena daihti a khô hlâna heta hawh leipa ta eima chhôhkhazy thlahpa a thi awpa pachhana maohphaohna, eima hnohta biehneina piepa a châ tahpa a pahno suh u.
Thlahpa thapasana yzie :  Thlahpa thapasana yzie he pakah nata paleih ta reipa hlâta yzie a hnei viapa a châ. Sapa pilâhpa thisaih a zaopa tawhta a vaw puapa a châ. Chahawhnahra chata Krista thisaih liata a pihpa maihta thlahpa a thi awpa ngiachhiena nata thapasana ama hneipa a châ. Kyhpachâna he Khazohpa tawhta a puapa châ tlôh ta, chyhsa to kyhpachâna a hneipa maih Khazohpa sapa châ haw ei ta, Khazohpa ama pahno. Kyhpachâna a hnei leipa chata Khazohpa pahno veih ei” (I Zhn. 4:7, 8)
Chhôhkha he Khazohpa paduapa a châ : Khazohpa ta chyhsa a taonazie a hmotaopa hropa zydua hlâta a rôhnah chaipa ta ano lyupa ta a taopa eima chânazie Bible ta maniah a chho. Adâh nata Ivy cha pôhkha châ awpa ta nôvah ta a paduapa ama châ. Khizaw liata chi hluhpi pathla awpa ta a raopa ama châ. Adâh tahna yzie cha chyhsa tahna a châ. Nôvah ama châ tawhta ama moh cha he hawhna heta a châ. A vahpa tahna yzie cha chapaw tahna a châ. Lahpinô tahna chhao cha chanô tahna hawhta a châ hra. Âmo cha chi hluhpi pathla awpa ta Idâh sahdô liata a paysapa ama châ. (Gen. 1:26, 27, 2:21-25).
Chyhsa hmiatua chaipenawh cha Ivy nata Adâh ama châ. Athaona thaby (Foundation) peimawh chaipa ama châ. Chahawhna hra chata chhôhkha thaby a bôna (Foundation) he a peimawh chaipa a châ hra. Atahmâ Bible bie eima nahthlie tua aw.
“Zaio liana chata a ki liata alô peimawh chaipa â tlyhpa sôh ngaitapa ei paryh… o satuhpazy ta alô ama kho leipa kha, cha tlai cha a ki liata alô phahnai chaipa a vaw châ haw.” (I Pt.12:6,7; Eph. 2:20) Mistery, o asatuhpazy chhaota o ama sa nota a chô pathlô-palaih lâzy tawhta pathao tua leipa ei ta, otôh, a ki tôh peimawh chaipa, â pahniehna (Foundation) tawhta ama padua tyhpa a châ. Chavâta Abeipa Zisu chhaota pakhona bie ta a vaw reipa a châ.
Chyhsa o a satuhpa ta â thupi chao ta, lôpanô chô ta o a satuhpa nata a pakhopâpa a châ. (Lk. 6:48; Mt. 7:24-27)
Poh o pakawhna kyh : “Na poh o su cha pakawh teh, na yziezy poh chô cha paraihpa ta y mawh sy. Pahlôh kha, na khawhrizy cha paseih la, a paraina khainazy cha pa-I teh” (Isai 54:1,2). Poh o yzie cha pahno n’awpa ta tahmâ ta Silpouline eima hmâpa hawhna heta hlâno Israel sawzy cha râhpathohpa liata ama y nona khata poh o ama hmâh tyhpa a châ. Poh o cha ziza liata paraipa a châpa vâta a khaina tôh liata chaori ta khaipâpa a châ. Chavâta a khaina tôh a pachyu awpa a peimawh kawpa a châ. Chahawhna hra chata o chhôh thabypa he a peimawh chaipa a châ hra.
Zerusale khihpi chhao cha chhôhkha pamosana a châ hra. Zerusale cha Khazohpa chyhsa hmiatua pe’nawh, Abraha zy, Aisika zy, Zakaw zy vaw pahrâna supi chaipa a châpa vâta Abei Zisu chhaota Avâ lâ a kia chy ta Thâtihpha chho nawpa he hawhta a reih. Zerusale tawhta pathao awpa ta bie a pie ei.
“Thlahpa Pathaihpa cha nama chôta a vaw tlô tita hmotaotheina nama hnei aw. Chatanachata Zerusale liata zy, Ludia râh nata Samari râh khi to liatazy kaokih taih chhaota ei bie pahnosatuhpazy nama châ haw.” Hmt. 1:8. Khazohpa khihnarâh cha Zerusale tawhta pathaopa a châpa hawhta chhôhkha tawhta a thao awpa a chânazie maniah a pachupa a châ. Chhôhkha he athaona thaby a chhiepa nata a phapa puana hnawh a châpa vâta UNO chhaota chhôhkha he a papeimawhsapa a châpa vâta kô phuahpa chhaota a vaw hneipa a châ.
He hawhta :
                1974   - liana khata Thyutlia kô ta a phuah.
                1985   - liana khata Hawti kô ta a phuah.
                1994   - liana khata chhôhkha kô ta a phuah.
A chhâpa cha chhôhkha cha a chhiepa nata a phapa a vaw puana thaby Foundation peimawh chaipa a châpa vâta a châ.
Supipa (Hqrs) peimawhzie : Adyuhpi ei 2-na British nata Japan adyuh nona khata Japan cha British nata America ta a baopasupa ta a dyuh ei ta, India zy, Pakistan zy, Burma zy cha British ry liata ama y no sai châ ta, ama zydua ta Japan a dyuhpa sai ama châ. Japan cha a thatlô ngâsâ ta. Burma râh cha za la khai haw ta, India râh chhao a zâ ngia hawpa a châ. Chavâta Japan nata British amâ dyuhna supi chaipa pheisaih ama thi hluh chaina Kohima liata cha pheisaih a thipa zydua lobo rôhnah ngaitapa British sawhkhâ ta a bôpa a châ.
Japan a thatlô khao leina chhâpa cha ama supipa peimawh chaipa Nagasaki nata Hiroshima liata America ta Atombomd ama pathla tawhta Japan cha a nawh hapa a châ. Cha hawhna hra chata chhôhkha thaby a rao haw khiahta cha Missionary Foreign lâ taihta tuah hr’ei sihla, ‘Hlao cha pie thei khao ma pi, eima Headquarters nah a rao haw.’ Japan nawh hawhta eima tahna daihti, chhôhkha a rao haw khiahta cha eima tah cheingei hra aw. Chavâta chhôhkha he a peimawh hmeiseihpa a châ. Chhôhkha tawh sai ta chyhsa moleipa nata chyhsa siapa vaw puana hnawh a châ.
Tahmâ daihti liata chhôhkha rairuna : IEM Area CoOrdinator ta ei chakaona zawhzi ta Siaha District khihpi Town chhôh liata rairunazie pahno na ta, atahmâ daihti liata chhôhkha rairuna chaipa cha sahma nata paritheipa (Drugs) a tao penawh chhôhkhazy he ama châ chai. Ngiachhie amâ chhi ngâsâ. Ama moh cha rei leipa aw na ta, mo pakha ta a nôponazie he hawhta eina chho.
“Pastor y, ei sawchapawpa cha sahhma nata drugs a taopa châ ta, tahmâ cha khôtho lâ chhao pua thei khao leipa ta, â zia thlâh ha ta, ngiachhiepa ta â ziana lâ vawh la, thlah chhâpa bâ mah y. Phusâ na hiah ngâthlâh ha tyh ta, pie tiah awpa châ leipa ta, pie leipa ta y mawh sahla, a pathi chhie ngâsâ ha heih ta, ei chô liata a ku pathla thlâh ha awpa châ thlâh ha ta,” tahpa ta na chho ta. Ano cha KNP chhihtuhpa a châ. A reipa hawhta a sawchapawpa â ziana lâ cha vawh na ta, a hmah cha a byhpi nata a pheipaizy liata moh ngâh awpa chhao châ leipa ta, meihei hawhta a saih hôlô. Thlah chhâpa na ta, ei palôhrupa mothlih a tla ngâ kaw.
Chahawhna hra chata Awnanopa Machâ pakha chhaota a rairuna nata a nôpozie he hawhta eina chho heih. “Pastor y, Machâ ei châna rei kaw bâ ta, anodeikua cha ei saw nahzy a niedohpa châ ei ta, chyhsazy ta Maisâh liata Khazohpa bie ei reihpazy nie thei awpa châ vei ama tahpazy thei tyh na ta, chavâta Machâ ei chânazy tawhta bâh thlâh h’awpazy khoh na ta, anodeikua cha bâh hmeiseih awpa hra cha pha tlôh va! Ei sawnahzy ama hawti nota chhôhkha maisâh ei vaw padua leipa na a pei tu haw!” tahpa ta a palôh pasana bie eina chho.
He tlu ngâsâ ta sahhma nata pari theipa ta chhôhkha maniah pabua ta, rie maniah a patheina chhâpa cha chhôhkha maisâh, chhôhkha liata â duah hawh tu hapa vâta a châ. Atahmâ daihti liata rairu chaina su cha sahhma nata pari theipa drugs taona o chhôh khaoh a châ, ngiachhie amâ chhi ngâsâ. Sâh hria awpa a hluh ngâsâ, Abeipa ngôh sapiahzy ama lo ngâ hai! Thyutlia sâh hluhpi ama hrona lytlâh ama khô khai haw! Khizaw liata vaw kua khao aw vei ei.
“Sâtâ a mô beih vei” ama tahpa hawhta tahmâ he a môzia leipa ta Krista Thâtihpha khaihpa ta a khaih pahlie thei lei nawpa ei ta angiapâ leipazy palôhrupa mo pachao haw ta, tahpa ta Lyuhchâpa Pawla ta maniah a chho. 2 Kor.4:4.
Khizaw beipa Diabaola chata chhôhkha rao thei nawpa ta a chariah chhaichhi chi hluhpi hmâpa ta maniah a tei ngâ hai. A chhaichhizy cha hezy he a châ. Sahhma nata paritheipa zy, TV nata Mobile zy hmâpa ta khizaw sôh tâkâ tlaichhaina zy, khizaw paw ngiana tozy hmâpa ta Krista Thâtihpha chhâzaw hrona bie pahno lei n’awpa ta a chariah chhaichhizy a hmâhpa a châ. A chariah chhaichhi hmâpa Sahhma nata paritheipa niedona tawhta Motor accident liata a thipa ama hluh via ngâ kaw. Khizaw liata tovyuh palôh tlâh leipa ta sasyh ta a pa-aosaopa zy, thina rarôh-y ngâsâpazy thei’pa nata hmô’pa ama hluh kaw bâpa a châ.
Thyutlia daihti peimawhzie :  “Na thyutlia noh liata Taotuhpa athei thlâh ha teh, moleina nohzy a vaw tlô hlâta nata alyna rai hnei va na tahpa ta kôzy a vaw hnia hlâna heta, Avy teh u, Abeipa lâ kua ei suh u, maniah hriechheih khai ha tarawpa ta maniah patlâh heih tlôh aw ta, maniah a tu haw tarawpa ta maniah chahry heih tlôh aw ta,” Hôsia 6:1 “Nâmo hriapasapa nata phaohripa zydua saih u, ei hnohta avy teh , cha pahâsa vâ ei na” tahpa ta Abeipa Zisu ta ao nônaipa ta tahmâ he maniah a aw ngâ hai. Mt. 11:28.

AWSAONA AO PYU RARÔH-YPA EI THEI

Ei chakaona o su tawhta awsaona ao pyu he hawhta ei thei, “Pastor y, sahhma nata paritheipa drugs a taopa Siaha liata hluh kaw pi ta, Siaha khih liata Pastor nata Machâ hluhpi y hra ei ta, Maisâh liata Khazohpa bie reih ta, Speaker châ awpa cha khoh kaw sai eichi ta, nama daihti chhao pasô kaw eichi ta, tahpa he eima pahno pasia kaw.
Anodeikua keimo Achhyna-o a tlô thei leipa, sahhma a niedohpa, lahpinô nata sawzy kyhpachâna chhao pahno thai khao leipa ta khihliah liata a viavô ta, saikao liazy ta â hluah laih ngâpa zy, eima thi nata hro chhao a pahno thai khao leipazy he Thâtihpha chho lei awpa ma a châ haw? Pastor nata Machâzy cha Mietahkupa a vaihtuhpa châ eichi ta, keimo aniedohpa lazy nata Achhyna-o a tlô thei khao leipa lazy ta Thâtihpha maniah nama chho leipa khiahta cha Marapa sawzy pi he chi a pathla awpa chhao y khao aw ma pi hih,” tahpa ao ei thei. He ao ei thei noh heta ei palôhrupa mothlih a tla ngâ kaw.
He nota ei palôh liata bie a vaw lâpa cha Samari chyhsa phapa thâtih kha a châ. Zerusale nata Zerikô likawh liata phihhmâhpazy ta chyhsa pakha a chysiazy pahluhpa ei ta, thata tu ei ta, thi daihmâpa ta sie sai haw ei ta. Theihthaipa ta a hmô nahta lâ kiah lâta chahrih ha ta, Livai chi chyhsa pakha chhao chata a hmôpa ta nahta lâ kiah lâta chahrih haw hra ta tahpa L. 10:30-37 liata bie heta Pastor nata Awnanopa chhihtuhpazy maniah a pahao kawpa ta ei pahno. Atahmâ Bible ao khochhih kawpa nahthlie tua suh vy.
“Keimo thatlôpazy pi heta keimo alyna tlua leipa ta, chiehleipazy pachyu leipa zy phahnai nawpa ta ama phana awpa ta palysa a chhuah chyu ei suh u. Krista chhao chata ano alyna tlua tlôh va,” Rom 15:1-3 tahpa biezy he a châ.
CHHÔHKHA THATLÔNA BIEPARU CHA BIBLE HE A CHÂ.
(Zawsua 1:8) “He ryhpa châbu heta na pakah puasai chachei khah se. Châ bie ropa zydua cha khâchâ na zyh thei nawpa ta chhô nata zâ ta tlao na pachâ awpa a châ. Chatanachata na lâpizy cha patlâh lymâ aw ta, thlao chhipa ta na y aw.
Bible pasôna kyh liata amopâ tlâh a châpa : Bible a pasô chaipa cha Mary Jones, Welsh chanô hawtipa kô 15-pa a châ. Bible a hnei thei n’awpa ta kô 6 chhôh rairuna hluhpi sie pahliepa ta Bible a vaw hneipa a châ. Bible Spciety a thatlôna chhâpa chhao cha Mary Jones vâta a vaw châ. Mary Jones ta Bible bie a khoh chaipa cha Sam 119:1-176 chhôh zydua he, “Mary Jones bievaopa” ama tahpa a châ.
“Na bieraopazy chô liana chata aly aw na ta : Na bie cha my aw va na” Sam 119:16. “Ei hrona he dohlei liata khâchâ a bai ta; na bie lymâ hawhta na pahra mah y,” Châh 25: Na ryhpa bie cha khâchâ ei zyh aw, chhâzaw nata chhâzaw ta, Châh 44.
“Ngôh nata tâkâ sâh hluhpi hlâta na pakah liata ryhpa bie a puapa cha kei châta a pha via” châh 72.
“Na ryhpa bie he ei pasô kaw dia, noh yta ei pachâ tyh” châh 97.
“Na bie he ei pakah châta a thlôh kaw dia, kheihti hlâta a thlôh via” châh 103,
“Chavâta na biepiepazy cha ngôh hlâta ei pasô; ngôhsuapa hlâ chhaota” châh 127.
“Na bie he ei pheizy châna heta mei-ôh châ ta, ei lâpi châta khaihna a châ. Châh 105. Na ryhpa bie a pasôtuhpazy chata thatlôna thata hnei ei ta,” châh 165.
Bible a pasôtuhpazy cha Krista liata chyhsa rôhnahpa ama châ: Spurgeon zy, D.L.Moody zy, Billy Graham zy he Krista liata chyhsa rôhnahpa sai ama châ. Ama nôzy ta Khazohpa bie sâhpiti hawhta ama hawti no tawhta ama vaw pie/ chho tyhpazy ama  châ.
Bible hmotaotheizie :  England Beinô Elizabeth chhao khata he hawhta a reih. “England a rôhnahna chhâpa cha Bible he a châ” tahpa ta. America President 7-na Andrew Johnson ta he hawhta a reih hra, “Bible he eima râh a pahniehna lôpanô a châ. Cha leipa chhaota Bible cha America chhopasiana a châ. State to liata bie maniah a hneituh chaipa a châ,” tahpa ta.
Ama tâkâ lia chhaota he hawhta ama roh, “Khazohpa liata angiapâna eima pahnieh” (In God we trust) tahpa ta.

ZISU KRISTA LIATA CHYHSA RÔHNAHPA D.L.MOODY NATA A NÔ THÂTIH

Moody nô he krizyhpa pha ngâsâpa châ ta, saw 7 hnei ta, kô 4 a pha nota Moody cha a paw ta a thi sai hawpa a châ. A paw a thi tawhta thla kha a pha nahta a nô cha saw maphie vaw sa heih ta, ama zydua ta 9 ama châ. Sanawh phapa deichhytuh awpa hnei leipa ei ta, chavâta ama rie a thei ngâsâ. A châhta chhochhi cha pati nie awpa chhao rih biena taihta nie awpa hnei leipa ei ta, mei a aih awpa chhao hnei tyh veih ei. Cha tluta ama rie a theina chôta Moody nô cha a sawzy a deichhyna kyh liata hmia kai kawpa ta khâ aly thei thlâhpa a châ.
A vahpa a thi kô deikua cha a saw nahzy hmô leina liata aru lâta a cha ngâthlâh ha tyh. A pachârôhna mothlihzy cha Khazohpa ta vaw hrupa khai haw ta, chatawhta Khazohpa liata a pahnieh khaina peimawhzie nata angiapâ tlâh a châzie a pahno pasia rili lymâpa a châ.
Moody nô cha angiapâna pha kawpa châ hrasala, chanô pi ta saw 9 zydua chyh awpa cha ama ohri nawhzy ta ngiarohkhei kaw sai ei ta, he hawhta novâhna ama pie, hârâ deichhyna o lia tlyma, a châ vei khiahta cha chyhsa ozy liata so awpa ta zy chho ei ta. Moody nô deikua ta cha he hawhta a chhy ta, “Ku sâno ei hnei chhôhta cha ei sawnahzy he ei ku liata ei vao thlâh ha aw ei tahpa ta â chhy ei. Chyhsa hropa ku liata y awpa a kho leina chhâpa cha nie awpa nta do awpazy cha keima hlâta a pha viapa ta ama mohhôh aw tahpa ei pahno. Anodeikua cha thlah chhâpa leipa aw ei ta, Khazohpa bie pachu hra aw veih ei tahpa ei pahno vâta a châ.’ Tahpa ta a reih.
Moody nô he a sawzy my chareih ta Khazohpa bie nata Bible liata chyhsa rôhnahpa thâtih khâ a pachu tyhpa a châ. Cha dei chhao châ vei, ama o tawhta Achhyna thlahpa thapasana a hneipa a chânazie a sawzy liata Bible bie nata thlahchhâna a peimawhzie ama hawti no tawhta ama thisaih liata chi hawhta a vaw tu hapa a châ.
D.L.Moody ta a nô a vânazie : Ei nô, ei cha vâ ngâsâ ha na. Ei châta thlah na chhâpa tyh chi ta tahpa pahno na ta, ei thlah a lôh kaw tyh tahpa ta a nô lâta alyna bie a reih.
A nô a pina daihti alyna : A nô a pina daihti kô 99 a tlohna alyna noh liata he hawhta D.L.Moody ta bie rôhnah ngaitapa a reih. “Khizaw liata nô zydua he keima nô hawhpa sai ta châ khai mawh ei sala, khizaw liata atâhna o (Jail) y byuh aw vei” tahpa ta a reih.
Moody nô ta Khazohpa â ngiapâna nata a ngâna hawhta Moody chô liata a vaw tlô haw. America nata England râh mongyuh reih hmâna su zydua liata a biereipa tawhta chyhsa thysâh hluhpi vaw pihpathi ei ta, thlahpa leidiapa hluhpi Zisu Krista phei thaby lâta a vaw dikheituhpa a châ. He zydua chhao he a nô hriapasana nata mothlih vâta a châ. Moody chakaona cha Sankey nata ama chakao khoh tawh chhochhi ta cha Moody ta Khazohpa bie reih lymâ ta, Sankey ta hlata chakao lymâ ta, America nata England râh mongyuh reih hmâna su zydua maih liata ahrana thata tlô lymâ ta, molei châna a pahno lymâ ei ta, Zisu phei thaby lâta chyhsa thysâh hluhpi ta ama ngai lymâ. Abeipa Khazohpa cha reithaipa ta y mawh sy.
Khizaw a pua sai chy ta a bierei hnôh chaipa cha he hawhta a vaw reih, “Khazohpa ta eina aw haw, ei sie awpa a châ, thi noh he Beilakho ei kho nawpa noh a châ, a rôhnah kaw dia!” tahpa ta a hu a vaw chhâ aw. December 22, 1899 liana khata khizaw pua sai ta, kyhpachâna khihpi Angel-zy chareina râh chhâzaw su lâta a sie haw.
“Chyhsa hluhpi siana lâta a paheisatuhpazy cha avâ awhsizy hawhta chhâzaw ta ama khaih aw” tahpa ropa cha D.L.Moody chô liata apakipa ta a vaw tlô haw. Vârâh hawka ochhi ngiapa â kaw ngia noh ta cha vârâh zawpi reitiah lei nata hmia lâta a sie tuapenawhzy chhao ta vaw dy aw ei ta, a rôhnah n’awpazie cha khatlu ma a châ sualuah aw vâ tly!

HAWTI NOTA PACHUNA PEIMAWHZIE

Communist râh liata RUSSIA pheisaihzy ta he hawhta pachuna ama hnei. Hawti ta tawhta kô 25 ama phana taihta Khazohpa y vei tahpa ta ama pachu. Cha dei chhao châ leipa ta Khazohpa y vei tahpa cha bievaopa hawhta ei sypangawh â zaopa ta ama pareisa tyh. Chahawhta chi ama tu hawpa vâta ama thisaih liata Khazohpa y vei tahpa ama laiseihkhei hawpa a châ. Chavâta Khazohpa amâ ngiapâ leipa a châ.
Khazohpa a pahno leipenawhzy hmahta pachuna doleipa ama hawti no tawhta phahnai ngiah ngâsâpa ta amâ pachupa a châ khiahta cha keimo krizyhpa, Khazohpa hrohpa âchhytuhpazy pi heta ama hawti no tawhta Khazohpa bie pachu ta, chhihtha via awpa eima châpa he eima pahno thlâh ha awpa a byuh. Sapa kyhpachâna ta sawzy ama châta pha na awpa lâta cha pachu byuh leipa ta,eima pahno kaw saipa châ ta, hawti ama palôh a hâh hlâ tawhtazy chhaota Boarding liata sôh hluhpi hryuhpazy ta sopa châ ta, ama châta Admission la nawpa kyhzy liata hmiatua chai châ a chhu ngâpazy a châ tyh. Sawzy châta achu nawpa eima khokheipa hawhna heta Abeipa lâta khokhei hrapa châ sala, Krista châta nata chyhsa châta Abraha hawhta Thlahpa lâta saw hluhpi vaw pih aw ei ta, Krista pheisaih phapa, Sâtâ kuh dôhpa pachotuhpa ama vaw châ lymâ aw. Chavâta hawti no tawhta Abeipa lâta chhihthatuh awpa he a peimawh ngaita.
Chhôhkha peimawhzie : China bieso liata he hawhta ama reih, “Chhôhkha a pha khiahtala khihtlâh pha ta, khihtlâh phapa ta râh phapa tao ta, râh phapa ta khizaw phapa a tao. Khizaw phapa chhao cha chhôhkha thaby he a châ” ama tah.
Chhôhkha Thlahpa thapasana tahpa biepipa hmâpa ta sermon â ki lei ngaitana chôta ei ropa he a reihtuhpa zydua chô liata nata nama chhôhkha chyu liata thlahpa thapasana a y via lymâ thei nawpa ta Abeipa Zisu ngiachhiena chhâ thai leipa cha khâpa no raita nama hnohta vaw y lymâ mawh sy, Amen.

Bo - 2 CHHÔHKHA MAIHSÂH PEIMAWHZIE

Hlâno Khazohpa chyhsa hmiatua penawh zydua kha Khazohpa achy n’awpa ta Maihsâh a vaw taopa sai ama châ. Bible tawhta zôpha kawpa ta eimâ chu tua aw. Ahmiatua chaita Nawah Maihsâh taona Gen.8:20 liata eima hmô. Abraha chhao Ur khih liata Abeipa Khazohpa awna a thei vâta vaw pua ta, a hnohta â vaw luahpa Abeipa châta Maihsâh a tao (Gen.12:7,8 moh teh). Aisika a paw Abraha a thi tawhta Maihsâh a tao hra (Gen. 26:25). Abeipa Khazohpa ta Zakaw hnohta Maihsâh tao awpa ta bie a pie (Gen.35:1-5). Abeipa ta Mawsi hnohta Maisâh rônah ngâsâpa tao awpa ta a pahnosa (Puas. 27:1-8). Zawsua chhao Ebal tlâh liata Maisâh a tao hra (Zaws. 8:31). Kana râh ama tlô ha tawhna chhao khata Maisâh laipapi ama tao heih (Zaws. 22:10 moh teh). Theihthaipa Uria Maisâh taona kyh II Abeizy 16:10-15 liata ropa eima hmô. Sawlawmaw Dawh Maisâh taona kyh nata Kidia Maisâh taona (II Thâtihzyrona 4:1; Ryur.6:24 reih teh).
Hlazy a rohtuhpa chhaota Maisâh peimawhzie he hawhta maniah a chho. “Khazohpa Maisâh lâ pangai aw na ta Khazohpa ei thapha ngaitana kiahpâh liana chata” (Hlazy 43:4). “Hy pheisaihzy ABEIPA na byuhreihzy cha kho a chhih kaw dia! Ei hrona heta ABEIPA dôhpachhôh tlyhmiazy cha vâ ngaita ta, panao pâ ta” (Hlazy 84:1,2) He biezy heta Abeipa Khazohpa nata akao khohpa a phazie a palâsa.
Bible bie eima ngia awpa sâkha cha he bie ropa he a châ. “Maisâh liata mei-ia ngâthlâh ha aw ta, a thi awpa châ vei” (Lev.6:12, 13) he bie heta Khazohpa achhyna nata chhôhkha Maisâh hneipazo a peimawhzie a pamosa. Hebrai a rohtuhpa chhaota he hawhta maniah a chho hra, “Thokha taozie hawhta eimâ pakhynazy bâhsai leipa ta tlao a pasyu rairie suh u, noh cha â vaw hnia via rilipa ta nama pahnona ta thata a pasyu ei suh u” (Heb. 10:25). He tlatluta pachhana rôhnahpa he diathlâ ei suhla kheihta e eima boh thei aw (Heb.2:3). Lyuhchâpa Pawla chhaota Khazohpa chhôhkha peimawhzie he hawhta a reih “Khazohpa chhôhkha zy cha Khazohpa hrohpa Awnanopa sahlao bie hmeiseihpa tôh nata a bôna cha ama châ” (ITim.3:14,15) Khazohpa chhôhkha aduana su a peimawh ngâsâ tahpa he bie heta a palâsa (I Tim. 5:8) liata chhôhkha peimawhzie he hawhta ropa a châ. “Ama ochhôh liata chyhsa châta hmata a pachâ chhielie leipa khiahta la ngiapâna cha a paphasai haw ta, ngiapâ leipa hlâta tlao a molei via.”
Chavâta chhôhkha cha Missionary Field hmiatua chaipa a châ. Abeipa Zisu chhaota  thâtihpha cha Zerusalem tawhta pathao awpa ta Apostol zy bie a pie ei tahpa eima pahno. Keimo thâtihpha chhona deikua cha â palie haw! Tho a thaby liata ti bao leipa ta a kih (Achiahzy) liata ti baopa hawhta nata châdua ta ano saw ri pazia thlâh ha ta, maniahpa saw ri a kiah tahpa hawhta eima châpa a lyu kaw.
Awnanopa ta Mission Field ama hnei sai, pamosana ta Presbyterian nata Baptist, ECM zy pi ta eima Mission Field chyu eima papeimawhsa chaipa sai a châ. Chyhsa cha pitlohpa ama châ tawhta cha chhôhkha sanawh kyhpachâna ama pahno tyhpa hawh hra ta, thlahpa lâ ama mo a pavâ tawhta cha chhôhkha thlahpa leidia awpa thapasana ama hnei tyh. Thlahpa lâta a mo pavâ leipazy châta deikua cha, Abeipa tawhta sathei ryuto sôh ngâsâpa sanawh chhôhkha liata thâtihpha chhâzaw hrona bie niekhoh-dôhkhohpa hlâta cha sahroh vao nata awhzy papeimawhsana a lai via! Noh hro angiapachhina a lai ngâsâ aw. Ahy ma chhôhkha tawhta a sie tua aw, eima pahno lei vâta keima chhao ei pangiasa leina daihti liata ei sawchapawpa uhthei chaipa Pawly cha October 20, 1999 nohta khizaw tawhta eina siesai haw! Cha nota ei palôhrupa liata hmo sâno â vaw lâ. Abeipa ngiachhiepa ta Pastor rai ei hria tawhta a thihpa ri yna su liata ei hluhpi Khazohpa bie reih na ta, ei sawchapawpa ri chô liata bie ei reipa deikua cha a ziza anano ngâsâ ta, hmeiseihpa ta bie ei rei  noh a châpa ta ei pahno. Ei palôh sânona liata a vaw y heihpa cha ei sawchapawpa châta ei khazie ma thlahchhâpa nata ei khazie ma thâtihpha ei chho? Tahpa a châ. Ei saw thi nona heta chhôhkha a kipa ta chhôhkha maisâh a sôhzie eina pahnosa.
Atahmâ he Krizyhpa Vârâ lâ a siepa thâtih eima vaw reih heih tua aw. Kyhpachâ nota Krizyhpa bie hiahhri ta sawzy na hnei ma vaw tah ta, Krizyhpa chata, “lahpinô hnei na ta saw chhao papalih ei hnei” tahpa ta Krizyhpa chata a chhy ta, kyhpachânô chata khazia nâ kaw chhi vei ei. Nohhro ta chichhihpa a vaw tlô awpazy nata a vaw rao awpa thâtihzy chho vei eichi mâ? A vaw tahna chata krizyhpa cha a cha tahpa Vârâh khihtlyhna châbu ta maniah a chho. Abeipa chiahmie hnôhchaipa a vaw paro tita ahy e nama chhôhkha tawhta nama siesai aw?
Zuda beipa Hezekia hnohta Abeipa tawhta bie a vaw tlôpa chata hetana heta a tah, “Na chhôhkhazy khihsana awpa paryh teh, thi tlôh aw chi ta hroh aw va chi” tahpa ta (Is. 38:1-20). A thi n’awpa daihti a pahnona cha. Hezekia cha cha ta â paliepathei ngâthlâh haw. A rona mothlihzy Abeipa ta a pahnona ta kô 15 chhôhkha khihsa paryh n’awpa ta daihti piepa a châ. Â beina chhôh cha kô 29 a châ. Chatawhta a hla bie liata Abeipa a chinazie a palâsa. He hawhna heta “Ei hrochhôh kô zydua liana chata dusawta ta ei sie ha aw” he hla bie he yzie a hnei ngâsâpa a châ. Dusawta ta ei sie ha aw  a tahna yzie cha â bei chhôhta ano khozie ta râh chhihtha ta ryurei ta, chhôhkha bie hnei ta, cha hawhta y tyhna zydua ro ta, Abeipa khopa hawhta y bâ awpa nata Abeipa hmia pasah awpa tahna a châ. Cha hawh hrana chata keimo chhao eima châ hra awpa a châ.
Chhôhkha maisâh chyhsa hluhpi ta eima hnei thei leina chhâpa cha viasa o a vaw chareipazy, khichhaipazy, sanawh â ki leipazy vâta a châ chai tyh. Abeipa Zisu ta, “Nahthlie teh, ochhi thaby liata aduahna ta ei chakhy hih” maniah a tah ngâthlâh haw. Abeipa Zisu pahâ nawpa ta ochhi pahyna cha chhôhkha maisâh hneina liata a châ tyh. Eimâ vaw chu chiehpa biezy tawhna khata pahnopa a châ. Hlâno tawhna khata Maisâh su liata Khazohpa â vaw luah tyhpa hawhna hra khata atanoh chhao Abeipa yna su cha Vârâh phana padi chhieliena Paradi râh a châ. Chhôhkha maisâh y thei leina ochhôh cha olyu pha kaw hrasala Sahmah, Drugs, Ganja, Dendrite hmâna su nata tâkâ â beina su cha chhâzaw hriena su padi chhieliena a châ hra.
Atahmâ cha chhôhkha apakhyna liata Hla a peimawhzie a châ aw. Hla heta chyhsa palôh liata su a hnei lai ngâsâ. Nôpona nata vâduana daihti nohzy ta hla heta eima yruna maniah papaisa tyh ta, vârâh a phazie nata kho achhizie, lei rietheina râh tawhna heta maniah a pavâsa tyh. Chatawhcha, eimâ lyna daihti lia chhaota palôhrupa liata alyna a thu ngâsâpa maniah a pahneisa, angiapâna tha a
patlôsa. Khazohpa reithaina a sôhzie maniah a pahnosa, palôh a palysa, palôh ku chhapa nata chhorupazy palôh a pakeisatuhpa a châ.
Hla he mopakha liata zy, chhôhkha liata zy, Awnanopa liazy, Society apazaopakhyna a  pôhkhana peimawh ngâsâpa a châ. Awnanopa a dua tua no tawhta atanoh taih heta hla â hlao leipa ta Awnanopa a duah vei. Mawsi nata Israel sawzy cha Tilaipi ama chaka khai nahta hla sa ei ta” tahpa (Puas. 15:1-21) liata maniah a chho. Pawla nata Sila zy chhao cha Lô-o amâ tâh nota zâcho ta Khazohpa lâta thlahchhâ ei ta, hla sa ei ta, tahpa Hmt. 16:25 liata ropa ta a y. Abeipa Zisu zâpati hnôhchaipa liana chhao khata a chhâna lâ hla ama sa tahpa Mt. 2:60 liata eima hmô hra.
Khazohpa ta chhôhkha maniah a paduana chhâpa cha ano palyupalih awpa nata chakao awpa ta maniah a padua chhâpa a châ. Lyuhchâpa Pawla ta he hawhta maniah a pachu, “Reithaina hlazy, thlahpa lâ hlazy ta a chhorei rairiehpa ta Abeipa cha nama pathipalôh ta hlasapa ta totâ tô teh u,” (Eph. 5:19) maniah a tah. Khazohpa ta Bible bie pahno â tahpa cha a bie zyhtuhpa nata a hmâhtuhpazy ama châ.
Achhyna-o nata chareipakhyna su nata Pakhypi, Krismas daihti lia dei hla a sohna nata a peimawhna, eimâ lyna châ leipa sala, chhôhkha maisâh hneina lia chhaota hla a hlao thei sala, chhôhkha rairuna hluhpi pai aw ta, my nohchhi khaihpa hawhta chhôhkha rairuna hluhpi pai aw ta, my nohchhi khaihpa hawhta chhôhkha cha Abeipa khaihna ta a vaw khaih aw.
Tlohleina nata paki lei ngaitana chôta chhôhkha maisâh peimawhna ropa he a reihtuhpa nata a theituhpa chhôhkha zydua chô liata Abeipa ta byhnâ pie mawh sy, tahpa he ei thlahchhâna a châ.

Bo - 3 CHHÔHKHA AKINA NOH DAIHTI A SÔHZIE

Ato châta daihti raopa châ ta, avâ ry ta ato châta daihti ryhpaohpa a y (Biechhotuhpa 3:1). He Bible bie heta daihti a sônzie nata daihti a peimawhzie maniah a pachu.
December 9, 2002 my dawh 4:00 liata Abeipa ta ei kaolâh awpa ta eina piepa S.Ngocho (Pawly Nô) cha chhâzaw râh kyhpachâna khihpi lâ eina siesai haw! Abeipa Khazohpa cha reithaipa ta y mawh sy. A thina chhâpa cha pavypi cancer pasana vâta na pahâsaipa a châ. A thi chyta hla a sa hnôh chaipa cha he hla he a châ:
Vârâh pangai ta eima sie no
Meihdozy a vaw zoh tyh;
Châhrasa khitlyna chhâ ti, Zohna riethei a pai aw.
Vârâh eima tlô tita,
Cha noh rôhnahpa lia eimâ ly aw;
Zisu eima hmô ti
Pahniena hla sa aw pi.
He hla a sa ngâ nona heta keima cha châbu ei rei haino châ ta, alyna hmia cha Stephana thi chyta a hmia a lypa hawhta a hmia cha â lypa ta hmô na ta, a ku chabaina chôta lâkhazie taih tlyma chanei ta, ei palôh na hria tu ha ta, a châh ta châbu reih na ta, a châhta châbu chhao reih thei leipa ta a hmia moh na ta, ei no-âh ngâsâ ta, a hmia â lynazie cha pawpi paw a ngia ngaitapa hawhta ei hmô!
A pasana cha paru via lymâ hawpa vâta Siaha thohna o lâ za siekhei pi ta, Dawhty nahzy ta tlâh thei khao vei tahpa bie siapa reih haw ei ta. Chatawhcha ei palôh liata hmo a vaw lâpa cha aly ngâsâpa ta hla a sapa ei salâh leipa kha ei palôh pasa tu ngâsâ ha ta, Pawly Nô y, ‘aly ngâsâpa ta hla sa chi ta, ei cha salâh leipa kha la ei ngiapchhi tu ngâsâ hana tahna ta. Hnabeidypa ta nata aly leina chôta thohna o tawhta eima yna khih lâ pangai pi ta, a pasana ru viana lâ pangai lymâ ha ta, â pahâ n’awpa daihti a hnia ha bâ ta, aly ngâsâpa ta hla sa ta, ei salâh leipa kha, ei ngiapachhi tu hawpa vâta ‘Pawly nô y, Abeipa ngiachhiena vâta kô 50 taih a vaw kao khoh haw pi ta, na palôh ei cha pasasana nata na khopa hawhta ei tao leina zydua nata aly ngâsâpa ta na ku chabaih chi ta, ei hmiakô liata hla sa chaimâh chi ta, ei cha salâh leipa nata na khopa hawhta ei cha palysa thei leina zydua riechie nâ ngiathai khai bei mah y’ tahna ta. Keima liata angiahthaina hiah khah y, Abeipa lâta ngiahthaina hiah mah y’ tahpa ta einâ chhy.
Eima nô he a mokhaoh a pha leipa vâta Dawhty zyta amo ama âpa a châ. Bible bie a rei thei n’awpa ta Abeipa lâta mo pavâhna hiah ta, a hiahpa hawhta Bible reithei n’awpa ta mopavâna a piepa a châ.
A daihti hluh via cha Bible reina ta a hmâhpa a châ tah theipa a châ. He hawhta bie hiahhrina ta, ‘Pawly nô y, Bible bie na reih hluh kawpa ta pahno na ta, Bible bie na reina liata na palôh châ hria chaipa khâpa bie ma a châ? Tahna ta. ‘Bible bie reipa cha a pha ngâsâ sai hana’ tahpa ta einâ chhy. Ei no,  ei thôh taih hiahhri heihna ta, ‘Na palôh cha palysa chaipa tlyma, na palôh cha hria chaipa tlyma na chho thei la ei ly kaw na’ tahna ta. Chatawhta einâ chhynapa cha, “Abeipa Zisu ngiachhie ta maniah a pachhana bie he tlai maw!” tahpa ta einâ chhy.
Eima chhôhkha thâtih ei reina tawhta rei awpa ei chhuah chaipa cha, chhôhkha hnatlâhta y khaina daihti liata chhôhkha maisâh hneina ochhôh nata thlahchhâna nata Bible reina nata chhôhkha hla ta reithaina hlasa theina a sôhzie he a châ. Daihti cha ti a loh ngâhaipa patu thaipa a châ leipa hawhta daihti nata kô cha maniah a siesai lymâ haw, patu thei awpa châ khai vei.
Hnôh lâ daihti ei sai châh ta,
Lopa ta tlâh khô khai ei ta;
Vâ pawpi nata alyna cha
Lona noh rai hnei vei ei.   tahpa hla bie hawhna khata chhôh to zydua cha a paipatla khai hawpa dei sai eima châ.
Eima pahno chyupa hawhta kô 1 liata thla 12, hâta 52 noh 365 y ta, nohkha liata dawh 24 y heih ta, a kô nata a thla cha rei leipa ta, dawh kha chhôh chhao he a sôh ngâsâpa a châ. Daihti sôhzie pahnona cha alai achyh, dychhie dyhphapa, pachârôh nôpo noh nata thi noh a tlô nahta chyhsa tota daihti a sôhzie â pachu byuh leipa ta pahno khaipa a châ. Chhôhkha liata adyhryh leipa Nô nata sawzy, Paw nata sawzy, uhnawh, nôvah hrochhôh ta kyhpachâ leipa zydua chhao thinoh a tlô nata chhôhkha akina daihti a sôhzie â lâpasiana noh tlao a châ thlâh haw tyh! Daihti hmâthaina he a peimawh ngâsâpa a châ. Hro chhôh khihsana kyh lia chhao ta daihti hmâ thaipa nata hmâ thai leipa likawh â hla ngâsâpa a châ. Chavâta chhihthatuhpa rôhnahpa Mawsi chhaota, Abeipa Khazohpa lâta he hawhta thlah a chhâ, “Ei hro chhôh nohzy reizie awpa maniah pachu mah y, sona pathipalôh eima hneina hâ ta,” tahpa ta Sam. 90:12 liata maniah a chho. Kô 1 chhôh daihti rei leipa ta, dawh 1 chhôh daihti chhao he hmahta taka thysâh hluhpi ta chalei thei leipa a châ. Chavâta noh 1 chhôh liata Abeipa Khazohpa châta hmophapa sâkha chhâ tao leipa ta ta noh tla awpa pasaih khah ei suh u.
Eima râh liana heta kô khazie tawh tlyma cha chhôhkha maisâh a hnei theipa hluhpi vaw ypa ta pahnopa châ ta, aly a chhih ngâsâ. Chhôhkha thlahpa lâta thapasana a lai via lymâpa ta ei hnabei a seih hra.
Anodeikua cha, chhôhkha apakhyna liata hla a sa thei leina chhâpa he khâpa vâta ma a châ aw? Hla he Khazohpa eimâ chhyna liata eima hmâ chaipa châ ta, Krismas noh daihti zy, Pakhypi daihti nata noh peimawhpa nohta eimâ lyna chaipa châ tyh ta, cha leipa chhaota a hmâ daihti ta hmiapasah chaipa cha Music a châpa ta â lâ. Totâ pyu ngiapa chhaota Abeipa cha reithaipa a châ haw! Alypa a châ ngâsâ.
Anodeikua, chhôhkha lia hmâhchhâh ta Abeipa reithaina hla eima sa thei leina chhâpa he, a chhâpa a y cheingei thlyu aw. Hlâno Israel sawzy Babylaw sei kô 70 amâ tâh nona khata ama totâzy cha tô thei khao leipa ei ta, râhbuh zy liata pangie ei ta, ama Zaio hlazy chhao sa thei khao veih ei tahpa Hlazy 137:1-6 liata Osrael sawzy Babylaw sei amâ tahpa hawhna khata eimâ tâhpa châ hra aw vei mâ?
Pawla nata Sila cha Lô-o amâ tâh nota zâ mokuh pahâh lichih ta zâcho ta lô-o liata thlahchhâ ei ta, hla ama sa tahpa Bible ta maniah a chho. (Hmt. 16:25-34).
Chhôhkha akina daihti sôh ngâsâpa khizaw sôhta a chalei thei leipa daihti a khô hlâta, chhôhkha akina daihti nona heta o chhôh cha Zisu Krista Abeina biehneina châ awpa ta thlahchhâna nata Bible reina hlasana su châ awpa a chhuah chyu bâ suh u.
Abeipa noh tlyma, zâ tlyma chhâta cha Abeipa reithaina hla chhaota Abeipa Khazohpa achy bâ suh u.
Pakha lymâ ta ama sie,
Pai tyh ei chhôhkha to rai; Lôkhy zydua chhâzaw su lia, A ki heihna y aw ma?
Abeipa ta, “Chhôhkha akina noh daihti a sôhzie” tahpa biepipa hmâpa ta tlohlei ngaitana chôta ropa he Abeipa ta a reituhpa nata a theituhpa zydua chô liata byhnâ pie mawh sy, AMEN.

Bo - 4 CHHÔHKHA HE KHAZOHPA PADUAPA A CHÂ

(Athaona 1:28; 2:18; Mal. 2:15)
Bible liata chhôhkha thâtih hmô’pa y hôlô ta, anodeikua cha Krizyhpa chhôhkha thâtih ei vaw palâsa awpa cha Mawrâh (Mizoram) liata Missionary nawhzy ta thâtihpha chi sôhpa a rao thei leipa chi ama vaw tuna tawhta krizyhpa chhôhkha maisâh a vaw duah lymâna kyh a châ aw.
1970 kô tawhna khata Presbyterian Awnanopa Central chanôzy ta krizyhpa chhôhkha a peimawhnazie he hmah vaw la ei ta. Apakhypi laipa Pastor bia to liata chhôhkha a peimawhnazie tlâh-awh lymâ ei ta, cha tawhta chhôhkha thapasana meirei a vaw khaih lymâpa a châ. Abeipa Khazohpa cha reithaipa ta y mawh sy.
Hlâno tawhta chhôhkha maisâh Khazohpa nata azaona a phazie eima pahno leipa vâta daihti sôhpa maniah a khôsai khai haw. Chavâta chhôhkha liata rairuna hluhpi amâ tyhpa a châpa ta â lâ. Daihti sôhzie cha mongyuh bieso liata cha ‘Ngôh hlâta a sôh via’ ama tahpa bie he a do kawpa a châ.
Anodeikua cha eima hnabei a dy awpa châ vei. Eima phana rakha chyu liata ama chakaona he Khazohpa ta a bie liata byhnâ a pie lymâ aw tahpa eimâ ngiapâ awpa a châ.
Hnabeidyna kyh he Sâtâ raihria chichhih ngâsâpa a châ. Chavâta Abeipa Zisu ta hnabeidy leipa ta thlahchhâ awpa maniah a pachu. Lk. 128:1.
Abeipa bie cha Sam rohtuhpa ta, ‘Ngôh hlâta na biepiepazy pasô na ta, ngôhsuapa pha chaipa hlâ chhaota ei pasô via a tahpa hawhta chhôhto ta tao khai thei chyu mawh sihla, khatlu ta chhôhkha liata alyna châ aw vâ ma?
Chhôhkha châta hmahlana Report :
Krizyhpa chhôhkha chôchâh liata hmah lanazie –
1.      1970 tawhna khata Central krizyhpa chanôzy ta krizyhpa thliena (panuana) Form taopa ta hmah ama la pathaopa a châ.
2.      1977 tawhta apahrana hâta kha cha krizyhpa chhôhkha hâta châta Synod ta biepipa châta hmâh’pa ta pathlu ta, atanoh taihta hmâh lymâpa a châ.
3.      1997 liana khata Synod ta Family Counselling Centre cha paduapa a châ. Counsellor hnei tyhpa châ ta, chhôhkha liata rairuna a hneipazy palôhrupa lâta atymâpazy châta nata bao angiah hropazy châta Counsellor zy ama taopa lymâpa a châ.
4.      1995-1996 liana khata Central KTP ta kô phuahpa châta chhôhkha kô ta phuah ta, hmah la pazi lymâ awpa ta Branch to chyu ta hmah la lymâpa a châ.
5.      1995 October noh 1 liana khata Synod Executive Committee nata Central krizyhpa chanô Committee châta krizyhpa chhôhkha noh châta kô 1 châta phuahpa a châ. Chyhsa âpakhypa chhao ama hluh kaw hra.
6.      2001 tawhna khata krizyhpa chhôhkha he September thla hâta hnôh chaipa he kô to ta hmâh awpa ta a pathlu. Programme tao lymâ awpa tahpa a châ.
7.      2007 tawhta cha krizyhpa chhôhkha he eima râh ta angiahnazie nata a peimawhzie pahnopa ta Synod ta hmah a la aw. 1997 Synod Family Guidance nata Counselling Centre a paduapa sapa nata thlahpa leidiapa pachhana thâtihpha chhona rôhnah ngaitapa atahmâ he Synod ta thapi phiapa ta kyhpachâna chakaona a hneipazao lymâpa a châ.
He ei palâsapa khô lâ heta Bial nata Awnanopa Local chyu ta âmo ryhpaohna lymâ hawhta chhôhkha thapasana nata ngiachhiena he a vaw pôh via lymâ ta, chavâta chhôhkha Seminer zy, nôvah Seminar zy, mo pakha rairupazy liata campaign zy ama hneikhei lymâ. Awnanopa phahnai angiahpazy cha krizyhpa chhôhkha Committee apaduapazy taih ama ypa a châ.
Awnanopa khô lâ râhzy tawh chhaota eima râh moleina a vaw pôh lymâpazy he a chhâpa cha chhôhkha achhihthana a pha leipa vâta a châ chaipa ta pahnopa a châpa vâta 1994 October noh 1 liana khata chhôhkha zâ ta phuahpa a châ. UNO chhaota chhôhkha he a peimawh ngaitapa ta a pachâ hra.
Kô 1979 liana khata thyutlia kô ta a phuah. Kô 1985 liana khata hawti kô ta a phuah heih hra. Kô 1994 liana khata krizyhpa chhôhkha kô ta a phuah chanei heih.
Krizyhpa chhôhkha paduana kyh he hmo ru ngâsâpa a châ. Hnabeisyna rairuna liata a sie lymâpa eima châ. Nopi nohta zohkaluhpa a vaw chhoh ta, tôhkalôhpa a pyu ru ngaitapa ta a vaw thua chaimâh ta, pachie a vaw tla nahta cha alei nata alô zydua a chalyupa hawhta, krizyhpa chhôhkha liata moleina meihdo zoh kaluhpa nata thlihpipa ru ngâsâpa ta maniah a vaw tlô thlu nahta cha nô nata paw pachârôhna mothlih cha tihnawh hawhta alohna daihti a vaw tlô haw hra tyh.
Chhôhkha liata Ziu Krista tlôna o a hnei leina su cha ahripa sâtâ ryureina râh a châpa vâta sahhmah nata paritheipa (Drugs) Hqrs. A châpa vâta phusâ sôh hluh kaw hrasala, o chhôh cha hriena su padi chhielie haipa ochhôh, moleina meihdo apai leina su dei a châ. Chavâta Bible ta ahripa châta daihti pie lei awpa ta zikyu maniah a râ Eph. 4:27.
Chavâta chhôhkha liata bie a hneituh chaipa nô nata paw maohphaohna a sâh ngâsâ.
Chhôhkha daihti eihpa : Hrochhôhta daihti sôh chaipa eima hneipa cha chhôhkha a kipa ta charei khohna daihti he a châ. Chavâta Bible chhaota daihti hmâh thai a peimawhzie maniah a chho.
“Chyhsa sopa cha a daihti ta liata sâh nata chicheipazy pakhy tyh ta; sâhhria daihti liata a mô thlâhpa cha maohphyuhna a châ’ tahpa Bieso 10:5 liata maniah a chho. Sâhhria ngâ nota mokuh pahâh kawpa ta a mô thlâh hapa cha arievazy ta sâh ama nie khai thlâh hapa hawhta chhôhkha chhihthatuhpa nô nata paw, sawnawh khâsia leipa ta sapa khihsatôhtuh liata ama daihti a hmâh tyhpazy cha ama o chhôh liata sâtâ ta bu tu ta, chavâta sawnawhzy cha sâtâ ta a khozie hawhta hmâh ta, ama saw kho ngaitapazy cha a daihti pangiasa leipa liata thi ei ta, o chhôh cha pachârôhna meihdo a vaw zawh tyhpa a châ.
Mission field peimawh chaipa cha chhôhkha he a châ tahpa my kha ei suh u. Chavâta eima pahâhpa chhao, pahâh leipa chhaota chhôhkha apakhyna siesai lei awpa a pha chai. Ti a si awpa ngiaroh â chhih kaw hrasala, a si khai nahta cha pôhpa châta ziza a pha kaw tyhpa hawhta, chhôhkha maisâh, Abeipa nata akaolâh tyhna chhôhkha cha vârâh ziza roh pahâhpa ta a bie tyhpa a châ.
Chhôhkha he pachâpa hlâta a peimawh viapa a châ. ‘Abeipa china cha novâhna thabypa a châ’ tahpa ropa hawhta chhôhkha phapa tawhta Pastor phapa zy, machâ phapa zy, Missionary rôhnahpa zy, Politician rôhnahpa zy, Doctor phapa nata Officer phapa satlia nata laihsa phapazy Krista nata Awnanopa châta hmâh tlâh a châpa zydua he chhôhkha phapa tawhta a puapa sai ama châ.
Khizaw liata chyhsa pha leipa ama puana su chhao cha chhôhkha tawh thlyu ta a puapa a châ hra. Khihtlâh moleina (Social evil) zydua he chyhsa ahyzy vâ tly ma eima tah tyhpazy chhao he chhôhkha tawh sai a châ. Eima saw pakha moleina vâta chhôhkha zydua mohchhiena a châpa hawhta eima yna su khihtlâh liata chyhsa pakha moleina vâta khihtlâh liata a pahrâ khohpa zydua cha maohphaoh khaipa a châ hrapa a châ.
Nehemia chhao khata phopi Israel zy moleina lia chhao a hlao hrapa ta a pahno. Chavâta ‘Kei nata ei paw chhôhkhazy vaw molei haw tlôh pi ta’ a vaw tahpa a châ. (Neh.1:6)
Chhôhkha he tahma hlâ khizaw ta a buakhei chaipa a châ. Awnanopa to ta ama buakhei chaipa cha chhôhkha he a châ hra.
Eima râh Awnanopa aduana su pachâ châh heta chhôhkha liata pati hmaohkhata a dôhlâh khoh tyhpazy pi heta Abeipa Khazohpa achhyna (pakhyna o chhôh) liata deikua cha chhôhkha a ki thei khao ma pi, a pei ngâsâ. Alei liata eimâ ki leipa khiahta cha vârâh moh pakina liata moh ropa y hra’aw vei.

Bo - 5 NÔ NATA SAW KYHPACHÂNA AZAONA BIEPARU

Chyhsa a thaipazy ta ama reina dâh ta cha chyhsa cha nô py chhôh liata thla 9 ypa ta ama reih.
Atahmâ he nô nata saw azaona thabypa lâ tawhta eima reih tua aw. Nô py chhôh liata eima y nota eima pati nata lao cha nô sapa nata thisaih a niepa eima châpa vâta eima kaw laiseih via nahta nô deikua cha amâ zao via lymâ. Nô sapa nata thisaih a niepa eima châpa vâta a châ.
Nawh hnei chhôh zydua lia chhochhi ta cha ngiachhie amâ chhi ngâsâ. Ama pypi chhaota noza hmiachhie thai leipa hawhta chyhsa hry liata ama y thlâh tyhpa a châ. Cha dei chhao châ leipa ta, ama daihti â hnia viana chhochhi ta cha rietheina nata thlahzohna ta ama bie lymâpa a châ. Py chhôh liata châmaih a y thlâhpa hawhta pachâ ei ta, ama hro aly thei vei.
Saw pi nota nô rietheinazie : Thlahzohpa nata pachârôhpa ta ama y hleikhô ta, saw pi nota cha ama chhôh tawhta thisaih hluhpi pua chaimâh heih ta, thisaih a pua hluh tu hawpa vâta chanô vâduapa cha saw sana liata a thi pâ hapa hluhpi ama ypa a châ. Saw sa a ru thlâ bao nahta, nô ta a saw a sâhpi pie hmâ leipa ta a byh chô liata buakha chhaota a pyh hmâ leipa nata hawsaih nawhzy chhaota nô a satuhpa nata a phaohtuhpa hmia khochhihpa chhao hmô hmâ leipa ta hâra deichhyna (Motehrless Baby Home) liata nô sâhpi chhao kawhkha hmahta a pahâna pahno leipa nata padi hmâ leipa ta Amul nata chini zyta chyh ngâ haipa 20 rahchhôh ama y thlâhpa a châ.
Siaha liata Hâra deichhyna : KNP (Krizyhpa Nô Py) zy hmahlana nata hriapasana tawhta 1992 May 22 ta paduapa châ ta, Hâra ama mohhôhna zie cha 1992-2007 November chhôhta 93 ama châ.
Nô ta saw kyhpachâna a pasazie cha Lyuhchâpa Pawla chhaota Thysalonika Awnanopa châ a paphaona liata pasyuna châta a hmâh. “Nô ta sawzy nônaipa ta a pasôpa hawhta” tahpa bie rôhnah ngaitapa reikah a hmâhpa a châ. (I Thys. 2:7) Nô ta saw kyh a pachâna a pasazie nôpaw bieso liata chhao ama vaw reih hawpa a châ. He hawhna heta paw cha “Pawpavawpa” vaw tah ei ta, nô deikua “Nô thlôh, Nô-iah” tahpa ta moh pha ngâsâpa ama vaw bipa a châ.
Atlâhpipa ta paw ta saw kyhpachâna hlâta nô ta saw kyhpachâna cha â thuh via syulyupa a châ. A chhâpa cha chyhsa hmô pha leina liata thisaih ta azaona kyhpachâna bieparu thari ta a vaw thla syulyu hawpa vâta a châ. Chavâta Khazohpa ta nô nata pawzy cha ano vyuhpa ta a paduapa ama châ ha vâta nô nah paw palyupalih awpa he a papeimawhsapa a châ. Chavâta Biehrawhpiepa lia chhaota a vaw hlaopa a châ. He hawhna heta Biehrawhpiepa 5-na liata cha chyhsa lâta tao awpa hmiatuapa a châ. Atahmâ Bible tawhta eima nahthlie tua aw.
“Sawnawh saih u, Abeipa liana chata nama nô nata nama pawzy bie zyh teh u, cha cha hmo dopa châ tlôh ta, na nô nata na paw palyupalih teh. Cha cha biepiepa bietai a hnei tua chaipa a châ. Chatanachata na châta pha aw ta, alei liana heta na hro a pareih aw” Eph. 6:1,2.
Nô nata paw bie a zyhpa cha Khazohpa bie a zyhpa ama châ. Nô nah paw bie a zyh leipa nata rei angiah leipa cha Khazohpa bie a zyh leipa ama châ hra. Chavâta nô nata pawzy cha Khazohpa ta ano vyuhpa ta sawzy mohhôh ta vaih awpa ta a raopa ama châ. Chavâta nô nata paw rei angiah leipa nata bie a zyh leipa maihta chyhsa phapa pua beih vei ei. Chhôhkha rairuna a taotuhpa nata khihtlâh atymâna a tlôkheituhpa dei ama châpa a châ.
Nô nata paw rei angiah ta a chi-za thaipa sawzy deikua cha Khazohpa khopa a châpa vâta chhôhkha nô nata paw châta rubi lôsôhpa a hneipa amâ lypa hawhta amâ lyna a châ tyh.
Nô nata pawzy reingiah leina pha leina rarôh- yzie keima pachâpa ta a reipa châ leipa na ta, Bible bie tawhta a châ.
A nô tlyma, a paw tlyma chhie a sapa maih thie thlyu awpa a châ tahpa ropa a châ. Theihthaina 20:9 Khazohpa ta na nô nata na paw palyupalih la, a nô ma, a paw ma a reipachhietuhpa cha thi tlai se” tahpa bie rarôh y ngaitapa he Abeipa Zisu chhaota a vaw hmâpa a châ. Mt. 15:4 moh teh. Bible bie tawhta eima nahthlie heih tua aw.
A paw a mohnaotuhpa nata a nô bie a nawhtawhpa mokhaoh cha saikao liata ra-awh ta thaoh aw ei ta, pahmô tawzy ta ama nie aw” tahpa bie rarôh-y ngaitapa Bieso 30:17 liata ropa a châ. Nô nata paw bie a zyh leipa nata hyutuhpazy pachuna a papeisa leipazy thinazie he a rarôh-y ngâsâpa a châ. ‘Lâpi liata â hluahsao haw’ tahpa zy, ‘chaizôh ta ama dysao haw’ tahpa zy, saikao liata a tlasao haw’ tahpazy ‘sahhma nie-dona vâta Motor accident-pazy ama hluh kaw bâpa a châ. Motor accident na dei leipa chhaota sahhma niedo tuna tawhta chyhsa tlâh leipa ta a puapa nata a daihti leipa ta thyutlia a thipa ama hluh ngâsâ hapa a châ.
Atahmâ he daihti rairuna lâpi eimâ chhih lymâ, a parupenawhzy chhao ama pôh via ngâ kaw. Awh parupa zy, vao parupa zy, viahchao a parupa zy, arâ a parupa zy, chysia a parupa zy, lyu a tao hoh leipa ta maniah sahdô theilâpa a paru laihpa zy, zâcho awhkho ta o nahta daoh hmo a hrao laih ngâpazy thabypa cha chhôhkha tawhta a thaopa sai a châ. Chhôhkha maisâh a duah leina su tawh sai ta a rupenawhzy he a vaw puapa ama châ tah ei sihla, rei chhei tu hlei ma pi. He nawhzy he sâtâ pheisaih sahlao ama châ.
Khizaw liata rairuna lai chaipa cha chhôhkha a châ. Chavâta krizyhpa chhôhkha hmah la tua chai awpa cha chhôhkha liata Zisu Krista abei ta, bie a hnei thei nawpa ta o chhôh cha thlahchhânna nata Bible reina châta daihti a paruapa a peimawh. Maisâh liata mei a ia ngâthlâh ha awpa tahpa he bie peimawh ngaitapa a châ. Khazohpa Chônô chaipa biepiepa a châ.
Hlâno Izarel sawzy ta thisaih ta Khazohpa lâta molei reihpha cheina a theihna châta ama hlâna a châ. Chavâta maisâh liata molei angiathaina ama hlâ vei khiahta cha Khazohppa ta sei khaoh lâta a chati pathlah tyhpa ama châ. Cha leipa chhaota hri chichhihpa nata riethei rairunazy ta a hrie tyh ei. Chavâta maisâh liata mei ia ngâthlâh ha aw ta, a thi awpa châ vei’ tahpa he KHazohpa Chônô chaipa biepiepa a châ. Theihthaina 6:13 Meisâh liata mei ia leipa ta a thi khiahtala Khazohpa nata azaona ri a chie haw tahna a châ. Cha hawhna hra chata chhôhkha liata Khazohpa bie nata thlahchhâna pyu a dia haw khiahta cha chhôhkha liata Zisu Krista nata azaona y vei tahna a châ. Chavâta chhôhkha maisâh a padua thei leipa chhôh tota maisâh padua khai a chhuah suh vy.
Atahmâ cha eima biepipa lâta eimâ ngia ha bâ aw. Ei saw y, na paw a cha pachuna cha nahthlie la, na nô bie a cha piepa cha a heisaih kha, na luh châta pawpi pachhih angia ngaitapa châ aw ta, na rao châta pachhih hawhta châ tlôh aw ta.”
Na paw cha satuhpa bie cha a pyh la, nan ô cha a nôpipa chhaota mohnao kha” Nieso 3:11, 12, 1:8:8, 9; 23:22 Nô kyhpachâna a pasanazie he my kha ei suh u.
Nô nata saw kyhpachâna azaona bieparu tahpa biepipa hmâpa ta sermon tloh lei ngaitana chôta ei ropa a reihtuhpa zydua nama chô liata Paw kyhpachâna nata Abeipa Zisu Krista ngiachhiena y lymâ mawh sy tahpa he ei thlahchhâna a châ.

Bo - 6

CHHÔHKHA TAOPATHI NAWPA TA MOTHLIH ÂNGIAH.
Mothlih tlana chôta atupa chata thapha ngaitapa ta ama hria aw, chana chôta sâh chi puakhei hrasala, a sâhpiah zy cheipa ta thapha ngaitapa ta a vaw dikhei aw. Sam 126:56. He bie he Bible reikah ao kho a chhih ngâsâpa nata hriapasana khôlâ ta alyna theilâpa a vaw pathei awpa Izarel nawhzy ta chakhâ kiahna hla ama tahpa a châ.
Chakhâ kiana yzie cha he hawhta reih ei sihla, pahno chyuhpa hawhta chakhâ kiah cha lâ phei siepa thadâh a chhih kawpa hawhta cha leipa ta chakhâ kiah cha noh a vaw palo lichi ta, riethei a chhih ngâsâpa a châ tyh. Anodeikua cha chakhâ kiah khai tawhta, lytlâ padâpa thobuh nohdi ry liata a pahâ pi ta, ziza chakuapa, anaizualuapa ta vaw pathli nahta eima rietheina mathlai a vaw hi khaipa hawhta, mothlih tlana khô lâta aly n’awpa Bible ta maniah a chho.
Mothlih yzie : Chana nata mothlih he yzie a hnei pathu ngâsâpa a châ. Achhâpa y leipa ta mothli tla leipa ta a chhâna y leipa ta chana y hra vei. Kyhpachâna azaona hnei leipa thi nota mothli tlana nata chahna y thei vei. Viasa kyhpachâpa thino nata sanawh chhôhkha  thisaih a zaopa a nô tlyma a paw tlyma, unawh tlyma, lahpi nô nata vahpa thi nota cha kyhpachâna mothlih cha pachu byuh leipa ta tihnawh hawhta mothlih cha kaw pua ta, ruma cha ti liata nypa hawhta a dâ khai tyhpa a châ. Chavâta mothlih nata chana cha kyhpachâna nata thapasana tawhta a vaw puapa a  châ.
Atahmâ he lyuhchâpa Pawla Awnanopa châta a mothlih a hryuna eima nahthlie tua aw. Ephesi Awnanopa p’einawh puasai chyhna khata he hawhta bie a reih.
“Chavâta ahrohrua teh u, kô thôh tlai mothlih tlana chôta a chhô a zâta chyhsa to chhoreipa ta ei bâh leipa kha a thei thlâh ha teh u. Hmt. 20:31. Pawla cha a sie tawhta Changie âhrâhpazy vaw pua aw ta, sahlaozy pahlô aw vei tahpa a pahno nata a thapasa ngâsâpa vâta kô thôh chhôh ama mothlih chhaota a chakaona bie maniah a chho. Pawla cha Awnanopazy kyh a pachâna vâta a mothlih tlana zy vâna chata awnanopazy ta thlahchhâpa ei ta, pasai leipa ei ta, ama pathlie nona khata ama zydua ta ama chakhei ngâpa a châ. Hmt. 20:36-38 liata eima hmô.
Atahmâ cha Bible tawhta mothlih alona eima vaw nahthlie tua aw.
Hezy vâna heta chana nata ei mohthlih ti hawhta a loh. Chaphôtuna 1:16; Hy Abeipa ei thlahchhâna he nahthlie la, ei awna he nahthlie mah y; ei mothlih tlapa he a chalih thlâh ha kha y ! Sam 39:12; Eima mothlih cha chiehleipa ta a chalih hlei leipa ta, Abeipa ta avâ tawhta za mohta eina hmôna taihta Chaphôtuna 3:49. Ei mothlih he a chhô a zâta ei pati a châ. Sam. 42:3. Ei chana ta ei mo pachao ta, ei pathipalôh tymâpa ta y ta; ei sawzy ;leidiapa vâta Chaphôtuna 2:11.
Hy Zaio sawchanô y; Ao paropa ta, Abeipa cha aw sao teh; A mohtlih a chhô a zâta chavah hawhta lo ngâ mawh sy; a paha kha la, na mothlih chhao hi kha se. Chaphôtuna 2:18.
Atahmâ cha mothlih hmotaotheizie Nehemia thâtih tawhta eima chu tua aw. Nehemia he Abei cha leipa ta, Theihthaipa cha hra leipa ta, Hrosopa châ hra vei. Abei Artezerzia Kresawti a pietuhpa châ ta, china pho thapasana a hneipa a châ.
Zudah râh tawhta chyhsa avypazy tawhta bie hiahhri ta ama to vyuh chhiezie zy Zerusale kuh a chona thâtihzy ochhi mei ta a kâna thâtih zy, a thei nahta thlai a tyuh ta cha ta, noh khazie taih tlyma pachârôh nata nie leipa ta y ta, ABEIPA Khazohpa lâta thlah a chhâ tahpa eima pahno. Nehemia 1:2-4 moh teh.
A unawh chhôhkhazy chata a thapasana mothlih tlana chôta a thlahchhâna cha a hlao tloh ngâsâ ta, Abei Artezerzia hmiakô liata a luah awpa ta cha, alyna nata palôhtlâhna hmia phaopa deita a luah theipa a châ. Pachârôhna hmia phaohpa ta a luahpa cha a rai pabâsa awpa ama châ. Cha dei châ leipa ta thie theina taih chhao ama châpa a châ.
Nehemia deikua cha a unawhzy tovyuh a chhiena vâ nata Jerusale raona thâtih zy a theipa vâta a pachârôhna hmia a nyu leipa ta pachârôhna hmia phaona chôta a luah ta a thlahchhâna Abeipa ta a chyh eipa vâta a rai pabâpa cha rei leipa ta Jerusale taopathi awpa ta a hiana khô lâta pheisaih a vaihtuh awpa ta hlaokha Abei Artezerzia ta a pie pâ ei. A thlahchhâna a hlao tlohnazie cha hâta ei thôh liata Jerusale cha taopathi khaipa a châ haw! Nâma nata keima chhao chhôhkha raokei khai hrasala, mothlih tlana chôta Nehemia hawhta chhôhkha thapasana mothlih chhaota thlahchhâna cha hrao leipa châ aw vei tahpa a ngiapâ suh u.
Atahmâ Zudâh Beipa Hezekia thâtih eimâ chu heih tua aw.
Pahno chyupa hawhta Hezekia cha thi daihmâpa ta pasa ta, hrosohpa Isai cha ano lâ avy ta a hnohta ABEIPA chata hetana heta a tah. No chhôhkhazy khihsanazie awpa paryh teh, thi tlôh aw chi ta, hro aw va chi tahpa ta, tah ta, chatawhcha Hezekia cha pâhchhô lâ a heihpa ta a palie ta ABEIPA lâta thlahchhâ ta Hezekia cha thata cha ta, chatawhcha ABEIPA bie Isai hnohta vaw tlô heih ta….
Na thlahchhâna theina ta, na mothlih chhao hmô na ta, na hrochhôh nohzy he kô 15 ta ei pasihsa aw, tah ta. Isai 38:1-6 moh teh. Hezekia cha a thi awpa a châ tarawpa ta a molei angiapachhina mothlih cha ABEIPA ta za hmô haw ta, a hrona cha chhôhkha paryh n’awpa ta kô15 baichhipa a châ tahpa Bible ta maniah a chho. Isai 38:5.
A reituhpa kho ngaitapa y, nâma nata keima cha chhôhkha chakao nawpa ta daihti kha châ ma eima hnei a pahno tlôh pi va! Chavâta chhôhkha akina daihti sôhpa maniah a khôsai hlâna heta chhôhkha maisâh padua khai bâ sihla. Chhôhkha liata Zisu Krista bie pahneisapa ta pabeisa chyu bâ suh u. I Pity 3:15.
Atahmâ ta eimâ chu heih awpa cha hrosohpa Zeremia thâtih a châ aw. Zeremia cha a hrochhôh ta alyna rai a hnei leipa hrosopa ngiachhie chhipa ama tahpa a châ.
Hrohsopa Zeremia mothlih a hluhna chhâpa cha IZarel sawzy ta Khazohpa hropa  pavia laih ei ta nohthlahpa amâ chhyna vâta nata a biepiepa ama zyh khoh leina vâta Babylaw sei khaoh lâ a tâh ei ta, ama satlia laihsana zy nata chyhsa hluhpi ama y khao leipa vâta a mohthlih chie leipa ta tihnawh hawhta a puapa a châ. Chaphôtuna 1:16.
Chavâta a châbu moh chhao cha, “CHAPHÔTUNA” tahpa a châ. Mothlih nata chana ao pyu cha Abeipa Khazohpa ta a papeimawhsapa a châ. Cha vâta Sam rotuhpa chhaota he hawhta maniah a chho. Abeipa chata ei chana ao thei ha tlôh ta, Sam 6:8; mothlih he hmosôh ngâsâpa a châna â lâna cha abeipa David liata hmô theipa a châ. He hawhna heta mothlih a pasônazie a châ:
“Ei mothlih he na chhihro-ôh liata ryh mah y, Na châbu liata ropa ta châ vei ma?” a tahpa a châ. Sam 56:8 moh teh.
Khazohpa a biehrai zyh leipa nata nahthlie leipa he chi â chhih ngâsâpa a châ. Abeipa Khazohpa tawhta he hawhta bie a vaw tlô.
He biehrai biezy a nahthlie lei tuhpa cha chhiesapa ta y mawh sy. Jeremia 11:1-3 liata eima hmôpa hawhta Izarel sawzy cha a bie ama zyh khoh leipa vâta Babylaw sei khaoh liata amâ ngia khai hawpa a châ.
Chahawhna hra chata atahmâ daihti eima duana su chhao he thapi ta eima pachâpasia awpa a peimawh. He tlupo ta chhôhkha raona chhâpa nata râh araona chhâpa cha Khazohpa Bible nahthlie hoh leina nata papeimawhsa leipa vâta a rao khaipa a châ. Hlâno Izarel sawzy Babylaw sei khaoh liata a ngia khaipa a châ. Hlâno Izarel sawzy Babylaw seikhaoh liata a ngia khaipa haw hrana khata atahmâ he Bible Khazohpa bie a papeisa leipa maih chata sâtâ seichâna a thipa khihpi Seol thina khihpi chhâzaw hriena su meitipo lâ ama sie haipa a châ.
Chavâta na chhôhkha daihti sôhpa a cha khôsai hlâta chhôhkha maisâh padua la, thlahchhâna nata Bible reina daihti hnei hmâ leipa ta daihti khô awpa a pasai khah y.
Chana ao pyu: “Babylaw chavah kiah liata zy, cha liata atyuh pi ta” tah ei ta, amâ ngiapachhina chana ao cha Abeipa hnoh tlô haw ta, chatawhcha Abeipa tawhta bie vaw tlô hawh ei ta, Jerusale chana nata arôhna khihpi cha alyna khihpi lâta a vaw châ heih nawpa kyh Isai 65:19 liata ropa a châ.
Jerusale chô liana chata thaphapa ta y aw na ta, ei chyhsa chô lia chhao ei ly aw; a chhôh liana chata chana pyu cha theipa châ khao leipa aw ta, awsâhna pyu chhao theipa châ khao hra aw vei. Isai 65:19 bie aly chhih ngâsâpazy tawhna heta Jerusale chana nata arôhna khihpi cha alyna khihpi lâta a vaw châ heihpa a châ.
Mothlih nata chana hmotaotheinazie : Hrohsopazy mothlih nata mopathai penawhzy chana mothlih cha hmotao thei zie cha he hawhta reih sihla avâ lâta tôkalôhpa thapi ta a vaw thua ta, a lei taih a za cha tho theipa hawhta molei rona nata angiapachhina chana ao pyu cha vâ salem khihpi a kaw chalyusa theituhpa a châ hra aw tahpa pahno suh u.
A reituhpa kho ngaitapa y, chhôhkha liata rairuna chi nanopa y tyh hrasala a reisipa nata a panawhna chôta palôh keichheihpa nata zao chheipa ta chhôhkha taopathi nawpa ta mothlih chhaota Abeipa lâta aw sao dei leipa ta cha chhôhkha tlâh thei khao aw vei.
“Mothlih tlana chôta atupazy chata thapha ngaitapa ama hria aw, chana chôta sâh chi puakhei hrasala a sâhpiahzy cheipa ta thapha ngaitapa ta a vaw di heih aw”
“Chhôhkha taopathi nawpa ta mothlih â ngiah” tahpa biepipa hmâpa ta ei ropa he Abeipa ta chhôhkha taopathi n’awpa ta byhnâ pie mawh sy. Amen.

Bo - 7 ATAHMÂHLÂ KHIZAW

(Rom 13:12-14)
Zâ he chhâ daihmâ ha ta,  khih a deih daihmâ haw. Chavâta zohna liata hmotaopa cha thy ei sihla, khaihna atobina ta a tobi ei suh u.
Eima pahno chyupa hawhta atahmâ daihti he thaina nata sona a sâh ngâsâ ta, cha yzie lymâ hawhna chata moleina chhao a sâh ngâsâ hrapa a châ. Atahmâ hlâ khizaw ânano lymâpa liana heta moleina a rarôh-yzie cha SAWDAWMA nata KAWMAWRA KHIH moleina eima khô syulyu hapa a lyu kaw.
Sawdawma nata Kawmawra khih moleina cha chanô chapaw kyh lia nata khizaw sôh tlaichhaina vâta ama khihpi Sawdawma nata Kawmawra chhao cha mei nata kaih ta a kâ khai hawpa a châ. Chanô chapaw kyh liata ama moleinazie cha Sawdawma nata Kawmawra khih rao nawpa ta zikyu azâ râtuhpa vâlyuhchâpenawhzy chhao taihta aziakhei a chhuah thlâhpa ama châ. Cha tlupo ta ama moleipa vâta Lawta cha a palôh pasa tu ha ta, pakhâ a chhuah ta, pakhâ thei khao leipa ta, chatawhcha vâlyuhchâpa ta ama mo a pachaosa khai haw ei tahpa Athaona 19:10 liata eima hmô.
Khizaw sôh ama tlaichhai tu hawpa vâta Zawar bypi sôh puana hnawh cha pua sai thei khao leipa ei ta, vâlyuhchâpenawh chata khih khôtho lâ taihta vaw puakhei ei ta, hnôh lâ a heih lei awpa ta tah ei ta, Lawta lahpinô cha a hnôh chai ta y ta, a hnôh lâ Sawdawma sôh hnawh puana su a siesai khoh leipa vâta a zâ heih ta, alôhtô lâta â lie haw. Gen.19:26.
Zuda Iskari thâtih eimâ chu heih tua aw. Zuda Iskari cha Apostol hry liata pawhrâ chaipa a châpa vâta sôh a vaotuhpa (Treasurer) a châ. Anodeikua cha tâkâ sôh hluhpi a ku liata a y tawhta cha khizaw sôh ta vaw sy haw ta. Abeipa a chakaopa cha tâkâ sôh ta a zuah haw tahpa Bible ta maniah a chho. Mt.26:14-16.
He thâtihzy tawhna heta sôh liata ngâchhihpa nata ngâchhih leipa thâtih a chu’pa he a peimawh kawpa ta ei pahno. Sawhkha rai a hriapa chhao, awnanopa liata sôh avaotuhpa nata sôh lâta bie a hneituhpazy chhao, Local Church tota sôh kyh liata a chado awpa he a peimawh ngâsâpa a châ. Sôh kyh liata ngâchhih leipa he chi â chhih ngâsâ. Lawta lahpinô thinazie nata Zuda Iskari thinazie chhao chyhsa hropa thipa hawhta thi leipa ei ta, ama thina chhao a rarôh-y ngâsâpa sai ta ama thi. Lawta lahpinô cha alôhtôh lâta â lie haw. Zuda Iskari cha â khu lâta pao ta, aliah liata apatlaw ta, a rih zydua pua khai ha ta, tahpa ta Bible liata eima hmô hra. Hmt.1:18.
He biezy liana heta Khazohpa, chyhsapa ta maniah taotuhpa hlâta a hmotaopa khoh viana nata pasô viana he Khazohpa kho leipa nata ahaopa a châ tahpa pahno suh u.
Lyuhchâpa Pawla chhaota tâkâ sôh ta chyhsa a parao theina, chi â chhihzie zikyu maniah â râ khai hawpa a châ.
He hawhna heta hneirôh a chhuahpazy cha reipasaona liata zy, khoheih liata zy, hruna nata parao theipa khona hluhpi liata zy ama pao tyh. Cha khonazy chata raona nata leidiana liana chata chyhsa a pamôh tyh. Tâkâ sôh tlaichhaina  he moleina to thabypa châ tlôh ta. Cha cha thokhazy ta uahva ei ta, ngiapâna cha siesai ei ta. Âmosasyh ta pachârôhna hluhpi ta ama palôh ama parao. I.Tim.6:9,10. Dema cha khizaw sôh a tlaichhai ha vâta khizaw sôh liata Abeipa cha a siesai haw. 2.Tim.4:10. Sôh kyh liata a chado awpa a peimawh. Bible tawhta eima nahthlie heih tua aw.
Nama palôhrupa phaozie cha tâkâ sôh tlaichhaina a hlao leipa ta châ mawh sy. Nama hmo hnei chhôhpa chô liazy chata palôh tlâhpa ta y teh u. Heb.13:5
Atahmâ cha Anania nata Saphiri thâtih eima sai heih tua aw. Anania nata Saphiri cha alei su ama zuapa tawhta hmôpa ama phih bâ hawpa vâta Pity ta chyhsapa liata a haihpa châ veih eichi. Khazohpa liata a haihpa tlao na châ tah ta. Anania cha cha bie cha a theipata nahta pao ta, thi haw ta, a theipa maihta ama chi ngâsâ. Chatawhcha Pity ta Saphiri hnohta khazia Abeipa thlahpa pasia nawpa ta nama bie namâ paraoh ? Mo teh, na vahpa a pabutuhpenawhzy phei cha chhikao thaby liata a y thlâh haw. Nâ chhao ama châ sy aw tah ta. Sôkha ta a phei thaby liata pao ta, thi ha hra ta, a vahpa kiahpâh liata ama pabu haw hra.
He hawhpa he Biehrai Thiehpa liata hmo a y beih leipa thina rarôh-y ngaitapa a châ. Bie do leipa kyh liata nôvah nata chhôhkha bie a paraohpa a pha leizie nata haipa a pha leizie cha Khazohpa kho leipa a châ tahpa pahno suh u. Hmt.5:1-11
Atahmâ cha Zawsua thâtih a châ aw : Abeipa chakaopa he a pha lei awpa ta nama pahno khiahtala atahmâ he ahy ma nama chakao aw a tlyh teh u. Nama pathlapazy ta chavah haosâ liata ama chakao tyhpa khazohzy kha ma; kei nata ei chhôhkhazy heta la Abeipa eima chakao aw. Zaw.24:15 bie he bie rôhnah ngaitapa a châ. Chavâta he bie he eima chhôhkha chyu ta hâ a la awpa châ khai thei sala, Abeipa khihnarâh cha angia ngâsâ aw. Atahmâ he eima chhôhkha ta ahy ma eima chakao ? Khâpa ma eimâ chhy ? Saw nahzy heta nô nata paw a chhypa Khazohpa amâ chhy hra ma ? Nô nata paw chakaopa saw nata samohzy heta ama chakao hra ma ? Zawsua ta kei nata ei chhôhkkhazy heta la Abeipa eima chakao aw a tahpa reikah heta krizyhpa chhôh to maniah a pahaopa a châ.
ACHHYNA YZIE : Khazohpa cha thlahpa a châ, â chhytuhpazy ta thlahpa nata hmeiseihpa ta amâ chhy awpa a châ tahpa ta Bible ta maniah a chho. Zh.4:24.
Achhyna yzie cha hmo kho chaipa nata pasô chaipa he a châ. “Na ryu byh yna maih liata na a palôhrupa chhao a y” tahpa ta Bible ta maniah a chho. Mt.6:21. Na ryu byh yna maih liata palôhrupa a y tahna yzie cha kho chaipa tahna a châ.
He Bible biezy tawhna heta eima duana su eima pahno thai thei ha aw. Khâpa ma eimâ chhy, khâpa ma eima chakao, khâpa he ma eima kho chaipa a châ, khâpa liata ma daihti eima hmâh hluh chai, khizaw sôh nata tâkâ liata ma, sahhma nata pari theipa niedona liata ma, chanô chapaw kyh liata ma, TV nata Mobile liata ma, Korea film liata ma, Mizo Idol pahâhna liata ma, Sport film, Boxing film liata ma ? He zydua he Khazohpa hlâta na papeimawhsa viapa nata na pasô viapa a châ khiahtala vâdua chaipa na châ aw.
Daihti sôhzie : Noh to zâ to liata khâpa liata ma daihti eima hmâh hluh chai liahsa a pachâ pasia ei suh u. Bible ta, “Ahripa châta su patlypa khah u, Thlahpa ta biepa ta y teh u” tapa ta maniah a chho. Eph.4:27; 5:17,18
Chyhsa to ta ama hmotaona lymâ hawhta ama hmô aw : “Kei Abeipa he chyhsa to ama yzie lymâ hawhta nata ama hmotaopa theilâpa lymâ hawhta pie awpa ta palôhrupa a mohtuhpa, pathipalôh pasiatuhpa ei châ” Zer.17:10. Chyhsa ta a hiepa maih tlai cha hria tlôh aw ta. Ano sapa lâta a hietuhpa chata sapa lâtapa raona hria aw ta, thlahpa lâta hietuhpa deikua cha thlahpa lâta chhâzaw hrona a hria aw” Kal.6:8.
Chyhsa to ta pôhpa liata hmotaopazy a chhiepa khiahta,  a phapa khiahta ama taopa lymâ hawhta ama hmô chyu thei nawpa ta Krista ryureina dyuchhai hmiakô liata paluahsapa ta eima y khai awpa châ tlôh ta” 2.Kor.5:10. Hla phituhpazy heta ama vaw hmô pasia kaw.
Nahthlie teh, â vy heih aw na,
A hmia rôhnah noh hawh khaihna lia,
Rôhnah ta vâ meihdo chô lia;
Ahripa nah khakhaipazy
Eima Bei Imanuel ta,
Chatlai saw eimâ lyna noh Khizaw ryu a reih aw. Chipa ta chalyu ei.
Chi to pho to Beidyuchhai hmiakô lia,
Thâtih reihpa ta pakhy ei; Salem Beipa hmiakô liana cha, Khâpa ei reih hra aw ?
Ama vaw tahpa he â do ngâsâ. Â vy heih n’awpa daihti liata cha Bethlehem su nawh ngaitapa salaopiena châki liata nawh ngâsâpa ta âziapa hawhna khata châ khao leipa aw ta, vâlyuhchâpa thatlô ngaitapazy chhaota mei paleih hryta avâ tawhta a rôhnah ngaitapa ta â zu aw.2.Thys.1:6,7. Abeipa Zisu â vy heih n’awpa he pachâna nata pangiasapa hlâta alie hluhpi ta rôhnah via aw ta, a rarôh a y via syulyu aw. Sâtâ chhao chipa ta â chalyu aw.
Pharisai nata Heroda thihnô liata a chado n’awpa kyh Mk.8:15
Pharisai thihnô yzie : Pharisai nawh cha chôpho alâna liata nata hmô theipa nata moh pathâh khona liata chakaopa ama châ. Chavâta Abei Zisu chhaota a haihphiapa saih u, a tahpâ ngâpa ama châ. Pharisai thihnô a tah chhâpa cha Pharisai nawh hrozie hawhta awnanopa hry liata ama vaw y lymâ hra aw tahna a châ.
Heroda thihnô – Heroda hrozie cha ano hlâta a lai viapa a khoh leipa, a lai chaipa nata hyutuh chaipa ta y khohna a hneipa a châ. Ano hlâta a lai viapa nata rôhnah viapa hiatliana a hneipa a châ. Chavâta Abei Zisu ta Heroda thihnô liata a chado awpa ta maniah a pachu. Thihnô yzie cha Heroda chikao awnanopa liata a vaw y lymâ hra aw a tahna a châ. Chavâta a chado awpa ta zikyu maniah â râpa a châ.
A chado n’awpa chi nanopazy : Khazohpa ngiachhiena vâta khih asa thei viapa maihta cha o liata TV a patyu pâ theipa sai ama châ haw, a lypa a châ ngâsâ. Anodeikua cha a phahnaikheipa hluhpi y ei ta, chyhsa thokha châta deikua cha TV he chhôhkha rao nawpa a châpa a châ. TV liata a pahâh tupa maih cha krizyhpa chhôhkha phapa châ beih veih ei.
TV a vaw pua hlâta krizyhpa hrozie nata TV a vaw pua tawhta krizyhpa hrozie chhô nata zâ hawhta a nano haw bâpa a châ. Abeipa Khazohpa ta ato châta daihti pa-ysa ta, chhô nata zâ tao ta, TV a vaw tlô tawhta cha chyhsa hluhpi cha daihti hmâh dâh thai leina vâta a daihti leipa liata a mô ei ta, a daihti leipa liata a hra ei ta, a daihti leipa liata pati nie ei ta, doh ei ta, châ a chu haipa châ chhaota hlaotloh leina a tlôkhei.
Film mona kyh liata a chado awpa a peimawh – Korea film thokha cha moleina thaby a châ tahpa pahno suh u. Film mona liata a pahâh tupa nahta rai hria hoh khao leipa ei ta, a chhâna lâta cha chhôhkha adyhryh leina tlôkhei ta, a peimawh
chaipa cha apakhyna, Khazohpa achhyna pakkhâ ta, chhôhkha apakhyna maisâh chhao hnei thei leina taihta Krista hmia khochhihpa hmô lei awpa ta sâtâ ta TV hmâpa ta moleina meihdo a pazohsa hai.
Noh hnôh lâ daihti rupa a vaw tlô hai : He he pahno teh, noh hnôh lâzy liana chata daihti ru ngaitapazy a vaw y aw tahpa ta lyuhchâpa Pawla ta thlahpa biepa ta a y nota a bie reipa chhao he a vaw tlô hai. 2.Tim.3:1-5
Atahmâ cha TV zy Computer zy, Mobile zy, Sport chi nanopazy vaw pua lymâ ta, hezy liana heta eima palôhrupa nata eima daihti sôhpa apiena kyh liana heta eima Khazohpa hlâta eima papeimawhsa viapa nata eima kho viapa a châ aw tahpa he chi â chhih ngâsâ. “Hrona tikhaoh” siesaipa ama châpa vâta vâdua ngâsâpa ama châ. Zer.2:13
TV MO NAWPA DÂH : Atahmâ khizaw â nano lymâpa liana heta hawti machâ ta viasa hawhta apakyh khoh chaipa cha TV he a châpa ta â lâ. Viasa liata viasa phapa nata pha leipa ama ypa hawhna heta TV liata Film phapa nata pha leipa eima pahrua thai awpa he a peimawh ngâsâpa a châ tahpa pahno suh u.
Film pha leipa chanô chapaw kyh apachâna Film zy, athietuna film zy, film chi nano nano hluhpi y ta, Sport chi nanopazy vaw pua lymâ ta, hezy he pamosana châta ei vaw palâsapa a châ. Film pha leipa sai ta a puana chhôhkha cha nô nata paw tawhta saw nata samohzy taihta Cancer hri hlâta chi chhih viapa thlahpa thina Cancer hri lâta a vaw lie aw tahpa he chi â chhih ngâsâ.
Chhôhkha pha n’awpa : Mawrâh cha krizyhpa State a châpa hawhta khizaw hmah a sie haipa liana heta TV tawhta hmô theipa nata thei theipazy film chi nanopa hluhpizy y hrasala, chhôhkha aboh nawpa ta cha Khazohpa bie sermon zy, Khazohpa reithaina hla zy, awnanopa programme peimawhpazy pua hluh sala, a pha ngâsâ aw. TV he hawtizy ku liata avao tu leipa ei sala, a pha aw. Nô nata paw cha chhôhkha ryureituh awpa ta Khazohpa raopa a châzie, nô nata paw chhaota sapa chi a pathlatuhpa dei châ leipa ta, Thlahpa lâta chi a pathlatuhpa châna maohphaohtuhpa châna a pahno awpa a peimawh.
Atahmâ cha Khazohpa ngiachhiena vâta Khazohpa bie a thaipa nata hla a sa thaipa thyutliazy vaw pua lymâ ei ta, chavâta daihti â nanopa hawhta TV taihta thâtihpha chho awpa he a daihti a châ haw bâpa a châ. TV he hmia pahnopa a hnei hluh chaipa a châpa vâta TV nata a viasa a tao awpa he eima râh ta â ngiah haw bâpa a châ.
Atahmâ khizaw : Atahmâ khizaw yzie he a hmasie hra sala, buana nata rairuna, tymâna sai ta a bie thlâhpa a châ. A chhâpa cha tovyuh palôhtlâh leipa ama hluhpa vâta atymâna ama tao ngathlâhpa a châ. Khi khapa nata râh khapa lia chhaota adyhna y thei khao vei. UNO chhaota adyhna tao ngâ hra sala, Bible bie he bie dopa a chânazie â lâ hmeiseih, “Adyhna nata abohna” tahpa ta ama reih no tlai ta, chanô saw a zeihpa hawhta sôkha ta leidiana ama chôta tlô aw ta, khôkhâh chachei aw veih ei” tahpa bie rarôh-y ngaitapa I.Thys.5:3 liata eima hmô.
Abeipa avy nawpa ahy hmahta a noh nata daihti pahnopa a châ leipa vâta a mâ chiehpa ta y ngâthlâh awpa ta Bible ta maniah a chho. Bohpi leipa ta avy awpa cha avy tlôh aw ta, bohpi a daih khao aw vei. Heb.10:36.
Atahmâ cha eimâ ngiapâ tua no hlâna khata eima pachhana cha a hnia via tlôh ta. Zâ he chhâ daihmâ ha ta, khih a deih daihmâ haw. Chavâta zohna liata hmotaopa cha thy sih la, khaihna atobina ta a tobi ei suh u. Nohchhô ta ypa hawhta angia ngaitapa ta y ei suh u. Rom 13:11-13. Bible ao ngia ngâsâpa nahthlie tua suh vy.
Laihsa chata â tobinazy mypa ta myuhthieh chata â tobina a my thei ma ? Zer.2:32. Thapha ngaitapa ta nata aly ngaitapa ta y sih la, ano palyupalih ei suh u. Mietahkupa Taw lahpinô pakiana cha a daih ha tlôh ta, a myuh chhao â chhuahdy haw. Biph.19:7; 22:20 “Amen, Avy mah y Beipa Zisu”.
A chhâ chaina ta he hla he sermon baotuh awpa ta ei vaw tlyh.
Nahthlie myuhhneituh awna ao cha,
A pathaih hai meihdo hry ta;
Chatlaizy ly hla ta dy se;
“Haosana” tah ta awhpa ta.
“Ei vy patoh aw na”,
Beipa ta pho to hnoh a chho;
 mâ khai t’u, pho to zydua saih u, Âvy nawpa noh â hnia haw.


53
Tloh leina chôta “Atahmâ khizaw” tahpa biepipa hmâpa ta Sermon ei ropa a reihtuhpa zydua chô liata Abeipa ngiachhiena y mawh sy. Amen

Bo - 8 KHOTALAINA

(Abeipa cha thlahpa châ ta, thlahpa yna maih liata khotalaina a y tyh) II Kor. 3:17  Dt.25.5.2002
Khotalaina yzie : Kho atly theina he khotalaina a châ. Khazohpa ta chyhsa hnohta kho a tly theina a pie. Cha cha chyhsapa rôhnahna a châ. Khizaw chyhsa a so penawh Scientist hmotaotheina khaw rôhnah ngâsâpa ama taopazy heta kho a tly theina hnei leipa ei ta, chyhsa deikua cha kho a tlyhtheina hneipa ta taopa a châ. Anodeikua cha kho a tlyna dopa nata do leipa likawh a hla kaw. Khizaw liata a piepasi (Accident) theina chi hluhpi a y, daihti ryhpaohpa kho a tly theina hnei chhôh heta chhâzaw thina ma nâ tlyh, chhâzaw hrona ma nâ tlyh a chatliepa ta a pachâ pasia  bâ teh, daihti chahâ khao aw vei.
Atahmâ khizaw anano lymâpa liana heta, khataih su nata râh lia hmahta a dyhryhna nata thlalôhna khotalaina y thei khao vei. Pahno khaipa hawhta America khizaw liata rôhnah chaipa nata moh pathâh chaipa O- chhâ 110 ta â sâhpa cha September 11, 2001 ta America zawtheina lilaw passenger 81 nata a chhôh liata a hriatuh penawh 11 a phaopa châ ta, mawlâ tawhta my dawh 8:45 liata su ei ta, daihti reileipa ta dawh 9:03 liata passenger 56 nata a chhôh lia a hriapa 9 a phaohpa châ ta, chholâ tawhta su heih ei ta, cha khai tawhna chata zawtheina nuby 77 passenger 61 a phaohpa zawtheina chata U.S. pheisaih supipa Pentagon su chaimâh heih ta, India râh châsala a môh pathao rachhôh no a châ aw ama tah. Chatlupo ta o rôhnahpa cha buakha ta ta dawhkha chhôh liata nohpahlipa hawhta ama lei khai haw. He hawhpa hmo he khizaw lia a y beih leipa a châ. Khotalaina New York khihpi cha pachârôhna meihdo zohpa ta a khu khai haw. Khizaw cha a khochhihna nata a aohraohna chhaota a leidia hai! A pahniehna tlâh châ vei tahpa America raona liata maniah a pahnosa. America raona kyh a chyuta ei ropa he, a su cheingei a za hmôpa Pu Dinga, Addl. Supdt. Of Police Security Mizoram, Aizawl châpaphaopa tawhta a châ.
Atahmâ he Bible tawhta khotalaina kyh eimâ vaw chu ha tua aw. Hlâno Izarel sawzy liata sei nata sei leipa likawh, rietheipa nata a hneirôhpa likawh, a hrupa nata a sopa likawh, a hnatlâhpa nata a sipasapa likawh, atahmâ daihti lia chhao a likawh râhri â hla ngâsâ hra. “Jubilee kô liata sei atâh penawh ama pua awpa a châ. Cha kô cha Abeipa a seizy puana a châ” (Lev. 25:39-46). “Chahrypazy pathlâpa nata raopaky rizy pahluhpa nata pasaipa-ipa sahlao papuapa nata raopakypa tôh thliepa hih” (Isai 50:6) Khotalaina châ eichi ta, châhrasala nama khotalaina cha moleina khu nawpa ta hmâh leipa ta Khazohpa chakaopa ta y nawpa ta tlao hmâh teh u (IPity 2:16). “Khotalaina ryhpa he liahsa moh ta. Cha hawhta y thlâh ha ta, thei ta thlai a my thlâh hatuhpa châ leipa” (Zami 1:25).
Bible ta khotalaina maniah a chhopa he cha o rôhnahpa hneina châ leipa ta, thaina sona châ hra leipa ta abei châna châ leipa ta, hneirôna châ leipa ta, moh phana châ leipa ta, dyhchhie rietheina châ hra vei. Zisu Krista thina nata hrona liata chhâzaw khotalaina a y. “Khotalaipa ta y awpa ta Krista chata maniah a papuapa kha. Chavâta â ipa ta a duah ula, sei rypakypa liana chata âtâh heih khao khah u,” (Kal.5:1). Zisu Krista ta molei thina tawhta maniah a papua haw, Zisu Krista ta Bei nata pachhatuhpa ta âpyhpa maihta Krista ta bie a hnei haw. Lyuhchâpa Pawla ta, “Krista kyhpachâna chata eima chôta bie hnei ta” tahpa ta bie rôhnah ngâsâpa a reih. Krista kyhpachâna a pahnopasiapa vâta Lôo âtâh no chhaota, “Kei la kheihta rai y hr’aw sala palôhtlâhpa ta ei y thlâh haw. A nawh ngaitapa ta yzie thai na ta, hneirôhpa ta yzie thai na ta, hmo to liata nata hmo zydua liata lôhrâtlôpa nata nodipa ta yzie, hneirôhpa nata phahlapa yzie, bie nyupa cha ei pahno haw. Tha nâ patlôtuhpa liana chata a to ei tao thei” (Phil. 4:11-13).
Abeipa Zisu Krista kyhpachâna lia deita, tovyuh palôhtlâhna nata khotalaina a y. Bible reina chhôhkha maisâh hneina liata Zisu Krista Abeina o chhôh a khihnarâh a tlôna ngiana a châ hra aw. Hla bie heta Bei Zisu hnohta y thlahlôh â chhihzie maniah a chho pasia ngâsâ. KHB No. 276.
Khataih lia rai Zisu hnoh ei y khiahla,
Sy riethei yruna lia chhao y hr’awsa;
Ano ei lyna chaipa ei thlahlôhna,
Ano hnoh china rai hnei beih aw va na.
Khataih lia rai china hnei beih aw va na, Zisu hnohta thlahlôhta khâ ei y aw.
Khataih lia rai yruna hnei beih va na,
Ano ei viasa nah thlahlôhna chaipa;
Su riethei chaina lia chhao einâ chhi tyh, Zisu hnohta o pha chai khâ a châ tyh.
Khotalaina nata thlahlôhna yna su cha kyhpachâtuhpa yna maih liata a châ tyh. “Khazohpa ta china thlahpa maniah pie leipa ta hmotaotheina nata kyhpachâna nata palôhrupa sia ngaitapa hneina thlahpa tlao maniah pie tlôh ta” (II Tim. 1:7) Penticost nohta thlahpa pathaihpa hry penawhzy kha kyhpachâna thlahpa ama hnei vâta hmaokha ta nie khoh, doh khoh ei ta, ama hmo zy amâ hly, kyhpachâna ta ama bie vâta thina chhao chi khao vei ei. Ama hla cha –
Thina noh tlô tita thlahzoh leipa ta,
Zisu eimâ tyh aw chhâzaw lypa ta, tahpa he amâ lyna chaina hla a vaw châ haw.
Abeipa cha thlahpa châ ta, Thlahpa yna maih liata dei thlahlôhna nata khotalaina tovyuh âly theina, riethei nôpona, rairuna chi nanopa lia chhaota alyna palôhtlâhna a y.
Abeipa Zisu ta, “Namâ lyna cha ahy hmahta cha lapa aw veih ei,” a tah (Zhn. 16:22)
Tlohlei ngaitana chôta nata a ki lei ngaitana chôta Abeipa bie (sermon) ei vaw ropa he, a reihtuhpa nata a theituhpa zydua chôta Abeipa ta byhnâ pie mawh sy, Amen.

Bo - 9 KHIZAW NANOPA KHIHNARÂH MIA THÔH THÂTIH

He hawhta biepipa miathôhta eima pachhaih aw.
1.                Khizaw khihnarâh miakhapa cha eima pahrâna alei khizaw râh thâtih a châ aw.
2.                Khizaw khihnarâh sânona cha Tilaipi khihnarâh thâtih a châ aw.
3.                Khizaw khihnarâh miathôhna cha vârâh kyhpachâna râh Angel zy chareina râh khochhihpa râh thâtih a châ aw.
1. Abeipa Khazohpa atotaotheituhpa a chânazie Sam rotuhpa tawhta eima nahthlie tua aw:  Abeipa cha Khazohpa rôhnah ngaitapa châ tlôh ta, Khazohpa zydua chô liata Abeipa rôhnah ngaitapa châ tlôh ta, alei chô zydua liata ryureih ta, a ku liana chata alei su a thuh ngaitapa cha y tlôh ta, tlâh laki a sâh ngaitapazy ano-eih châ hra ta, Tilaipi he ano-eih a châ. Ano taopa a châ. A lei hipa chhao he a ku ta ataopa a châ. Sam.95:3-5.
“Avâzy khita Khazohpa rôhnahzie pahnosa ei ta, aruapa kawh ngaitapazy khita a kuzô thaina a palâsa” Sam 19:1. Khazohpa a y cheingei tahpa â lâna cha khizaw liata hmo a ypa zydua he a taotuhpa a y cheingei tlai tahpa chyhsa palôh liata pachu byuh leipa ta bie a hnei pathuh ngâsâpa sai a châ.
A hmotaopa rôhnah ngaitapa Avâ zy, alei zy, noh nata Thlâpâ nata Awhsi khaih ngaitapazy a taotuhpa cha Khazohpa a châ tahpa a hmotao no-âhchhihpa zydua tawhna heta Khazohpa cha a ngiapâ tlâh a châpa a châ.
Khazohpa hmotaothei zie nata a ryhraona noâhchhihzie lyuhchâpa Pawla chhaota maniah a chho hra.
A hmo hmô thei leipa, a chhâzaw hmotaotheina nata a Khazohnazie cha Khizaw tao tua no tawhta a siapa ta hmôpa ta y ta, a hmotaopa liata â lâ” tahpa ta maniah a chho. Rawma 1:20; Sam a rohtuhpa chhaota Khizaw nata a chhôh liata a ypa zydua Abeipa eih sai a chânazie a phuah hra.
“Alei nata a chhôh liata a ypa zydua he Abeipa eih a châ. Khizaw nata a chhôh liata a pahrâpa zydua chhao he” tahpa ta Sam 24:1 liata eima hmô. Khizaw nata a chhôh liata a ypa zydua tahpa bie heta a pahly kawh ngâsâpa a châ. Khizaw nata a chhôh liata hmo zydua a pahly khaipa a châ.
Lyuhrâhpa sa a taopa lia sai hmahta chi hluhpi y ei ta, pahno tiah awpa chhao châ vei, ama niebaw chhao a lyu tlâ hra veih ei. Khazohpa ryhraonazie he no-âhchhihpa sai a châ. Chaoliah zy, Masiah zy, Sasu, Zuneihpa zy nata Sakhihzy, Sawzaw zy, Sathawh nawh sahlaozy cha lyurâhpa si a nie awpa ta a taopazy ama châ.
Chakeih zy, Changie zy deikua cha saheipa nie awpa ta a taopazy ama châ. Ama nie chaipa zy cha o sahroh lâta viahchao zy, Naw zy, Seihzy ama châ. Lyurâhpa sa lâta Sasu (Zuneihpa) nata sakhih nata Ngiachâ (Ngiahrai) zy ama châ.
Pazu nawh chi nah pho lia chhaota a lyucho tlâ hra vei ei. Zabi nawh niebaw a tluana kyh cha alei ry lâta lâpi chao chaimâh ei ta, cha liata tho thari nata ramawh thari ama hmôpa maih a ly ngâsâpa ta a niepa ama châ. Mathlaw hnei ta, a zaw theipa pavaw chi lia chhaota chi hluhpi ama y hra. Ama rôh chhao âlyu tlâ leipa ei ta, a saihpa ta ataopa zy, arâhpa zy, avyhpa zy, chi hluhpa ama y. Ama cheirâ chhao â lyu leipa ta, ângia ngâsâpa ta taopazy sai ama châ. A kuzô thaizie chyhsapa ta pahno paki theipa nata alaichadai khai theipa châ vei ei. Lôvâpa hrona a hneipa ta a taopa hry liata hla a sa theipa ao pha ngaitapa ta a taopa Uliah zy, Raihnô zy, Taoraipa zy, cha leipa ta ao pha ngâsâpa ta a taopa chi hluhpa ama y. Cha zydua cha Ano palyupalihpa nata reithai awpa ta a taopa sai ama châ. Chavâta hla a taotuhpa chhaota he hawhta hla a vaw taopa a châ.
Lei chô liata hmohroh zydua
Husona a hneipa maih
Beipa cha palyupalih ei ta,
“Hy Bei rônah chai” tah ta sa ei
A vaw tahpa a châ. Abeipa Khazohpa ta khizaw nata a chhôh liata pahrâ awpa ta a taopa zydua he chyhsa pachâna nata lathli nata sona ta a laichadai theipa nata pahno paki theipa châ vei. Chavâta khizaw nata a chhôh liata hmoto a paysatuhpa Khazohpa chônô chaipa cha reithaipa ta y mawh sy
2. Khizaw sânona cha tilaipi khizaw ziza nanopa Foreign râh a châ : Khizaw 1-na râh liata khotalaina ta a chareipa nawhzy ta khizaw 2-na tilaipi khinarâh liata a ziza anano hawpa vâta khotalaina cha reih byuh leipa ta a chhôh lia pahrâ awpa ta minute 10 hlâ a hluh via y awpa ta hrona ta a daih vei. Cha hawhna hra chata tilaipi khihnarâh liata a pahrâpa nawhzy chhao chata khizaw 1-na ziza nanopa râh liata pahrâ awpa ta minute 10 tlu pahrâ awpa ta ama hrona ta a daih hra vei.
Khizaw 2-na tilaipi liata a pahrâ penawhzy cha khizaw 1-na râh liata a pahrâ penawh nata ama hmisâ nata pôhraoh, hrozie nata nôchâ alyuna rai a hnei leipa, khizaw noâhchhihpa châ ta. Ti zydua Headquarters (supipa) cha tilaipi a châ.
“Vatie zydua cha tilaipi liata tla ei ta, châhrasala tilaipi cha bie hlei vei” Biechhotuhpa 1:7 Khzaw liata chavah ti zydua amâ tyhpakhyna supi chaipa cha tilaipi a châ. 1964 kô liana khata Awnanopa châta Press chalei awpa ta Puhpa Tialo nata Rangoon lâ sie pi ta, Rangoon tawhta Akyab taih Puhpa Haochia, Burma pheisaih bai 3-pa, Saikao khihpa nata a zawtheina ta dawh 2 chhôh tilaipi chô liata a zaw pi ta, tilaipi cha ama reipa ei theipa nata ei pachâna hlâta lai via syulyu ta, Abeipa Khazohpa hmotaotheinazie a rarôh a y hmeiseihpa a châ. Noâhchhih tah thlâh dei leipa ta cha rei theipa châ vei. Pastor Teitu ta cha he hawhta a reih. “Nô nawh angiapâna kyh liata ama kuh a chha ngâsâ penawhzy heta Khazohpa ta tilaipi a taopa rarôh y ngâsâpa he za hmô tua ei sala, Khazohpa cha amâ ngiapâ khai thlâh ha aw na” tahpa ta a reih. Atahmâ Bible tawhta tilaipi eima sai tua aw.
Hao liana haota tilaipi y ta, lai ngaitapa, kawh ngaitapa, hao liana haota hmo alytheipa rei tiah lei y ta, sa chyhpa nata sa laipazy cha Sam 104:25 liata eima hmôpa hawhta tilaipi chhôh liata hmohrohhneipa chi nano nanopa khazie lei châ ma a y sualuah aw vâ tly! Tilaipi nata a chhôh liata hmohhrohneipa zydua chô lita bie a hneituhpa Abeipa Khazohpa cha rôhnahpa nata palyupalihpa ta y mawh sy.
Khazohpa cha tilaipi nata thlihpipazy chô liata bie a hneituhpa a châ. “Ano chata bie pie ta, thlihpipa pathlisa ta” Sam 107:24, 25 liata eima hmôpa hawhta May `2- June 7,
2008 liata China râh liata hmo a tlôpa a losihpa vâta a thipazie 69103 ama châ. Amar i hmô leipa 20,000 rachhôh ama y tahpa pahnopa a châ. Ararôh y hmeiseihpa a châ, he liata a thi penawh zydua he ama nakhaoh ta thâtihpha a thei leipa sai ama châ. Ngiachhie amâ chhi hmeiseih. Pahno khaipa hawhta Burma râh liana chhao khata- November 2008 liana khata thlihpipa vâta chyhsa thy hluhpi leidia ei ta, khizaw ta a buakheipa a châpa kha a châ.
India râh Orissa State liana chhao khata Awnanopa taolana vâta Abeipa ta thlihpipa thatlô ngaitapa tuah ta, O nata lyu thata rao ta, chyhsa hluhpi hrona chhao a lei tahpa pahno khaipa a châ hra. Atahmâ Bible bie eima nahthlie heih tua aw.
“Nâ chata leilô a thuh ngaitapa he poh hawhta pabusa chi ta, tizy cha tlâhzy chô liata y ta, na rana vâna chata arâ syulyu ta, na tôhkalôhpa pyu vâta thlai sie syulyu haw ta,”
Sam 104:6, 7 (Mak. 4:35; Lk. 8:22-25; Mat. 8:23-26) Tilaipi saihpa cha ra ta, chatanachata kua haw ta, chatanachata âmo cha râhpathohpa liata chhihthapa hawhta ti thuh ngaitapazy liana chata chhihtha haw ta, Sam 106:9. A hmotaotheina zydua vâna heta Abeipa Khazohpa cha angiapâ tlâh nata a pahniehna tlâh a châpa a châ. Tilaipi nata leilô a taotuhpa Khazohpa cha chhâzaw ta reithaipa ta y mawh sy.
3. Khizaw sâ thôhna cha vâ Salem Khihpi, Angel-zy chareina râh a châ aw : Vârâh cha Zunawhzy pachâna liata chhâh 3 lâta ypa ta pachâna ama hnei, he hawhna heta, “Avâzy nata avâ a sâh chaina nata leilô nata a chhôh liata a ypa zydua he ABEIPA nama Khazohpa eih sai châ ta,” tahpa ta Ryhpachaneina 10:1-4 liata ropa a châ.
Lyuhchâpa Pawla chhaota avâ miathôhna liata lapa ta a ypa thâtih a reih hra II Kor. 12:2. Anodeikua cha vârâh cha thina haosâ râh thâtih a châ hapa vâta Adâh sapa thisaih ta y chhôh ta cha pahno pasiapa châ vei, bieparu (bie nyupa) a châ. Chavâta Bei Davi chhaota” nâma lyuna hneipa ta ei mo ei padeih tina chata ei lyna a ki ha aw” a vaw tahpa a châ. “Ei mo padeih ti” tahpa yzie cha thi tawhta thlahpa lâta mo pavâ nawpa reina a châ. Cha angiapâtuhpazy hnabeiseihna lai chaipa cha thyuheihna noh rôhnah daihti a vaw tlô awpa, Hrosohpa Isai ta thyuheih n’awpa bie he hawhta a vaw reih chhielie hawpa a châ.
“Athihpazy cha ama hroh heih aw, ei chyhsa rizy cha ama thyu heih. Doh lei liata a ypa saih u, a hra ula, thapha ta sa teh u’ ‘Na diati cha âhnalasizy diati hawhta châ ta, alei heta athipa zy cha kaw papua tlôh aw ta’ Isai 26:19.
Atahmâ Lyuhchâpa Pawla tawhta eima nahthlie heih tua aw.
“Thi haw eichi ta, nama hrona cha Khazohpa liana chata Krista hnohta nyupa ta y tlôh ta, Krista eima hrona cha â vaw luah tita nâmo chhao ano hnohta rôhnahpa hryta namâ luah hra aw” Kaolaosa 3:3,4 atahmâ Abeipa ZIsu pakah tawhta thyuheihna bie a reipa eima nahthlie heih tua aw.
“Hmeiseihta ta, hmeihseihta ta ei cha chho ei, a daihti a vaw tlô daihmâ, atahmâ chhao a tlô haw. Chatina chata athipazy ta Khazohpa sawchapawpa ao thei aw ei ta, a theipa maihta ama hroh aw.. he he nama noâh khah u, a daihti a tlô daihmâ, cha tina chata thlâ liata a ypa zydua ta a ao thei aw ei ta, ama pua khai aw, hmo phapa a tao a taotuhpazy cha hrona topa ta thyu aw ei ta,moleina a taopazy cha thai lei pachâsapa ta ama y thlyu aw” Zhn. 5:25-29. Chyhsa hluhpi alei buchâh liata â môpazy ama vaw thyu khai aw. Daniel 12:2-3 zy moh teh.
Thyuheihna noh liata thlâ liata kô hluhpi â zia penawh nata a hrohpazy atyhpakhy nawpa a rôhnah nawpazie cha khatlupo ta ma rôhnah aw ta, khatlu ta alyna châ sualua aw vâ tlyma! Hla a taotuhpazy heta a rônah n’awpazie cha ama vaw hmô pasia kawpa a châ.
“Noh rônahpa vaw tlô daihmâ
Ei hâ Bei Immanuel
Molei hripa tiahna noh cha
Pachha sawzy khotalai nawpa cha.”
Chatina cha lypa ta ei sa aw
Bei râh chhuahdy chhâzaw su to hra aw na ta,
Hy a pha ngaita aw na, Thapha â chhih kaw dia!
Lyna chhâ lei ta charei pi.”
A vaw tahpa a châ. Zisu Krista ta khinarâh maniah â chhuahdypa su nata râh cha khatlu ta pha aw ta, rônah aw vâ ma! Hrohsopa Isai bie kha pakipa ta a vaw châ ha bâ aw.
“Ei tlâh pathaihpa liana chata a pasasana rai y khao hra aw vei, tizy heta tilaipi a bie thlâh hapa hawhta leilô he ABEIPA novâhna ta a bie ha aw” Isai 1:9 cha râh khihpi cha kyhpachâna khihpi a châpa vâta hrohsopa Isai bie reipa hawhna khata pasa nôpona ta rie maniah pathei khao leipa aw ta, hri chichhih chaipa Cancer pasana zy,Malaria pasana zy, Pavyh pasana zy, thisaih sâhpa nata a hnaipazy, lôpo nata châh-ao pha leipa zy, zôthlôh a veipa zy, AIDS hri a veipa zy, chanô chhi pha leipa nata nawh raona zy, Motor accident rarôh y ngaitapa zy, phusâ taka hluhpi hryuhpa ta nôpo pachârôhna chôta Hospital pangai tyhnazy he kyhpachâna khihpi eima tlô tita cha y khao leipa aw ta, Hrohsopa Isai chho chhieliepa bie kha a vaw tlô khai ha aw.
“Cha khih liata a ypazy chata “Tlâh vn a” tah aw vei ei Isai 33:24 tahpa bie hawhna khata kyhpachâna khihpi liana cha tlâh leina nata pasana hri rai a ngia thei khao leipa aw ta, Idâh pasana y khao leipa aw ta, hro thiehpa ta eima charei ha bâ aw.
Vâ Salem khihpi rôhnah nawpa zie : Khizaw liata khihpi moh pathâhpa Tokyo zy, Delhi zy, London khihpi zy, Moscow khihpi zy, New York khihpi zy, Paris khihpizy a hmôtuhpazy ta a rôhnah ama tah kawpa a châ khiahta cha “Khazohpa khihpi nata thâtih bie rôhnah ngaitapa ta ama reih tyh” tahpa Sam 87:3 liata eima hmô. Khazohpa khihpi Khazohpa Chônô chaipa pahrâna khihpi cha khatlu pota pha aw ta, a rôhnahzie châ aw vâ ma! Eima pachâna hlâta a rôhnah via syulyu aw.
Vâ Angelzy chareina khihpi cha ngôhsuapa ta tobipa châ ta, Khiphi chhôh zydua thlalâ mopahlie khaipa hawhta a châ tahpa ta Bible ta maniah a chho. Biph. 21:21. Cha khihpi cha Jaspy lô nata lôsôhpa chi tota tobipa a châ. Cha khihpi cha noh nata Thlâpâ nata Awhsi khaihnazy meiôh nata Electric khaihna zy angiah khao leipa aw ta, Khazohpa Mietakupa Taw hmiphana ta khihpi chhôh zydua a khaipahlie khai ha aw.
Kyhpachâna khihpi liana cha nodi dâhphina y khao leipa aw ta, pachârôhna nata nôpona y khao hra leipa aw ta, khizaw liata eima chariah lai chaipa thina cha pahniepa a châ ha awpa vâta mothlih tlana, mâchhiesana cha y khao leipa aw ta, Angel nata Serafim zy chhaota Khazohpa Mietahkupataw reithaipa ta Tlyzaw ta eima charei ha bâ aw. Alyna cha Rose paw hawhta chhâzaw ta a pawh ngâthlâh ha aw.
Khizaw nanopa khihnarâh miathôh thâtih a ki leina chôta sermon ei ropa he a reituhpa zydua chô liata Abeipa ta byhnâ pie mawh sy, Amen.

Bo - 10 VÂRÂH CHA RIETHEIPAZY RÂH A CHA

“Unawh kho ngaitapa saih u, pachâ teh u, rietheipazy he angiapâna liata a rôhnah awpa nata ano kyhpachâtuhpazy hnohta a  taihpa râh atotuh awpazy ta rao vei ma?” Zami 2:5.
Abeipa ta ano moh vâta riethei ataotuhpazy nata rairuna â tyhpazy châta ryu to a rao thei leipa, a puapa a hlao leipa, alo thei leipa, avâ liata nama châta a khaipa cha hmô awpa ta,” tahpa ta Bible ta maniah a chho. (I Pity 1:4).
Atahmâ Bible ao khochhih ngaitapa tawhta eima nahthlie heih tua aw. “Hezy he riethei pasana tawhta a puapa sahlaozy kha ama châ; ama chysiazy Mietahkupataw thisaih ta pasupa ta ama pangyuhsa haw” tahpa ta machâ hryta pakha ta a vaw chhopasia haw. (Biph.7:13-14) Abeipa Zisu chhaota, “Ahy rai na zi awpa a khoh khiahta cha riethei tao papeisa leipa ta noh to kraws a pupa ta na zi mawh sy” a tahpa a châ.
Lyuhchâpa Pawla cha Abeipa moh vâta rietheina nata taolana a tyh hluh kawpa a châ. He hawhna heta – “Ei hluhpi ama chhei khai tawhta patâhna o liata khô ei ta……. Ama pheizy liata tho keihhrai ta khâchâ dai ei ta”. Hmt. 16:22-31.
Cha dei chhao châ leipa ta, Lystra lazy, Ikonia lazy liata Thâtihpha a chhopa vâta Pawla cha alô ta vawh ei ta, a thi’pa ta ama pangiasapa vâta khih tawhta a daophi haw ei ta, a thi hawpa ta ama pachâpa cha a kaw uh ta, kaw hroh haw ta. Chatawhcha Pawla chata bie rôhnah ngaitapa a vaw reih, he hawhna heta – “Rietheina hluhpi taopa ta Khazohpa khihnarâh eima ngia awpa a châ” tahpa ta. Hmt. 14:22 he bie heta chakaotuhpazy maniah a pahao kawpa a châ.
Awnano machâ pakha cha Pastor hnohta he hawhta hiahhrina a hnei “ Awnanopenawhzy ta ei tloh leina nata ei thâchhie saita na reih ngâthlâh haw ei ta, hmo phapa ei taopazy sâkha hmahta na reipa khoh tlôh leipa ei ta, chavâta machâ ei châna he ei pabâ ha aw” tah. Pastor ta he hawhta â chhy. “Chahawhta a châ khiah cha Awnanopa ta ama cha tu beih ma? Na hmia liata ama pachih ta ama cha pachhao beih ma? Na luh liata hloh lakho ama cha pakhosa beih ma?” tahpa ta a hiahhri.
Chatawhcha Awnano Machâpa chata Zisu Krista, moleipa châta riethei, maohphyu torai a taona zydua pahno papua ta, “Keima cha Abeipa châta riethei maohphyu ei taona a chyh tu haw” tahpa ta Pastor cha a vaw tahpa a châ. Riethei taona hro he Krista hro châ ta, chavâta riethei a tao hluhpa maihta Krista châ nata Awnanopa châta rohpahâhpa ama châ tyh. “Pachha haipazy liata nata leidia haipazy liana chata Khazohpa châta Krista rohpahâhpa châ tlôh pi ta” II Kor. 2:15 Lyuhchâpa Pawla chakaona kyh liata a thatlôna bieparu cha Krista vâta kyh hluhpi liata riethei a taona nata rairuna â tyhpazy he a châ.
Atahmâ daihti lia chhaota Awnanopa thatlôpa ta â lâpazy chhao he thlahchhâ hluhpa nata kyh hluhpi liata Krista châta hriapasapa nata Krista khihnarâh a pakawhsatuhpa ama châ lymâ hra.
Chakaona kyh liata : Keimo tovyuh apakypa nata apanawhpa ta alei buchâh liata eimâ phaw no he Zisu Krista cha a beidyuchhai liata eima pabeisa no a châ tyh. Keimo abeidyuchhai a sâhpa liata eimâ chaluah nota Zisu Krista cha eima phei ryta eima so no a châ tyh hra. He bie he chakaotuhpa to ta eima pahno thlâh ha awpa a peimawh.
Khazohpa chyhsa rôhnahpa Rev. Dr. Warmbrand ta he hawhta a reih-
1.                   Khazohpa ta a moh  vâta riethei tao awpa he a pasaih
2.                   Riethei taona he Khazohpa byhnâ hnawh pha chaipa
a châ, a tah
3.                   Rietheina a hlao leipa ta Khazohpa a chakaotuhpazy cha chyhsa vâdua chaipa ama châ tahpa ta a reih.
Missionary rôhnah penawh thlahchhâna : He hawhna heta India râh liata Missionary pano penawh cha Tilaipi ngiakâ liata thlah ama chhâ- “Hy Abeipa, India râh chyhsa zydua ta nâma ama cha reithai thei nawpa ta a châ khiah cha Tilaipi ngiakâ liana heta mei ta maniah rao khai thlâh ha ei se” tahpa ta thlah ama chhâ. Ama hrona sôhpa taihta Abeipa châta ama hlâ khainazie a palâsa.
Pawla cha Krista châta riethei a taona liata â lyna bieparu he hawhta a reih – “Eima rietheina zydua liana chata thaphapa ta khô pathlah na ta,” tahpa ta bie rôhnah ngaitapa a reih papua. II Kor. 7:4.
Riethei taona a thôhnazie cha Pawla chhao riethei a tao hluh viana maihta â lyna cha a khô pathlah tahpa reikah a papuapa heta yzie  a hnei pathuh ngaitapa a châ. Ti a lai nahta balyh a sâh via lymâpa hawhta Krista vâta riethei maohphyu a tao hluhpa maihta khizaw ta a hnei leipa alyna lo thei leipa cha hnei ei ta, amâ lyna cha asâh via lymâ ta, he hawhpa he avâ alyna a padi hawpazy alyna cha a châ.
Atahmâ khizaw a râpasuana :  Atahmâ khizaw arâpasuana cha khihpi  pangaina a châ chaipa ta â lâ. Khihpi ngai awpa ta cha Phusâ (sôh) a hneipa maihta khihpi ama pangai lymâpa a châ. Khizaw liata râh moh pathâh chaipa cha America râh a châ. Chavâta America râh lâ a paihpa ama hluh kaw bâpa a châ.
Pamosana ta mawrâh liata khihpi lai chaipa cha
AIzawl a châ. Khihpi 2-na cha lôlei a châ. Sâ thôhna cha Siaha a châ. Chaleipa chhaota atahmâ District khihpi Mawrâh liata vaw hluh kaw bâ ta, chavâta khih a sa thei viapa maihta cha khihpi lâ ama ngai khoh lymâpa a châ. Sawhkhâ rai a hriapazy chhaota khihpi lâ ngaipa ama khoh lymâ hapa a châ. A chhâpa cha khihpi lâ cha niedo kyh lâzy ta pha via ta, sawnawhzy châta siku achuna châta pha via hra ta, chavâta khih a sa theipa châta cha khihpi lâ ngai khohpa a châpa a châ.
Anodeikua cha chyhsa rietheipa nata dyhchhiepazy châta cha khihpi lâ ngai awpa khoh kaw hra ei sihla, phusâ (sôh) a hnei leipa châta cha ngai thei awpa châ vei. Kyhpachâna khihpi Angelzy chareina khihpi deikua cha khihpi a hneituhpa Beipa cha kyhpachâna Beipa a châpa vâta riethei pasana tawhta a puapa ama pohzy mietahkupa Taw thisaih ta pasi ta, pangyuhsapa maih châta â chhuahdypa râh to awpa a châ. Abeipa Khazohpa, riethei sipasazy kyh maniah a pachâtuhpa cha chhâzaw ta reithaipa ta y mawh sy.
Khihpi thâtih ei pachâ ngâ nona heta Missionary rôhnahpa Morrison thâtih heta vârâ eina pavâsa kaw tyh. He hawhna heta – ei kha cha America President Roosevelt nata Africa Missionary Morrison cha Africa tawhta hmaohkha ta kaw sie khoh ei ta, New York khihpi kaw tlô ei ta, President Roosevelt cha a rôhnah ngaitapa ta chyhsa hluhpi ta vaw dy chaimâh ei ta, pawpi ri ngia ngaitapazy vaw pa-ao ei ta. Morrison cha anosasyh ta â ngiachhie kaw ta. Khazohpa lâta nô-una bie nata a palôh pasana bie reih ta, cha nota Abeipa tawhta a palôh liata bie a vaw tlôpa cha, “Morrison y, President Roosevelt cha a khihnarâh a vaw tlôpa a châ. Nâ deikua cha na khihnarâh a kaw ngia mâh va chi. Na khihnarâh nâ kaw ngia nohta cha President Roosevelt a dytuhpazy hlâta nâma cha dytuh awpazy cha alie za hluhpi ta ama châ aw” tahpa he a châ. Cha rakha tawhta cha Khazohpa lâta nô-u bie a reipa â ngiapachhi ta, â lyna mothlih cha ti hawhta a loh ngâ kaw tahpa a châ.
Missionary Morrison cha America râh New York a tlô noh ta cha nawh kaw hra sala, vâ Zerusalem, kyhpachâna khihpi a tlô nohta a rôhnah nawpazie heta angiapâtuhpa zydua tovyuh awpa a palâsa pasia kaw.
He Missionary Morrison ta New York khihpi a ngia nota a nawhzie nata nohhro ta a rôhnah nawpazie heta hmo hluhpi maniah a pachu. He lei liana heta riethei sipasapa ta viavi tyh hrei sihla, nohhro chhâzaw khih a vaw deih tita cha Vâlyuchâpazy pakhypi rôhnahpa liata rôhnah ngaitapa ta maniah vaw dy aw ei ta, hmia lâ a sie tuapa kyhpachâ penawhzy nata lyna kipa hneipa ta eimâ tyhpakhy nawpa daihtizy pachâna hluhpi eina pahneisa. Chô lâ saipa ta Bible nahthlie tua suh u.
He liana heta khihpi sôhpahlôhpa hnei tlôh lei khâh pi ta, khihpi a vaw y awpa cha eima tlua. Keimo la eima khihsana cha avâ liata châ tlôh ta”. Heb. 13:14. Phil.3:20.
Vârâh cha rietheipazy râh a châna â lâna cha a hneirôhpa nata Lazara aduana su tawhta vârâh cha rietheipazy râh a châna a palâsa. Lk. 16:19-30.
Ryuto a rao thei leipa Krista thisaih zawhzi ta to awpa cha khatlu ta rôhnah aw ta, khatlu ta a ngia sualuah aw vâ ma!
Vârâh cha rietheipazy râh a châ tahpa biepipa hmâpa ta sermon ei ropa a reihtuhpa zydua chô liata Abeipa Zisu Krista ngiachhiena y mawh sy, Amen.

Bo - 11 RIETHEI NÔPONA KHÔ LÂTA ALYNA

Atahmâ Abeipa Zisu tlâh chô liata a biereipa nahthlie tua suh u.
Ama thlahpa liata sipasapazy ama nohhlaona, vârâh khihnarâh ama eih a châpa vâta, pachârôhpazy ama nohhlaona, thlahlôhpa ta ama y awpa vâta … chyhsa ta keima vâta mohpachhiepa ta taopa ta nata haipa ta nama chôta moleina torai ama tao tita nama nohhlaona. A ly kaw ula, thapha ngaitapa ta y teh u. Vârâh liana chata nama châta lymâ a hluhpi a ypa vâta. (Mt. 5:3-12).
Abeipa Zisu tlâh liata bie rôhnah ngâsâpa reih ta, bie 9 a reipazy he a bie thaby lâta cha rairuna lâ sai châ ta, a bie hly chhâna lâ deikua cha nohhlaona nata aly n’awpa lâ sai a châ.
Riethei taona a pha zie. Sam a rohtuhpa ta he hawhta a reih
“Rie patheipa ta ei y hlâna khata pavia tyh na ta, atahmâ deikua chata na bie ei zyh haw… Na bie raopazy cha ei chu thei nawpa ta rie patheipa ta ei ypa cha a pha na” a tah (Sam 119:67; 71)
Lyuhchâpa Pawla chhaota he hawhta maniah a pachu hra. “Chadei châ leipa ta eima rietheina lia chhao alypa ta y suh u,” tahpa ta maniah a pachu hra. (Rom. 5:3-4)
Riethei taona he angiapâtuhpazy chhoreina (Discipline) châta nata maniah a chhihthana (Training) chhaichhi châta a hmâh tyh. (Heb.12:7,8)
Nama pasa taona he nâmo chhorei n’awpa a châ. Sawzy chôta taopa hawhta Khazohpa ta nama chô liata a tao hih…. Chhoreina he pasa tao nota a ly achhihpa ta a lâ leipa ta, pachârôhpa ta â lâ tyh. Pasa tao khai tawhta deikua cha …… thei thlahlôh chhih ngaitapa siana cha a papua tyh.
Chhoreina, rana cha hrona lâpi a châ. (Bis. 6:23). Abeipa chata a kyhpachâpazy ra tyh ta, paw ta a saw alypazy a ra tyhpa hawhna heta (Bis. 3:12).
Chhoreina a nohhlaonazie pasiana riethei nôpona hluhpi a tyh chiehpa Zawba ta ano (Experience) Training a taona tawhta he hawhta a reih.
“Khazohpa chhoreipa chyhsa cha a nohhlao na. Chavâta ato taotheipa chhoreina cha nawhtawh kha y. Ano chata pasasapa ta aku ta a patlâh heih. Haleluia Abeipa Khazohpa cha reithaipa ta y mawh sy, Amen.
Riethei pachârôhnazy vaw tlô tyhpazy he, Khazohpa kyhpachâna a châ. Ano tawhta eima pavia lei nawpa ta a kyhpachâna bâlia maniah a buna chhaichhi a châ.
He khizaw liana heta chyhsa laipa a hneirôhpazy tawhta Khazohpa lâ a hniapa hlâta riethei nôpona atyhna khôlâ ta Khazohpa a hniapa ama hluh viapa ta â lâ.
Atahmâ daihti liata hri chi a chhih chaipa cha Cancer pasana hri a châ. Rev. Vanbela Drugs ta a parao ngâhaipazy a mohhôhtuhpa ta he hawhta a reih. Cancer pasana a hnei penawhzy hnohta Thâtihpha Counselling eima hnei kheipa maih cha zakha… zakha liata Zisu Krista cha Abeipa nata Pachhatuhpa ta ama la khai haw. Ama vâhnei ngâsâ kaw. Anodeikua cha pachih chhao pachhao hmâ leipa nata bie kawhkha chhao rei hmâ leipa ta, athipa deikua cha ama pachha châna pahnokhei theipa châ veih ei,” tahpa ta a reih.
Chavâta riethei, nôpona lâpi cha ahy hmahta khô khâh thei tlôh lei khâh pi ta, chavâta rairuna a vaw tlô na ta, a taonazie eima thai thei n’awpa ta ama chu awpa a peimawhpa a châ. Abeipa Zisu pachuna khâpa no raita eima siesai awpa châ vei. Atahmâ maniah a pachuna ao nahthlie tua suh u.
Ahy rai ta nazi a khohpa ta cha, ama rietheina papeisa leipa ta Kross a pupa ta na zi se. (Mt. 16:24, 25) Abeipa eima chakaona kyh liana heta thadâh kawpa nata hneirôh kaw awpa ta maniah pachu leipa ta, riethei tao awpa eima châ.
Lyuhchâpa Pity chhaota Zisu Krista riethei taonazie a mopâ awpa ta maniah a pachu hra.
“Krista chhao khata nama châta pasa a taopa vâta he hawhta tao awpa ta awpa châ tlôh eichi ta, ahnie nama zina awpa ta mopâ awpa a cha sopa ei khâ,” (I Pity 2:21) liata maniah a chho.
Atahmâ cha Lyuhchâpa Pawla Krista vâta riethei a tao nota a biereipa eima nahthlie heih tua aw. A thi daihmâna taihta alô ta ama vawhpa chhao khata a thi awpa chhao papeisa vei! Lystra lâzy, Ikawnia lâzy, Antioka lâzy kua lymâ ei ta, “Riethei hluhpi taopa ta Khazohpa khihnarâh angiah awpa a châ,” tahpa bie rôhnah ngâsâpa a reipa (Hmt. 14:1923) liata eima hmô.
Angiapâtuhpazy nahkhaoh liata bie apahrâ khoh chaipa nata a nahthlie khoh chaipa Khizaw lia mohpathâhpa nata thatlôpa nata a rôhnahpazy châ leipa ei ta, Krista vâta riethei a taopazy nata lô-o âtâhpazy ama hrona taih a pahleipa (Maty) thâtih a châ.
Awnanopa hlao sari (7) châ paphaopa hry liata a mopâ awpa ama y. Smyna Awnanopa ama châ. Smyna Awnanopa cha Krista vâta riethei a taopa ama châ. Chavâta ama hnohta pasyuna bie chhao cha riethei pasa tao awpa ta pasyupa ama châ hra. Riethei taona khô lâta tovyuh awpa deikua cha hrona lakho sôh ngâsâpa to awpa ta, bie taihpa ama châ. (Biephuah 2:9, 10) moh teh. Riethei a tao hluhpa Awnanopa maihta thatlôpa ama châ tyh.
Hmia lâta a sietua penawh machhyu-mahrâhpa sahlao siena lâthlôh eima sai tua aw. He hawhta ama siena lâpi (lâthlôh) liata ama tyhpazy … keihhrai daipa nata apatâhna o liata khôpazy atyh hra ei ta. Alô ta vawhpa ta y ei ta, thoâna ta taipachhôpa ta y ei ta, reipasaona a tyh ei ta, zaozi ta chhawh saopa ta y ei ta, mietahkuhpa vo nata mievo abupa ta viavi ei ta sipasa ngaitapa ta taolapa ta y ei ta. Cha sahlao châna chata khizaw he yna tlâh châ vei, râhpathohpa liatazy tlâh liata zy, lôpu (lôkhaoh liata zy a khie tyh ei ta,” (Heb. 11:32-40). Khazohpa khihnarâh cha ABeipa Zisu riethei taona vâta â vaw duahpa a châ.
“Eima Beipa Krista ngiachhiena cha a sipasana vâta nama hneirôh thei nawpa ta hneirôh hrasala nâmo vâ tlaita sipasapa ta a y hawpa pahno tlôh eichi ta,” tahpa ta aly a chhih ngâsâpa (II Kor. 8:9) liata eima hmô.
Hriapasana theilâpa he hawhta reih ei sihla, lyu a taotuhpa nata sahdô ataotuhpazy tawhta pahno theipa ta a y . Lyu nata sadô taopa he hmoru ngâsâpa a châ. Avâsuahpazy, nohkâhpa zy, rietheina hluhpizy tao khai tawhta a thei niena daihti a tloh nahta cha rietheina theilâpa cha pahâh ngâsâ ta, kheihti hawhta a thlôhna a papua tyh.
Châ a chupa chhao riethei tao a papeisa leipa maihta ama hlao a tloh tyh hra. Amo riethei taona deikua cha avâsua nata nohkâhna mathlai lohpa ta rietheina châ leipa, palôhrupa lathli rietheina a châ.
Siku hawti achu ngâhai nota hmorupa sâkha cha Discipline ry lia ypa he kyh kha liata cha a châ thei hra aw. Anodeikua cha achuna liata ama hlaotloh ta, rai phapa zy, ama vaw hria na ta cha, châ amâ chu nota ama rairuna zydua angiapachhi beih veih ei. Cha hawhna hra chata riethei rairuna a vaw y tyhpazy chhao he angiapâna lâta pitloh n’awpa chhaichhi châta Abeipa ta a hmâh tyhpa a châ.
Angiapâtuhpazy chô liata rairuna a vaw tlô tyhpazy he Ano Abeipa palyupalihpa ta a y nawpa nata chyhsazy ta ano Abeipa amâ ngiapâ thei nawpa ta a chhaichhi a châ thei hra aw.
“Zisu eima viasa pha chaipa, molei nôpona a siekhei” tahpa hla he, Joseph Seriven taopa a châ. Alahpinô nata amâ hnei awpa zâ liana tlai chata alahpinô awpa cha ti liata a tla sao haw! Avâduana, nôpona tawhta he hla rôhnah ngâsâpa he a vaw taopa a châ.
Bei chaipa kyhchhih amâ haw ta,
Su a y dôtuhpa vaw hrua;
Hy vaw hrua heih la o vaw biepa ta, Nodi rietheipazy dôh se
tahpa hla a taotuhpa chhao he mochaopa taopa a châ. Alahpinô chhao mochaopa a châ hra. Khazohpa cha chyhsa rietheipa nata anawhpazy hnohta a hmotaotheina a palâsa tyh.
Atahmâ he Richard Warmbrand eima nahthlie tua aw. Richard Warmbrand cha Romania râh liata Krista thâtih pha vâta kô 14 a lei ry ft. 36 ta a thuhpa liata a tâhpa châ ta, he hawhta a reih. “Krizyhpa ei ngiapâ a tah tlôhpa ta reipasaona atyh leipa nata rairuna atyh beih leipa cha chyhsa ngiachhie a chhipa nata vâdua chaipa ama châ,” a tah.
Atahmâ Bible kao no tawhta eima nahthlie heih tua aw. Reipasaona pasa a tao hualuapa ta cha, a nohhlaona, pasiapa ta ama y khai tawhta hrona Beilakho Abeipa ta ano kyh a pachâtuhpazy hnohta a taihpa cha hmô tlôh aw ta tahpa ta Zami ta maniah a chho. (Zami 1:12) Hrona Beilakho cha khatlu ta ma a rôhnah aw vâ tly? Hmô nawpa chhao angiatiahpa châ vei.
Kho ngaitapa saih u, nama hry ta pasiana thata a vaw ypa nama pasiana awpa ta nama chôta a vaw tlôpa he hmonoâhpa nama chôta a tlôpa hawhta raopa ta y kha u. Krista pasataonazy liata a taolatuhpa nama chânazie lymâ hawhta alypa ta tlao y teh u. Chatanachata rôhnahna â vaw luah tina chata nâmo chhao thapha ngaitapa ta nama y thei aw. (I Pity. 4:12, 13)
Pachârôh rietheina cha vârâh maniah a pavâsatuhpa a châ. Eima dâh a phi nota ti khoh pi ta, eima no a di na ta, niepa khoh pi ta, a chasi nota mei kiahpâh liata mei a aihpa khoh pi ta, cha hawhna hra chata angiapâtuhpazy cha pachârâh-nôpona, mâchhiesana zy tawhta kyhpachâna khihpi, alyna kina râh, maniah apavâsa tyh.
Missionary rôhnahpa Mred Dtc Vis bie reipa, he hawhna heta a reih. Pachârôh nôpona mothlih cha siku achuna pha chaipa College a châ a tah. Riethei nôponazy he pitloh nawpa a châ a tah. Rai hria leipa ta niepa y leipa ta, mathlai a loh leipa ta niepa y hra vei. Rairuna a y tua leipa ta pahniena tiahna y hra vei. Kraws a y vei khiahta cha Abeilakho y thei hra vei, pasana (tlâhleina) a y tua leipa ta baona y hra vei. Rietheina a y vei khiahta cha rôhnahna y hra vei.
Riethei nôpona he Khazohpa a zawhngiahna mathlaw ry liata alyna bieparu pahnopasiana a châ.
Davi chhaota hla rôhnah ngâsâpa a vaw phi. He hawhna heta:
“Ei mâchhiesana cha kei châta lâna lâta pachâsa chi ta, ei lâtho poh cha na pahluhpa chi ta, thaphana ta ei chai eina saih ha hi” tahpa ta (Sam 30:11)eima hmô.
Chyhsa taopathina chhaichhi, awhsi cha zâ a zohna a chha viana ta a khaihna a sia viapa hawhna hra heta, pachârôh nôpona meihdo a vaw zoh na ta, Abeipa hmia a lâpasiana mo a châ hra.
Eima biepipa a baotuhpa châta he hla he pachâ tua suh u.
Nôpona ei tyhpa hry ta,
Rietheipa ta ei y no chhao; Pachâ nata ei ly via tyh, Beipa na pachâ chi.
He hla he pachârôhna nâ tyh nota na sa thei hra ma?
A chhâ chaina châta Lyuhchâpa Pawla cha Abeipa moh ta riethei a tao hluh thlâ bao na ta, nohhro ta rôhnahna a vaw y awpa nata cha pakho tlâhta rao vei.
“Atahmâ hlâta pasa taonazy he nohhro ta eima chôta rôhnahna palâsa awpa nata pakho khita rao tlôh na va”. (Rom 8:18)
“Kei la atahmâ chhao hlâpa ta y hai tlôh na ta, ei puana daihti a tlô haw. Adyuhna phapa tei khai haw na ta ei ngiapâna cha ei vao thlâh haw. Atahmâ siana lakho cha kei châta sopa ta y haw ta, cha cha Abeipa pachiatuhpa sia ngaitapa chata cha noh liana chata eina pie aw. Kei châ dei châ leipa ta, a luahna a mokhâhtuhpa maih châta chhao” (II Tim. 4:6-8)
Abeipa moh ta riethei ataotuhpa zydua châta thapawh a chhih ngâsâ.
Hla ataotuhpazy he thlahpa lâ mo tawhta ama vaw hmô pasia ngâsâ.
Hriapasana nôpona khô lâ,
Rietheipa châ y nawpa y; Pachârôhna y beih aw vei,
Cha lia pahâ khoh lei y mâ?
R.Sankey 710.
Abeipa Zisu ta rietheina khô lâta aly nawpazie chanô nawh a reipa a riethei thlahzohpa zydua cha hawsaih hmia a hmô nahta a riethei nôpona zydua hlâta alyna a lai viapa hawhta cha nota aly nawpa cha lona noh a hnei khao leipa alyna a châ aw (Zawhana 16:20-22) moh teh.
Pachhapa sawzy khotalai nawpa râh cha awhsi khô lâ Angelzy chareina râh liata a châ aw. Cha râh liana cha tlyzaw nata tlyzaw ta Khazoh Mietahkutaw khizaw
Pachhatuhpa cha bâh leipa ta reithaipa a châ aw.
Abeipa ta a reihtuhpa zydua chô liata byhnâ pie mawh sy, Amen.

Bo - 12 KYHPACHÂTUHPA HNOHTA Y A PHAZIE

Beipa Zisu ta “ Keima liata y thlâh ha teh u, kei chhao nâmo liata ei y thlâh ha aw.” (John 15:14)
Chyhsapa heta chyhsa to ama kiapâh ypa he khoh hleipa pi ta, eima palôhrupa alyu leipa nata khona alyu leipa kiapâh ypa nata sie khohpa chhao biereipa y leipa ta, yru a chhih ngâsâpa a châ. Viasa lôhkhypa nata kyhpachâpa a kaolâhpa deikua cha bie hluhpi reipa chhaota daihti a thei hmâpa châ vei.
Tlâh liata Abeipa Zisu a hmia anano no khata ABEIPA ZISU hmia cha noh hawhta khaih haw ta, a chyhsazy cha ngyupa ta, thlaraw siepa ta vaw y ta. MAwsi nata Elaiza aza luah ei ta, Pity cha a thlahpa mo vaw pavâh ha ta. Abeipa Zisu a chhithaina nata a rôhnahzie a hmô pasia nata cha a hnohta y ngâthlâh hawpa a khonazie Bible ta maniah a chho.
Emasa lâ a sie penawh chhao khata, Abeipa thyu ei ta, eima hnohta tlô mah y; zâlâ daihmâ hata noh chhao a tla daihmâ ha hi” ama tah. A hmôtuhpa zyta Abeipa nata amâ chhaih awpah pasaih vei tahpa unawh Amasa lâ a sie penawh reikah liata â lâ. Reithaina hla a phituhpa chhaota he hawhna heta reithaina hla a hlâ.
Pachhatuh chhâzaw hrona,
Na hnohta ypa he ei khoh kaw;
Na thisaih ta na pasi,
Tlyzaw ta miah ypâ laih mah y. (MZ. 233)
Sam a rohtuhpa chhao chata Abeipa kiapâh y a phazie he hawhta maniah a chho. “Na dôhpa chhôh tlyhmia liata nohkha ypa he su hropa liata ypa noh sâhkha hlâta pha via tlôh ta. (Sam. 84:10)
Hla bie hry liata Hla pha chaipa Solomona Hla bie vaw nahthlie heih tua suh u.
Na sy la, a hmao syna chata,
Na kyhpachâna cha Kresawhti hlâta a pha via;
Na sathaw hniapa roh cha apahâh tlaina, Namo cha rohpahâhpa baopa hawhta a châ.
Chavâta laihsazy ta kyh a cha pachâ ei tahpa he Abeipa Solmona Hla pha chaipa a châ. Solomona cha lahpinô saita 1000 a hneipa châ ta, chanô hrozie nata nôvah thâtih a pahno chaipa a châ. Satlia laihsa kyh a pachâna nata nôpi nôvah kyh a pachâna a reina liata he châbu ta a chhuah chaipa cha Krista nata Awnanopa azaona pamosana a châ. Satlia laihsa kyhpachâpa kiahpâh liata ypa ai â chhih leipa nata saw ta anô chhi tawhta a satuhpa sâhpiti achytuhpa kalahchhôh liata ypa a ai thei leipa khiahta cha Kalvary Kross liata nâ nah kei châta a hro a pietuhpa kiahpâh ypa cha khatlu ta pha via vâ tlyma i!! Chavâta reithaina Hla a phituhpa ta:
Noh to ei hnohta y thlâh ha la Beipa,
Kei chhao na kiahpâh yna ai vei; Ei vâ pahâna râh cha na pasaisa, Ei sai awhna ngiaroh meihdo hry lia.
Pachhapa sawzy Kross nohdi ry liata atyhpakhyna he a pasaih leina chôta nata ngiamo a chhih leina chôta nata dâhphi pai leina chôta a chhaina noh a vaw chhi haw tyh.
Alo hmâ kaw dia eimâ lyna noh zy,
He Kalvari vaw thlie heih mah y; Alyna hlata eima vaw sa heih aw, Lypa ta râh pathaihpa lâ ei heih aw.
“ABEIPA ZISU” Keima liata y thlâh ha teh u, kei chhao nama hnohta  ei y thlâh ha aw,” a tahna chhâpa / yzie he Awnanopa zyta eima pahno awpa a peimawh ngâsâ. ABEIPA ZISU cha avâ lâ a ypa châ ta, hmô thei awpa châ vei. Bible bie eima rei nona heta Thlahpa Pathaihpa ta Bible bie hmâpa ta â luah tyh.
Bible bie peimawh zie nata hmotao theizie
1.                  Khazohpa bie cha Thlahpa pati (sâhpiti) a châ. (I Pt. 1:2)
2.                  Khazohpa bie cha Chi a rao thei leipa a châ. (I Pt. 1:23, Mt. 5:18)
3.                  Khazohpa bie cha thlalâ a châ. Chhie nah pha maniah chhotuhpa a châ. (Zami 1:23)
4.                  Khazohpa bie cha mei-ôh a châ. Zâ a zohpa liata cha a khaihpa a peimawhpa hawhta pachârôh nôpona nata reipasaona chi nanopa liata abohna a châ. (Sam 119:105)
5.                  Khazohpa bie cha Zaozi a châ. Adyuhna lia nata chyhsapa tao thei leina liata Khazohpa hmotaotheina bie a châ. (Heb. 4:12)
6.                  Khazohpa bie cha Mei nata syulô a châ. A hmotao
theizie a pamosa (Zer. 20:9; 5:14; 23:29)
7.                  Athaona liata bie a y, Bie cha Khazohpa hnohta a y. Bie liata hro na a y. (Joh. 1:1-4)
8.                  Khazohpa bie cha Thlahpa nata hrona a châ. (Joh. 6:63)
Khazohpa bie a reih hluhpa maihta Thlahpa lâ chyhsa rôhnahpa nata mo pathâhpa ama châ tyh.
Welsh râh liata chanô pakha Mary Jones kô 15 pa vâta Bible Society a vaw duahpa a châ. Mary Jones ta Bible bie a reih khoh chaipa cha Sam 119:1-176) Bie he a chhôh zydua avao khai ta, alyna chaipa a châ tyh.
Ngôh nata tâkâ hluhpi hlâta na pakah liata ryhpa bie a puapa cha kei châta a pha via; Na bie he ei pakah châta a thlôh kaw dia, kheihti hlâta a thlôh via.
Thâtih ngia ei châ lyna,
Thâtihpha ei châ hrona; Ei Bei biehrai rônah chai a châ! Hy kei châ hrona.
Abeipa ta byhnâ pie mawh sy, AMEN.

Bo - 13 KALVARI  KYHPACHÂNA TILAIPI

‘Vahtie zydua cha tilaipi liata tla ei ta, châhrasala tilaipi cha bie hlei vei ei, Biechhotuhpa 1;7 Khazohpa ta hmo zydua a taopa he yzie hnei kawpa ta a taopa sai ama châ. Chavâta Sam a rohtuhpa heta Khazohpa ku zôthaizie nata a rônazie he hawhta a vaw phuah.
ABEIPA cha Khazohpa rôhna ngaitapa châ tlôh ta, Khazoh zydua chô liata abei rôhnah ngaitapa a châ. Ano ku liana chata alei su a thu ngaitapazy cha y ta, tlâh laki a sâh ngaitapazy ano eih châ hra ta, Tilaipi he ano eih a châ. Ano taopa châ tlôh ta, alei hipa chhao he ano ku ta a taopa a châ.’ He bie chhôh lia sai chhao he hmahta Khazohpa cha zo tlâh, angiapâ tlâh nata ngâ tlâh a châpa a châ ! Hlazy 95;3-5 moh tua.
Tilaipi cha ei hmô haw hra : 1964 liana khata awnanopa press chalei awpa ta Puhpa Tialao nata Sabyhpi tawhta Rangoon lâ sie pi ta, Rangoon liata noh 9 châh pi ta, kyh hluhpi liata maniah buabâkheituh chaipa cha Puhpa Tohra, Hlôma khihpa, Rangoon liata sawhkha rai a hriapa a châ. A chô liata eimâ ly ngâsâ hra. “Pastor y, Rangoon cha na za tlô pachhâna chhao a châ thei thlâh ha mâh ta” tahpa ta Rangoon chhôh su peimawhpa zydua eina chahryhkhei khai haw hra, a chô liata ei ly hmeiseih hra.
Puhpa Tialao deikua cha press a kaw phaoh awpa a châpa vâta kei cha Puhpa Haochia, Burma pheisaih bai 3-pa (Saikao khihpa) nata Rangoon tawhta Akyab lâ dawh 2 chhôh tlai a zaw pi ta. Tilaipi cha ei nahkhaohta ei theipa nata ei pachâna hlâta lai via syulyu haw ta, notla lâ zydua cha khâpa hmahta hmô awpa y khao leipa ta, ti sai ta mosaw chhâna taihta, ti sai ta a bie khai thlâh haw.
Tilaipi chô liata eimâ zaw laih ngâ nota he hla he ei sa laih lymâ,
Tilaipi hawh ngiachhiena he,
Tilai hawhta zawngiahna
Hrona Bei pathaih thina he,
Ei hro pachha ta a thi,
Ahy a ngiachhie mypa ta Reithai lei ta a y aw ? Chhâ leipa ta vâ y chhôhta Ano cha my aw vei ei.
tahpa hla he azawtheina tawhta Tilaipi za sai na ta, Khazohpa kyhpachâna a laizie nata a kawhzie thata eina pahnosa. Rev. K.Teitu biereipa chhao eina patheisa ngâsâ. He hawhta a reih - “Nô angiapâ chyhpa sahlao zydua he Tilaipi, Khazohpa hmotaotheizie nata a rarôh-yzie za hmô khai tua mawh ei sala, Khazohpa cha amâ ngiapâ khai thlâh ha aw na” tahpa ta a reih.
Cha leipa ta ei palôh liata a vaw y heihpa cha he hawhna heta a vaw y. Khizaw liata chyhsa chysia zydua ta hmo pasu ei sala, tilaipi mel 50 a kawhpa nata a thupa lia sai hmahta bie khai leipa aw ei ta, doh mawh ei sala, doh tiah awpa chhao châ heih leipa aw ta, tahpazy ei pachâ.
Cha dei chhao châ heih leipa ta, he hawhta ei palôh liata a vaw y heih. Khazohpa ngiachhiena Tilaipi cha moleipazy angiahthaina chavah hnaw pi a chânazie a vaw y heih. Bible bie a vaw lâpazy :
“Nama moleinazy saih-law hawhta saih hra sala, dâhhaw hawhta a ngyuh aw. Saihdôhpa hawhta saih haw hra sala, mietahkupa hmi hawhta a ngyuh aw” Isai 1:18 moh teh. Hla a taotuhpazy heta ama vaw hmô pasia kaw.
Hy khataih lia Pachhatuh ta,
Ngiaroh riethei a tao; A hmia khochhihpa hmô ei byuh Ngiachhie thisaih loh-na.
Hy thisaih ei hmô khiahta cha
Ei molei puana pasi aw,
Ngiaroh nôpona a lei aw
Hy na thisaih liata
Hy ei cha vâ Beipa tahmâ
Ei molei sia nawpa Khizaw liata nâ leipa ta Pasina hro y vei.
He hla heta Zisu thisaih cha molei pasina ti hnawh pi a chânazie a palâsa kawpa a châ.
Khizaw liata chavah hluhpi y ta, thina chavah sai a châ thlâhpa a châ. Chavah lai viapa maih he chyhsa hluh via thina su dei a châ thlâh hapa a châ. Beinô he chho lâta cha chavah mohpathâhpa châ ta, anodeikua cha kô chareihta Beinô ti liata a thipa ama hluh ngâsâ tyh. Ama rizy dâhdi chhao hmô leipa hluhpi ama ypa a châ.
Tilaipi chhochhi cha khizaw liata chavah zydua amâ tyh pakhyna Hqrs a châpa vâta khatlu po ta a thipa hluh sualuah aw vâ ma!

ATAHMÂ CHA HRONA, TLÂHNA CHAVAH THÂTIH A CHÂ AW

A hmiatua liata Hrohsopa Ezekiel ta thlahpa pahnosana tawhta tlâhna chavah a vaw hmônazie eima nahthlie tua aw.  “…..Tilaipi ti iahpa cha ti pathaihpa ta a pachâsa aw. Chatawhcha chavahzy cha ama lohna maih liata hmohrohhneipa tota tlâhna ta hmâh aw ei ta” tahpa ta Ezekiel 47:8,9 liata maniah a chho, bie lychhih ngaitapa a châ.
Bible tawhta hruana ao khochhihpa eima nahthlie heih tua aw. Isai 55:1 “Hy dâhphipa saih u, tizy lâna heta avy teh u, tâkâ a hnei leipazy chhao avy ula, chalei ula, nie teh u. Avy ula, kresawhti nata sâhpiti tâkâ leipa ta, a mâ leipa ta chalei teh u”
Kyhchhi…rôhnah chaipa liata Zisu bie reipa : “Ahy rai a dâh a phi khiahtala kei lâ a vy sala, ahy rai nâ ngiapâpa cha doh mawh sy. Khazohpa châ bie reipa hawhta tihrohpa a chhôh tawhta a vaw loh aw” tahpa ta bie rôhnah ngaitapa a vaw reih. Zawhana 7:37
Hruana ao khochhih ngaitapa : “A dâhphipa maihta avy ei se, a khohpa maihta hrona ti he a saipa ta la ei se” Biph.22:17. He hla he eima biepipa a baotuhpa châta ei vaw palâsa heih tua aw.
He liata hrona ti a loh
Kalvari tawh vaw puapa
Chyhsa tlâh nawpa ta a loh
Ahy rai doh khohpa maih
Nâ Idah pasana veipa
Avy la doh parah teh
Kalvari ti pasohpa kha Na palôh lia a loh aw.
He ti he khâ a thei thlâh la,
Chyhsa pahnosa hra teh
Ahy rai a doh khohpa maih cha
A tlâh cheingei aw tah la
He tawhna he chhâzaw taihta
He hrona ti he a loh
Thyuheih sawzy a ti pathaih
Chhâzaw ta ama doh aw
Mietahkutaw hrona pathaih
Pachhapa pasa aw ei
Idah paroh y khao aw vei
Hro thiehpa ta charei ei
Khazohpa ta khizaw kyh a pachânazie : Khazohpa ta khizaw kyhpachâ ngaita ta, chatanachata a Sawchapaw matlupa pie ta, ano cha ahyrai angiapâpa maih leidia leipa ta chhâzaw hrona tlao ama hnei nawpa ta” Zh.3:16 bie he Bible bie liahmarih ama tahpa a châ. He bie he krizyhpa chhôhkha châta bievaopa ta hmâh khai thei awpa ta saw nata samohzy liata Khazohpa kyhpachâna thâtihpha chi sôhpa chi tu awpa my khah suh u.
Alei nata avâ liata hmo sôh chaipa cha chhâzaw hrona a châ. Khizaw nata a chhôh liata hmo zydua ta chalei thei leipa Khazohpa hmosaipiepa sôh chaipa, hrona kô 100-200 hrona châ leipa ta, chhâzaw, tlyzaw hrona a châ.
He hla heta a vaw chho pasia kaw.
Na ngiachhie thâtihpha, ei palôh molei tiah Khazoh kyhpachâ ta, a saw matlu pie ta
Ano cha angiapâpa maih
Chhâzaw ta hro ama hnei aw (2)
Parih chaluahpa kha, hrona tlâhna pie thei Zisu kraws liatapa moh la na hroh hra aw.
Khazohpa ta tilaipi nata chavah tizy a taonazie eimâ chu heih tua aw.
Khazohpa ta tilaipi a taozie nata chavah ti zydua a taona lia sai chhao heta hmahta Sermon reih thaipazy ta reih mawh ei sala, Khazohpa rôhnahzie thata a lâ nahta ei pangiasa. He hawhta reih heih ei sih la, khizaw liata chavah laipa nata mohpathâhpa maih he lytlâh sâhpa tawhta thliepa châ mawh sala, saikao a thu viapa maih liata chavah maih he chavah lai viapa ama châ lymâ. Tilaipi cha chavah ti zydua hry liata a yna su a hnai chaipa a châ. Anodeikua cha chavah ti zydua liata alai chaipa cha tilaipi he a châ.
Chavah hry liata chavah chyhpa, vahtiepa tahpazy he ama yna su a sâhpa liata chavah maih heta ama ti a chyh via lymâpa a châ. Atahmâ Bible pachuna eima reih heih tua aw. “Apalaipazy cha panawhsapa ta y aw ei ta, areisipazy deikua cha palyupalihpa ta ama y aw”
Chavah thâtih eimâ chuna tawhna heta na hro cha bao theituh awpa achupa na hnei ma ? Atahmâ he apalaina Sâtâ lâpi ma eimâ chhih ma, areisina Zisu Krista lâpi maw ? Eimâ duana su a pasia chyu suh u. “Chyhsa pachâ ta lâpi a dopa hawhta a lâpa, a chhâna cha thina lâpi a châ tlôhpa a y” Bieso 14:12.

Mesia khihnarâh a vaw duah nawpa kyh

Hlâno Hrohsopazy ta Mesia khihnarâh avaw duah awpa ama vaw chho chhieliena bie lychhih ngaitapa Bible tawhta eima nahthlie heih tua aw. “Changie cha mietahkupa taw hnohta pahrâ aw ta, keihchho cha mietaw hnohta â byu hra aw. Viahchaotaw nata chakeihbarôhhneipa dawpazy cha hmaohkha ta niekhoh aw ei ta, hawti chyhpata ta âmo a chhihtha aw ei.Viahchao nata chavyh cha a viasa aw ei ta, ama tawtazy hmaohkha ta amâ byu aw. Chakeihbarôhneipa cha viahchao hawhta sâh kô a bâ hra aw. Hawsaih sâhpi a pazypazy cha chyuphao khaoh liata palao aw ei ta, hawti sâhpi a bâhpa chhaota a ku cha vâzi khaoh liata a chahraoh hra aw.
Ei tlâh pathaihpa liana chata apasasana rai y khao leipa aw ta, aparaona y khao hra aw vei, tizy heta tilaipi a bie thlâh hapa hawhta leilô he ABEIPA novâhna ta a bie ha aw tahpa ta Mesia khihnarâh a vaw duah nawpa Hrohsopazy ta thlahpa pahnosapa ta ama vaw reipa bie lychhih ngaitapa a châ. Isai 11:6-10

ZISU KRISTA KYHPACHÂNA NATA CHYHSA KYHPACHÂNA ÂNANONAZIE

Chyhsa kyhpachâna cha daihti rei a daih leipa ta, pawpi vaw pawh ta, angia ngâsâ taraw ta, châhrasala buakhata ta a lo thlâh tyhpa hawhna heta chyhsa kyhpachâna cha a châ thlâh ha tyh. Chavâta khizaw liata chhôhkha a kipa ta eima charei khohna daihti chyuta eima hnei chhôh liana chhao he hmahta rairuna chi nanopa maniah apachhai theipa hluhpi y ta, cha zydua liata achhaihna a pasa chaipa nata ataozie a ru chaipa cha thina he a châ ! Thina nairu lia chhao hmahta nôvah achhaihna a pasa chai, nôvah cha Khazohpa ta pôhkha ta a taopa a châpa vâta.

KRISTA KYHPACHÂNA DEIKUA CHA KHÂPA HMAHTA PACHHAIH THEI LEIPA A CHÂ

Krista kyhpachâna Bible tawhta eima nahthlie aw. “Krista kyhpachâna tawhtapa cha ahy ma miah a pachhaih thei aw ? Rietheina ta tlyma, pachârôhna ta tlyma, taolana ta tlyma, chakâhna ta tlyma, thluahruana ta tlyma, chichhihna ta tlyma, zaozi ta tlyma maniah a pachhaih aw ma ? Pachhaih bao vâ, cha zydua liana chata kyh maniah pachâtuhpa vâna chata rôhnah ngaitapa ta pahnietuhpa eima châ. Thina zy, hrona zy, vâlyuhchâpa zy, abeina zy, hmotaotheina zy, a sâhna zy, a thuna zy chhaota eima Beipa Krista Zisu liata a ypa Khazohpa kyhpachâna tawhtapa cha maniah pachhaih thei vei tahpa a dopa ta pahno tlôh na ta” tahpa ta kyhpachâna bie khochhih ngaitapa Rom 8:35 liata eima hmô.

CHAVAH THÂTIH EIMA PAZAO HEIH AW

Beinô (Chhimtuipui) ama tahpa he eima palâsa chiehpa hawhna khata Beinô chavah cha Burma râh Hiahkha khih luh chô, Chhôhchô khih tawhta a hnawh a za puapa a châ. Burma râh nata India râhri ta za loh lymâ ta, Burma Marapa nata India Marapa râhri ta maw lâta za loh lymâ heih ta. India pawi râh nata Burma pawi râhri Phypi tlâhpi thaby, maw lâta loh lymâ heih ta, Maw râh a pai a za ngia ta, chatawhta chho lâta kaw loh lymâ heih ta, Burma râh khihpi 3-na Akyab khihpi Tilaipi liata azâ ngia haw.

ATAHMÂ CHA TISI CHAVAH THÂTIH A CHÂ AW

Tisi chavah he India Marapa nata Burma Marapa râh chhôh liata chavah moh pathâhpa sâkha châ hra ta. Chhaolô râh tlâhpi a sâhpa râhhmâhpi tawhta a hnaw a za puapa châ ta, chavâta a ti chhao a chakua ngâsâ hra.Tisi chavah chhao he chho lâta loh lymâ ta, Khumi râh lâta a zâ ngia ta, Paletwa nohdi ta liata Beinô a zâ pahlyhpa a châ.

KHAZOHPA KYPACHÂNA TILAIPI

Khazohpa kyhpachâna cha khizaw nata tilaipi laipa hlâta a lai viapa a chânazie Sam rohtuhpa ta maniah a chho. “Hy Abeipa, na kyhpachâna zawngiahna cha avâ taihta kawh ta, na ngiachhiena cha meihdozy khi a kaw daih” tahpa ta Sam 36:5 liata maniah a chho. Khazohpa kyhpachâna cha keimosasyh kyh eimâ pachâna hlâta kyh maniah a pachâ viapa a châ. A kyhpachâna ta maniah â hniazie cha eima pôhpa liata chysia eimâ kypa maniah â hniapa hlâta maniah â hnia via tahpa my khah ei suh u. A hrona sôh chaipa maniah a pie khaina thâtih Zawhana 3:16 bie he a thei thlâh ha ei suh u.

TILAIPI NATA CHAVAHZY TAWHTA ACHU AWPAZY

Mawrâh tawhta Beinô liata chavah a kaw tlapa chavah moh a lâ viapa cha Mat a châ. Marapa râh tawhta Beinô liata a tlapa chavah moh a lâ viapazy cha hezy he ama châ. Tisôpi zy, Kaochao zy, Ka-ao zy ama châ.
Khizaw liata chavah zydua cha moh a hneipa sai ama chânazie cha reih haw pi ta, atahmâ cha Beinô nata Tisi chavah thâtih dei ei palâsa aw. Khazohpa ta chavah nata tihnawh a taonazie tawh sai chhao he hmahta Khazohpa cha zo tlâh nata angiapâ tlâh a châpa a châ. Hmo to a taopa, a ku zô thainazie zydua he Abeipa Khazohpa a phuahna rôhnah kawpa sai a châ tahpa pahno pathieh heih suh u. Khazohpa hmo paryhzie he Sam 1-150 zydua he reih la, chavah nata Tilaipi a taopa lia sai chhao he hmahta Sermon rôhnah ngaita kawpa a châpa ta ei pahno.
Beinô chavah liata chavah a tlapa zydua cha moh a hneipa sai châ ei ta, anodeikuacha Beinô ama tlapata nata Beinô nata azao haw ei ta, amâ pôhkha ha tawhta cha ama moh lei haw ta, Beinô tahpa ta ama châ khai haw.
Tisi chavah liata chavah hropa a tlapa zydua chhao cha Tisi chavah amâ pahlyh khai tawhta cha Tisi chavah ama châ khai haw hra. Chahawh hra chata
Zisu Krista liata a ypa maih zydua cha Krista eih eima vaw châ khai haw hra. Atahmâ Bible ao khochhih ngaitapa tawhta eima nahthlie heih tua aw.
Ahy rai Krista liata a ypa cha hmotao thiehpa vaw châ haw ta, hmo parohpazy cha lei haw ta, pachâ teh u, a thiehpa a vaw châ haw 2.Kor.5:13
Ei chyhsa a châ beih leipa cha ‘ei chyhsazy’ ei tah aw. Chatawhcha kyhpachâ beih leipa cha ‘ei kyhpachâpa’ ei tah aw. Chatawhcha ama hnohta ‘ei chyhsa châ vei eichi’ ei tahna su liana tlai chata ‘Khazohpa hroh sawzy’ bipa ta ama y aw. Rawma 9:25
Krista nata a pôhkhana : Krista Zisu angiapâna vâta Khazohpa sawzy châ khai tlôh eichi ta, ….. cha liana chata Zu chyhsa y hlei leipa ta, Krika chyhsa chhao y hra vei. Cha liana chata chapaw nata chanô chhao y hlei vei. Krista Zisu liana chata nama zydua ta pôhkha châ tlôh eichi ta. Kal.3:2628
HROHSOPA ISAI CHHO CHHIELIENA BIE EIMA NAHTHLIE HEIH TUA AW

He hawhta a vaw reih

‘Pachhana chysiazy na bu ta, siana viapakao pasihpa ta na pahly  ha tlôh ta’ tahpa bie alychhih ngaitapa Isai 61:10 bie he Zisu Krista thisaih siana ta moleina zydua maniah a khu khainazie pamosana a châ. Atahmâ cha Krista ngiachhiena Jubilee dawh pyu ngiapa chyhsa to châta a paro haw. Haleluia ! Abeipa Khazohpa cha chhâzaw ta reithaipa ta y mawh sy. Amen.

ATAHMÂ CHA EIMA BIEPIPA LÂTA EIMÂ NGIA HA AW

Khizaw liata chavah zydua he ama vaw siena râh a hlapi tawhta vaw pua ei ta, avaw loh lymâpazy ama châ. Phai râh tawhta chavah zy, tlâh râh tawhta chavahzy a lyu tlâ leipa ei ta, amâ chhuahna su tilaipi ama tlana deita hmaohkhata chyhsapa hawhta amâ tyhpakhy tyhpa a châ. Amâ chhuahna su Hqrs. ama tlô hlâ lei ta cha riethei ngâsâpa ta vaw sie ei ta, a châhzy ta cha nopi nohzy a vaw tlô nahta cha noh sa tu hapa vâta  kua ei ta, alei ry lâzy ta angia laih ei ta, sao a vaw châ nahta vaw pua heih ei ta, ama loh beih leina suzy taihta angia lymâ heih ei ta, achâhzy ta chhochhi cha lôkâh sâhpi tawhtazy nata ngazo tawhzy tla ei ta, rao kei khaipa ta hnabu chaphyzy taihta a paw dipa ta a zaw ei ta, ngiachhie amâ chhi ngâsâ.Chyhsapa hawhta bie a reih thaipa châ mawh ei sala cha ama rietheina thâtih reih awpa hluhpi ama hnei nahta pangiasa â chhih.
Anodeikua cha amâ chhuahna râh su pipa tilaipi ama tlô tawhta deikua cha ama rietheina zydua cha lei khai ha ta, huhno kawpa ta chalâhparâpa ta, khotalaipa ta ama y ha bâpa a châ. Chahawhna hra chata pachhapa sawzy cha khizaw rietheina meihdo hryta charei chy hr’ei sih la, maniah pachhatuhpa hmia khochhihpa eima hmô tina cha eimâ lyna cha Rose paw hawhta chhâzaw ta a pawh ha aw. Chatawhcha chhâzaw ta Khazohpa mietahkutaw reithaina pyu ngiapa tota reithaina dia beih leina su liana chata chhâzaw ta eima pahrâ ha bâ aw, a rôhnah nawpazie cha atahmâ daihti liata Building phapa nata rôhnahpa, phusâ hluhpizy ta paduapa hmahta a rôhnah eima tahpa a châ khiahtala pachha sawzy pahrâ nawpa su, khizaw tao tua no tawhta khihnarâh a chhuahdypa to awpa chhochhi cha khatlu ta rôhnah aw ta, khatlu ta pha aw ta, khatlu ta angia suahluah aw vâ ma ? Mt.25:34
Abeipa Zisu râh a hneituhpa cheingei chhaota a hnohta pahrâ awpa ta bie maniah a taih hawpa a châ. Thlalôh a chhih ngâsâ. Zh.14:2,3 A chhâ chaina châta he hla he eima biepipa a baotuhpa châta ei vaw tlyh.
Krista keimo eih a vaw châ
Vâ lia eimâ kaw tyh aw
Vâ chavah liata a si pi
Chatlaituh ngiachhiena cha
A hneirôhna, a hneirôhna (3)
Tlyzaw ta eima to aw (2)


99
Tlohleina chôta Kalvari kyhpachâna tilaipi tahpa biepipa hmâpa ta sermon ei ropa he a reihtuhpa zydua chô liata Abeipa Zisu ngiachhiena vaw y mawh sy. Amen.

Bo -14 PALÔHTLÂHNA BIEPARU

(Philipi 4:11-13)
“Ei phahlapa kyh a reihpa châ va na. Kei la kheihta rai ta y hr’aw sah la, palôhtlâh a pao ha tlôh na ta. A nawh ngaitapa ta yzie thai na ta, hneirôhpa ta yzie chhao thai hra na ta, hmo to liata nata hmo zydua liata lôhhrâtlôpa nata nodipa ta yzie, hneirôhpa nata sipasapa ta yzie bie nyupa cha ei pahno haw. Tha nâ patlôtuhpa liana chata ato ei tao thei”  tahpa ta Lyuhchâpa Pawla ta bie rôhnah ngaitapa a vaw reih.
Pawla cha khizaw rôhnahna nata paw ngianazy ta a pakhâsa thei beih vei, â pakhâsa leinazie he hawhta a vaw reih. “Ahy lia hmahta tâkâzy, ngôh zy, chysiazy ei uavah beih leipa kha” Hmt.20:33 moh teh. Krista vâta â pakynazie eima nahthlie heih tua aw. “Ei châta athôhna awpa maih cha, chazy cha Krista vâta kyna ta ei rao haw. A châ tlai na, ei Beipa Zisu Krista pahnona rôhnah pachainazie vâta hmo to chhao kyna ta ei rao. Ano vâta hmo zydua kyna ta ei rao haw” tahpa ta Lyuhchâpa Pawla ta miah a chho. A reihtuhpa kho ngaitapa y, nâma nata keima zaw ? Eimâ thôhna awpa nata ahlaoh nawpa kyhzy liata Krista vâta eima nawh thei ma ? Eimâ paky thei hr’aw ma ? Liahsa a pachâ pasia chyu tua ei suh u.
Nâ nata kei he Lyuhchâpa Pawla hawhta eima hlao a tlohpa chhao, hlao tloh leipa chhaota palôhtlâh eimâ pao thei hra vâ ma i ?

PAWLA, KRISTA VÂTA RIETHEI TAONA

Krista chakaotuhpazy ama châ ma ? (Ahrupa hawhta reih aw sah la), ei châ pachai; hriapasanazy liata tha via syulyu ta, atâhna o liata patâhna liazy ta tha via syulyu ta, chheinazy liata a hleikhôpa ta, thi theinazy liata ei hluhpi. Zuzy liata chheina eikha ta ei sypalih a tloh leipa ei pangawh a tyh na ta. Ei thôh sôsi ta chheipa ta y na ta, ei kha alô ta vawpa ta y na ta, ei thôh balyh raona a tyh na ta, zâ kha nata noh kha tilaipi liata y na ta, khih chahryhna liatazy ei hluhpi chavahzy tawhta chichhihpa liata zy,  phihhmâhpazy tawhta chichhihpa liata zy, ei chiheihzy tawhta chichhihpa liata zy, Zenitaizy tawhta chichhihpa liata zy, khihpi liata chichhihpa liata zy, râhpathohpa liata chichhihpa liata zy, tilaipi liata chichhihpa liata zy, unawh pakheipa liata chichhihpa liata zy, rietheina nata hriapasana liata zy, mokuh saihna liatazy ei hluhpi nodina nata dâhphina liata zy, nie leipa ta yna liata zy ei hluhpi, chasina nata thluahruapa ta yna liata zy. Chatawhcha ei rei leipazy chhao cha Awnanopa hlao zydua ei pachâna noh chareih nâ vi thlâh hapa he y hra ta (2Kor.11:23-28).
Pawla cha Krista vâta rietheina nata taolana â tyh hluh thlâ bao nah ta, a ly ta, a palôh a tlâh theina chhâpa cha hmo sôh chaipa Zisu Krista a hnei hawpa vâta a châ. Chavâta “Ato hnei na ta, ei hneithlu” tahpa ta bie rôhnah ngaitapa a vaw reih. Zisu liata ato â ki khai haw. (Phil.4:16-18)
Zisu dei leipa ta alyna hropa y vei, palôhtlâhna hropa y hra vei. Hla phituhpazy heta angiapâna tawhta ama vaw hmô pasia kaw.
“Khizaw lia lyna a chhâ tyh
A phana chhao a chhâ
Chhâzaw lyna hropa y vei
Zisu dei leipa cha” ama vaw tahpa a châ.
Palôhtlâhna yzie cha he hawhta reih’ sih la, â chhuahpa (target) hlao tlohna tawhta a vaw ypa a châ. Anodeikua cha hlaotlohna cha chi hluhpi y ta, sawhkha rai liata hlaotlohna tawhta palôhtlâhna zy, Building phapa padua theina vâta palôhtlâhna zy, tâkâ nata sôh liata palôhtlâhna zy, niedo kyh liata palôhtlâhna zy, chysia liata palôhtlâhna zy, satlia laihsa khopa hneina vâta palôhtlâhna zy, sawchanô sawchapaw hneina vâta palôhtlâhna zy, he zydua alyna nata palôhtlâhna he cha kô rei nata noh rei a daih leipa ta, pawpi hawhta buakha ta a lo theipa palôhtlâhna dei a vaw châ.
Palôhtlâhna hmeiseihpa deikua cha Kalvari Kraws tawhta ti a vaw puapa a châ. Cha tihnawh cha chhâzaw taihta a kaw palih aw, a khohpa maihta hrona ti he a saipa ta la awpa ta maniah a hrua ngâ hai. Zh.4:13,14;Bieph.22:17

ATAHMÂHLÂ KHIZAW

“Chyhsa hluhpi sie ei ta, chazy cha Krista kraws khakhaipa ama châ, tahmâ chhao chana chôta ei cha chho ei hih. Cha sahlao chhâna cha leidiana a châ, ama khazohpa cha ama py a châ. Khizaw hmo ama pachâ tyh. Keimo la eima khihsana avâ liata châ tlôh ta”. Phil.3:18-20
Tâkâ sôh tlaichhaina he moleina to thabypa châ tlôh ta, cha cha thokhazy ta uahva ei ta, pachârôhna hluhpi ta ama palôh ama parao. Tâkâ sôh pa-ituhpa cha tâkâ liata a palôh tlâh leipa aw ta, hneirôna a chadaituhpa chhao chata a khopa hawhta a thôh hlei vei. I.Tim.6:10; Kheihti nie hluh tupa he pha leipa ta, chahawhna hra chata rôhnahna tlua tu hapa chhao pha hra vei. Bieso 25:27 Karâ-ypa chata ano chhôhkha patypamâ tyh ta, panaopapâna â haotuhpa deikua cha thlao â chhi. Bieso 15:27. Atahmâ cha Pawla, thlahpa ta biepa ta a y nota a biereipa a vaw tlô ngâ hai.
He he pahno teh, noh hnôh lâzy liana chata daihti ru ngaitapazy a vaw y aw. Chyhsa, âmo kyh a pachâpa zy, tâkâ sôh a tlaichhaipazy ama vaw y aw tahpa biezy â vaw ki lymâ haw. Chavâta tâkâ kyh liata a chado awpa a byuh. Nama palôhrupa phaozie cha tâkâ sôh tlaichhaina a hlao leipa ta châ mawh sy, nama hmo hnei chhôhpa chô lianazy chata palôhtlâhpa ta y teh u. Heb.13:5

KHIZAW CHA PALÔHTLÂHNA RÂH CHÂ VEI

Pahno chyupa hawhta 2011 tawhta cha India sawhkha ta hlao thata papôh ta, Maw râh lia chhaota phusâ (tâkâ) a hluh ngâsâ ha bâpa a châ.
India sawhkhâ he pha ngâsâ ta, Job Card zy vaw paysa ta, kô 60 chô lâ machâpazy châta baonazy taopa heih ta, cha leipa chhaota zawpi nata khihtlâh châta baona chi nanopa hluhpi maniah taopa heih ta, cha chhao chata tovyuh liata palôhtlâhna y thei vei. Nô-u reina sai ta a bie thlâh haw.
Sawhkha rai a hriapenawhzy chhao tahmâ cha ama hlao athata a kaw sâh ta, Officer zy chhochhi cha thycharu chô lâ taih a hlaopazy châ ei ta, châhrasala, chazy chata ama hlao liata ama palôh tlâh hlei vei. Pahno chyupa hawhta India Azawtheina Pilot nawhzy chhao kha ama hlao liata ama palôh a tlâh leipa vâta India sawhkha chhaota a buakhei ngâ kawpa a châ khawh. Pilot zy cha avâ sâhpa meihdo chô lâta a zawpa châ ei ta, ama hlao a hluh kaw nahta pangiasa â chhih. Châhrasala ama hlao liata ama palôh tlâh vei tahpa cha pahnopa a châ. Chahawhna hra chata Department to ta ama hlao liata tovyuh palôhtlâh leipa nata a daih leipa, “Leibâh cha zie, kha zie ei hnei” tahpazy nohchareih thei awpa y ta, khih a sa thei kawpa eima tahpazy chhao heta ama pachâna hawhta a daih hlei vei ei. Dawhty zy chhaota ama hlao liata ama palôh tlâh hlei hra leipa ta, private ta Clinic zy pahy laih ei ta. Sawhkha rai a hriapa ta, ama hlao hluh kaw hrasala, ama hlao liata ama palôh tlâh hlei leipa ta, hlao a hluh via nahta khopa a sâh via lymâ ta, a daihna y thei vei. Hlao a pôh via nahta moleina chhao a pôh via lymâ. Ti a lai via nahta balyh a sâh via lymâpa hawhta a châ.
A pihpathi leipazy duasu cha ama hlao a hluh tlyma, khihsa thei viapa alykhei awpa hlâta cha uahvana nata hiatliana ta ama bie tyh. Hiatliana a hluhna lia maihta a pihpathi leipa ama hluh tahna a châ.
Daihti khachâ rakha tlyma tawhta cha Building phapa a vaw duah lymâ ha ta, a lypa a châ ngâsâ. Anodeikua cha o cha pha kaw hrasala tâkâ sôh abeina su nata sahhma nata drugs (pari theipa) nata niedona o chhôh, buabâna nata atuadaihna, tâkô, chaizôh hmâna o chhôh cha hrochhôhta hriena su padi chhieliena o chhôh deita a châ. Ngiachhie amâ chhi ngâsâ.
Sahhma nata drugs chi â chhihzie cha atahmâ daihti khizaw anano lymâpa liana heta nô nata paw pachârôh ta, ama mothlih a loh hluh chainapa cha sawzy ta sahhma nata drugs, paritheipa ama tao vâta ama pachârôhna mothlih he a châ, a pei ngâsa !
Sâtâ ta a chariah chhaichhi peimawh chaipa ta a hmâpazy cha taka sôh nata sahhma pari theipa (drugs) zy he châ ta, hezy hmâpa heta chhôh tozy parao ta, khihtlâh parao ta, thyutlia parao lymâ ta, chavâta thyutlia hluhpi cha thina lytlâh ama khô khai haw. Khizaw he hraoleipa khizaw a châzie â lâ pasia ngâsâ. Kô chareih nata noh chareih ta pawpi hawhta ama lo lymâ. Chhôhkha sanawh a hluh viapa maihta ama mothlih a hluh via lymâpa a châ thlâh haw.
Khizaw cha hraoleipa a châna nata palôhtlâh leina a châna â lâ via rili lymâ. A lai chaipa tawhta a chyh chaipa taihta tovyuh liata palôhtlâhna y vei. Zerusalem beipa Davi sawchapawpa Biechhotuhpa ta, “Hmo zydua cha hrao leipa sai a vaw châ, khâpa hmah châ tlâ veih ei” tahpa sai ta ei 5 tlai a vaw reipa bie kha a vaw tlô ngâ hai. Biechhotuhpa 1:1; 14 moh teh. Khizaw he a aohraohna chhaota a leidia hai, Khazohpa khopa a taotuhpa deikua cha chhâzaw ta a y thlâh ha aw I.Zh.2:17 Hla a taotuhpazy he thlahpa lâ tawhta ama vaw hmô pasia kaw :
Khizaw lyna a lei hai na,
A rôhnah ngianazy chhao
Zaio sawzy dei leipa cha
Lyna hmeiseih hnei veih ei ama vaw tahpa cha â do ngâsâ. Khizaw cha hrao leipa khizaw a chânazie nô & paw tawhta ei vaw reih tua aw. Nô pakha cha a sawchapawpa Motor accident vâta a thipa châ ta, nô pakha heih cha a sawchapawpa BA exam chy ta exam hmâ leipa ta a thipa châ ta, ama pano ta ama mothlih chhaota bie amâ chho ngâhai nota ama o angia na ta, ama kiahpâh liata a tyuh na ta, ama biereipa cha nahthlie thlâh ha na ta, ama pano ta ama mothlih chhaota he hawhta ama reih. “Daihti rei via, vâ via pi, daihti vaw rei via, vâ via pi ama tah ngâ kawpa bie ei theipa cha a nahthlie a ru ei tah ngâsâ. Ei palôh chhao eina palie ngâsâ hra ei.
Nô pakha ta a saw Motor accident vâta a thipa nô chata he hawhta a reih. Bible ta hmo zydua he hrao leipa saina a châ tahpa ta maniah a chhopa he ado hmeiseihpa ta ei pahno haw ba. Keimo chhôhkha he hluh kaw pi ta, chhôhkha a kipa ta eima charei khohna daihti liata cha aly kaw sai tyh pi ta, anodeikua cha eima chhôhkha he eima vâdua kaw ta, vaw thi hluh kaw pi ta, eima chhôhkha liana heta mothlih a zao thlâh haw. Chavâta chhôhkha hluhpa he palôh rietheina nata mothlih hluhna dei a châ thlâh haw. Uahva a chhih veih ei. Uahva a chhih chaipa cha eima vaih liata nôhmei pakha deita ta khih a sapa y ta, ahy hmahta a pachâ awpa nata a palôh rie a pathei awpa y leipa ei ta, my nata zâ a nie theipa vâta Abeipa liata aly ngâsâ tyh ta,chavâta nôhmeinô ano deita ta khih a sapa he na ei uahva chai tahpa ta a reih. A bie reipa he yziea hnei pathuh kawpa ta ei pahno.

PAWLA PALÔHTLÂNA BIEPARU

Pawla alyna nata a palôhtlâhna chhâ chaipa cha hmo â lâ mâh leipa, bie nyupa, khizaw khô lâ râh, pachârôh, thina mâchhiesana y khao leina, Angel zy chareina râh, Zisu Krista thisaih zawhzi ta to awpa kyhpachâna khihpi cha angiapâna mothlaw ta a kaw sai khai hawpa vâta “Keimo la eima khihsana cha avâ liata châ tlôh ta,” a vaw tah thei hawpa a châ. (Phil.3:20)
Pawla ta cha alei su he buakha dei yna khizaw a châna he hawhta a reih – “Eima rietheina aluahna cha movi hlâ likawh deita ta y awpa heta rôhnah ngaitapa ta chhâzaw châta maniah â chhuahnoh rilipa a châ, hmo hmô theipazy he moh leipa ta, hmo hmô thei leipazy cha tlao moh tlôh pi ta, hmo hmô theipazy he bohpi leipa châta châ ta, hmo hmô thei leipazy deikua cha chhâzaw châta châ tlôh ta. Eima pahrâna alei byurei o, ku ta sa leipa chhâzaw ta a y awpa Khazohpa tawhtapa o a ipa cha eima hnei tahpa pahno tlôh pi ta” “Kei la atahmâ chhao hlâpa ta y hai tlôh na ta, ei puana daihti a tlô haw. Adyuhna phapa tei khai haw na ta, arâpasuana lâpi patlô haw na ta, angiapâna cha ei vao thlâh haw. Atahmâ siana lakho cha kei châta sopa ta y haw ta. Cha cha Abeipa pachiatuhpa sia ngaitapa chata cha noh liana chata eina pie aw. Kei dei châ leipa ta, aluahna a hmôtuhpa maih châta chhao a châ. (2.Tim.4:6-8)
Pachhapa sawzy khotalai nawpa râh cha pangiasapa nata pachâna hlâta a rôhnah awpa zie cha thata a châ via aw. A rôhnah nawpa zie cha Lyuhchâpa Pawla chhaota maniah a chho.
Atahmâhlâ ta pasa taonazy he nohhro ta eima chôta rôhnahna palâsa awpa nata pakho khi ta rao tlôh na va a vaw tahpa a châ. Rom 8:18 liata eima hmô. He vâna heta Pawla cha Zisu Krista zawhzi ta a rôhnah nawpazie a pahno hawpa vâta Ki la kheihta rai ta y hra saw sahla, palôhtlâhpa ta ei y thlâh haw a vaw tah theipa a châ. Krista eih a châna a pahno hawpa vâta he hawhta bie rôhnah ngaitapa a reih.
Ei hroh khiahta cha Abeipa châta hroh aw pi ta, eima thipa chhaota Abeipa châta thipa châ tlôh pi ta, chavâta hro hra ei sih la, thi hra ei sihla, Abeipa eih eima châ tahpa ta bie rôhnah ngaitapa a vaw reih. Rom 14:8 Zisu Krista eih a châpa a pahno pasia hawpa vâta lyna nata palôhtlâhna hmeiseihpa a vaw hnei hapa a châ. Zisu Krista lia deita lyna nata palôhtlâhna kipa a y.

ATLÂH PAKYUNA

Lyuhchâpa Pawla tawhta palôhtlâhna bieparu cha a tlâhpipa ta a vaw chu khai ha pi ta, chakhiahtala, nâ, he palôhtlâhna bieparu he na hnei mâh hra tlyma i ? He khizaw hmozy saipa ta hmo to ei pachâ nota kei cha palôhliena nata yruna ta bie tyh na ta, he khizaw hmozy liana heta cha alyna kipa tlyma, palôhtlâhna kipa tlyma a y leizie he a pahnopasiatuhpazy hry liata pakha ei châ. Abeipa, nâ pachhatuhpa Zisu Krista lâ ei moh nahta deikua cha alyna ta bie na ta, Lyuhchâpa Pawla ta palôhtlâhna bieparu a reipa he keima châ chhaota a châ hra tahpa ei pahno pasia. Chavâta unawh saih u, he khizaw hmozy liana heta eima pachâna palôhrupazy he soh leipa ta, maniah chatlaituhpa eima Beipa Zisu Krista deita khâchâ mohpa ta ngâchhih ngaitapa ta Abeipa he chakao lymâ suh vy. Cha cha palôhtlâhna chhâzaw a daih awpa maniah pie theituhpa châ tlôh ta.
A reihtuhpa kho ngaitapa y, he Bible bie rôhnah ngaitapa he angiapâna palôhrupa hmeiseihpa ta ei thôh chhâ reih chanei la, Khazohpa ta byhnâ a pie cheingei aw tahpa ei ngiapâ. Atahmâ rei eimâ thaopâ ha aw.
Phillipi 4:11-13, “Ei phahlana kyh a reihpa châ va na, kei la kheihta rai ta y hra aw sah la, palôhtlâhpa ta ei y thlâh haw. A nawh ngaitapa ta yzie thai na ta, hneirôhpa ta yzie chhao thai hra na ta, hmo to liata nata hmo zydua liata lôhhrâtlôpa nata nodipa ta yzie, hneirôhpa nata phahlapa ta yzie bie nyupa cha ei pahno haw, Tha nâ patlôtuhpa liana chata ato ei tao thei” Abeipa ta a bie liata byhnâ pie mawh se. Amen.
Eima biepipa abaotuhpa châta –
Vâro palôhtlâhna ei tlua,
Thapha, lynazy chhao; Hy Krista nâ lia ei hmô haw Nâ lia deita ei hmô.
Krista dei lei mo hropa lia
Palôhtlâhna y vei
Kyhpachâ hrona thaphana Bei Zisu lia ei hmô.
Tihnawh chhiepa lia ti ei doh;
Dâhphi na papai vei
A ti ei do hai no chhaota Lyna rai hnei va na.
“Palôhtlâhna bieparu” tahpa hmâpa ta tlohleina chôta sermon ei ropa he a reihtuhpa zydua chô liata Abeipa Zisu ngiachhiena y mawh sy. Amen.

Bo -15

AWNANOPA A PÔHKHANA HE KHAZOHPA PALÔHRUPA A CHÂ.
Awnanopa cha a pôhpa châ ta, ano cha a luh a châ. A moh liata chônô chaipa a châ thei n’awpa ta thina tawhta a thyupa a pih tua chaipa a châ. Khazohpa ta ano cha a pakina torai yna châta a tlyh ta: a kraws thisaih chata a dyhna taopa ta ano liana chata ato ano nata a paryhsapa he Khazohpa palôh châ ngaitana châ tlôh ta. Kaolaosa 1:19, 20.
Awnanopa a vaw puana yzie : Awnanopa a vaw puana thabypa cha Khazoh mietahkutaw thisaih kalvary kraws tawhta a vaw pihpa a châ. Chavâta Awnanopa a hneituhpa cha Pastor zy, machâ zy, missionary zy châ leipa ei ta, awnanopa a hneituhpa cha Khazohpa a châ tahpa he awnanopazy ta pahno pasia awpa a peimawh ngâsâpa a châ.
Awnanopa cha Khazohpa thisaih ta paduapa a châ vâta eima zah awpa nata pasô awpa a châ. Awnanopa pei a hriapa cha, Khazohpa pei a hriapa a châ tahpa “Sawla chô liata a siapa ta Bible ta maniah a chho. Hmotaopa 9:3-5 moh teh.
Chavâta awnanopa a patypamâpa nata a pachhaihtuhpa châ awpa he hlâno awnanopa hmiatua penawh tawhta atahmâ daihti lia chhaota kho leipa, chi a chhih ngâsâpa a châ tahpa pahno suh u.
Pahuna do leipa heta awnanopa liata rairuna a tlôkheituh chaipa nata achhaihna, apa-eihhrâ khona taihta su thokhazy liata a y ngâthlâhpa a châ. Atahmâ Bible kaono tawhta nahthlie tua suh u.
“Uhnawh saih u, pachuna bie  namo achu leina lâta achhaihna nata paona a taotuhpazy cha a phapa ta a vai awpa nata a heisai awpa ta ei châ haw ei. Cha hawhpa chyhsazy chata eima Beipa Zisu Krista chakao leipa ei ta, amo py tlao chakao tyh ei ta, ama rei phapa nata ama rei thaina sonazy ta a so leipazy ama dô tyh” Rawma 16:17.
Hlâno hrohsopazy chhao ama vaw puapa kha, cha hawhna hra chata nama hry liata chhao pachutuhpa pakheipazy ama vaw y aw. Âmo chata âmo a pachhatuhpa Abeipa tlai cha a paphasaipa ta chyhsa a parao theipa ngiapâna nanopazy a ru lâta a vaw ngiakhei aw ei ta, âmo chô liata sôkha ta leidiana a vaw tlô aw. Chatawhcha chyhsa hluhpi ta ama hmotao pha; leipa cha hmâh aw ei ta, amo vâta hmeiseihna lâpi cha reipachhiepa a châ aw. Chatawhcha sôh tlaichhaina vâta haipa bie ta sôhdao n’awpa ta cha hmâh aw ei ta (II Pi. 2:1-3) Bible bie a rohpa zydua he awnanopa châta angiapâ nata a peimawhpa sai a châ tahpa pahno suh u.
Awnanopazy ta eima pahno awpa peimawh ngaitapazy cha hezy he a châ. Awnanopa a chhaih azaonazy a pa-eihhrâh khonazy, apalainazy, adyhryhna khoh leinazy, apôhkhana a paraotuhpazy he sâtâ policy sai a châ tahpa pahno awpa a peimawh ngâsâ.
Abeipa Zisu policy deikua cha kyhpachânazy, adyhna zy, a pôhkhana a sôhzie a palâsa ngâsâ.
Awnanopa sahlao pheisaih zawpi hawh,
Mopathaihpa sahlao lâthlôh eimâ chhih;
Eima chhaihpa châ vei, pôhkha eima châ, Ngiapâ hnabeiseihna hlaokha eima châ.
R.Sankey 706.
Abeipa Zisu a thlahchhâna lia chhaota he hawhna heta thlah a chhânazie eima hmô. He hawhna heta thlah a chhâ.
“Ama zydua ta pôhkha ama châna awpa ta ei Paw y, nâ keima liata na ypa nata kei nâma liata ei ypa hawhna hra heta âmo chhao keima liata ama yna awpa ta nâ ta kei eina tuah chi tahpa khizaw ta ama zo thei n’awpa ta nata rôhnahnazy eina piepa chi kha, kei ta âmo ei pie haw. Âmo cha pôhkha ama châna awpa ta keimo pôhkha eima châpa hawhna hra heta” Zawhana 17: 21, 22.
Theihthai bei chaipa Abeipa Zisu thlahchhâna a hlaotlohna cha awnanopa liata âpahnie! Ato Khazohpa tawhta a puapa châ ta, ano chata Krista vâta ano nata a ryhpa ta maniah tao ta, aryhna chakaona raihria maniah pie ta… chatanachata Krista vyuhpa ta lyuhchâpa eima châ. II Kawr. 5:17-20. Lyuhchâpa yzie cha vyuh tuapa tahna a châ.
Kraws liata a thina zawhzi ta pôhpa pôhkha ta panozy cha Khazohpa nata paryhsa thei ta, cha kraws chata a pachhaihna a thi hawpa vâta. Eph. 2:16. Bible bie eima vaw theipa zydua he Khazohpa palôhrupa policy sai a châ.
Krista Zisu liata palôhrupa pachâna nama hneipa hawhta nama hry lia chhaota hnei teh u. Philipi 2:5 “Chyhsa ta nama chôta ama taopa nama khopa hawhta chyhsa chôta tao hra teh u”. Cha cha ryhpa nata hrohsopazy bie a châ. Mt. 7:12 Nâma kyh nâ pachâpa hawhta na vaih kyh na pachâ awpa a châ tahpa ta Abeipa Zisu biepiepa rôhnah ngâsâpazy he Khazohpa bie a thaipazy ta cha Zisu bieso reipa ama tahpa a châ.
Sapa nata thisaih azaona kyhpachâna yzie : Sapa nata thisaih kyhpachâna cha Adâh chi pathla tawhta atanoh taihta azao lymâpa kyhpachâna a châ. Hezy he ama châ:
Sanawh chhôhkha kyh a pachânazy, chi kha nata pho kha kyh a pachânazy, unawh kyh a pachânazy, khi kha nata vaih kha kyh a pachânazy, râh kha liata a pahrâ khohpa kyh a pachâna zydua chhao a pahly khai hra.
Anodeikuacha cha kyhpachâna zydua cha daihti rei a daih tlâ vei. Unawh, nô nah paw chhôhkha tawhta a pih khohpa nairu lia chhao hmahta o eih, lyu eih ta y nano tawhta cha khih a sa thei viapa nata riethei viapa, sawhkhâ rai a hriapa nata lyu a taopa likawh palôh tlâhleina nata nô-u reina a hluh kaw tyh. Khi kha nata vaih kha liata a pahrâ khohpa lia chhao o hmo kyh liazy nata râhri lôbô kyh liazy, cha leipa ta palôhrupa a hmô thai leina vâta kyh a rei palôhtlâhleina moleina thlihpi a pai thei hra vei!
Râh kha liata a pahrâ khohpa nairu lia chhao heta palôhtlâhleina a lai via lymâ tah theipa a châ. Mizoram khihpi chaipa Aizawl nata District khihpi (phusâ) tâkâ a hluh chai viana su maih liata palôh tlâhleina nata nô-u reina a sâh via lymâ. Palôhtlâhleina palâsa n’awpa ta lâpi (lâthlôh) pyuryu chhao taihta a chhih ngâthlâhpa a châ haw bâ! Politics Party thiehpa vaw pih ngâ kaw hrasala palôhtlâhleina nata nô-u reina meihdo a pai thei khao aw vei, aru via ngâ kaw!
Khizaw lyna a lei haina,
Arôhnah ngianazy chhao; Zai-o sawzy dei leipa cha, Lyna hmeiseih hnei veih ei.
Thlahpa chyhsazy ta hla ama vaw taopa he a do hmeihseihpa a châ.
Atahmâ cha Krista nata awnanopa azaona âthuhnazie eima pachâ heih tua aw. Lyuhchâpa Pawla ta lahpinô nata a vahpa kyhpachâna azaona a pôhkhanazie lâta Krista nata awnanopa a pôhkhana âthuhzie lâ tawhta maniah a chho. Eph. 5:21-33 moh teh.
Lahpinô nata a vahpa a hnei noh tawhta Golden Jubilee kô 50 a hmâh theipa cha chyhsa vâhneipa ama châ. Krista nata awnanopa azaona kyhpachâna deikua cha chhâna noh hnei khao aw vei.
Cha dei châ leipa ta pôhpa miakha tawhta pachiahpa nata a pakho heih, he hawhna heta – Pôhpa he miakha châ ta, pachiahpa hluhpi hnei ta, pôhpa pachiahpa zydua cha hluh hrasala, pôhpa miakha châ tlôh ta – cha hawhna hra chata,
Krista angiapâtuhpazy cha khizaw liata hluh kaw hra ei sala Krista liata chahry pabaoh khaipa a châ. Thlahpa Pathaihpa chata Krista nata pôhkha ta maniah chahry ta, luh nata pôhpa apazaopa hawhta Krista nata awnanopa azaona a rôhnahzie I Kawr. 12:12-27 liata maniah a chho.
Kyhpachâ beih leipazy kyh a pachâ n’awpazie hrohsopa Hosia châbu liata he hawhta ropa bie a y. “Ei chyhsa a châ beih leipa cha ei chyhsazy ei tah aw. Chatawhcha kyhpachâ leipa cha ei kyhpachâpa ei tah aw” Chatawhcha ama hnohta ei chyhsazy châ veih eichi a tahna su liana tlai chata Khazohpa hroh sawzy bipa ta ama y aw” Hosia 2:23; Rawma 9:25, 26.
He hrohsopa Hosia châ bie he Mission chakaona liata a lâ pasia chai tah theipa a châ. Mission Field suzy liata missionary a tuana suzy he sanawh chhôhkha yna châ leipa ei ta, ama reih chhao thei leipa, chi nanopa nata reih nanopa hrozie nata nôchâ chhao â lyu leipa hmia pahno leipazy liata sôh nata tâkâ hryuhpa ta awnanopa ta he tlupo ta a papeimawhsapa he noâh â chhihpa a châ.
Chhôhkha lia hmahta hmotaothei leipa “Râhzohpa châta tahpa ta” ama sahroh pha chaipa zy, naw zy, arâ zy, viahchao zy, vao sô 6 pazy, ngapasana suzy, phusâ hluhpi la thei n’awpa zy, râhzohpa châta ama pie theinazy kyh he sapa lâ tawhta châ leipa ta, Krista thisaih vâta Thlahpa Pathaihpa tawhta kyhpachâna a châ. Thlahpa Pathaihpa maniah a piepa khata Khazohpa kyhpachâna cha eima pathipalôh liata a hry hawpa vâta” (Rawma 5:5)
Tha a pasa leipa cha tha pasa aw na ta, ei chyhsa châ beih leipa cha ei chyhsa tah aw na ta, ei chyhsa châ vei eichi a tahna su liana tlai chata Khazohpa hrohsawzy bipa ta ama y aw tahpa hrohsopazy chho chhieliepa bie nata Abeipa Zisu biepiepa khizaw zydua liata Thâtihpha chho awpa biezy cha pakipa ta a vaw y lymâ haw!
Râhzohpa thina nohpahli zohna lia âtyuhpa su zy liata missionary zy hmâpa ta Khazohpa achhyna-o su hluhpi lia â duah lymâ haw. Haleluia Abeipa Khazohpa cha reithaipa ta y mawh sy, Amen.
Awnanopa liata Abeipa rôhnahna âlâna: Assembly zy, Synod zy, Presbytery zy, KTP Pakhypi zy, KNP Pakhypi zy liana heta Abeipa rôhnahnazie hmô theipa ta hmotaona ta a palâsa tyh. Apakhypi laipa y nawpa su khih maihta supipa lâ cha rei byuh leipa ta soh sihla, thotlâh khih lâzy liata cha khichhai châta odyh ta vao sô 5 hlâta achyh via leipa ta ama thie tyh. Apakhypi châta kô kha chhôh a chhuahdypa a châ tyh, khichhai ama pasô ngâsâ kaw tyh.
Apakhyna ochhôh apakhypi daihti nota cha, Krista zawhzi ta, Pastor zy, machâ zy, Missionary zy, Hlapy zy alei chô liata palyupalihna rôhnah chaipa a châna noh tah theipa a châpa ta â lâ. Atyuna chhao special kawpa ta pa-eihhrâhpa ta atyuna sai hmahta a rôhnahpa a châ.
Apakhypi adaotuh penawh khi deikua cha khichhai châta amô zia leipa ta beih chho phia chho liata ama daihti ama hmâh chai. O kha liata a tlâhpipa ta 20, 30 zy tlôpa a châ chai tyh.
Apakhypi no liata Abeipa rôhnahna âlâna cha hmia pahno beih leipazy hmia a pahnona nata kyh a pachâ beih leipazy kyh a pachâna, o tlôna tawhta Abeipa rôhnahna awnanopa pôhkhana eima châna Thlahpa Pathaihpa ta maniah a pahnosa tyh.
Awnanopazy palôh miakha phaohpa ta ypakhypa cha a pha ngâsâ. Paki leina khizaw a châ vâta a pasai leina chôta a chhaihna noh a vaw chhi heih tyh.
Khinarâh a chalyu thei leipa vâlyuhchâpazy apakhypi eima tlô tita deikua cha alyna lo beih khao leipa aw ta, achhaihna bie reina y khao hra aw vei. Hebrai 12:22-28.

Tlâhpakyuna

Mawrâh awnanopa cha tilaipi haosâ tawhta missionary riethei hluhpi taona theilâpa tawhta a vaw duahpa, a kaw laiseih lymâpa a châ tahpa eima pahno chyupa hawhta hezy he ama châ-
1.         Mizo Presbyterian aduana kô        - 1897 2.        Zoram Baptist aduana kô    - 1903
3.         Lakher Pioneer Mission (ECM)     - 1907 a châ.
Mawrâh liata Thâtihpha a vaw tlôkhei tua penawh Missionary zy cha vârâh lâ sie khai hra ei sala, ama chi tupa cha lei khao aw vei, noh to ta a pôh rili lymâ aw.
Khazohpa châ bie ta chyhsa zydua sibiepa hawhta châ ei ta ama rôhnahna zydua chhao siebiepa hawhta a châ.
Abeipa bie deikua cha chhâzaw ta a y thlâh ha aw..
cha cha thâtihpha bie ama cha chhopa cha a châ. I Pity 1:24, 25.
Apôhkhana Bible bie tawhta pahno chyupa hawhta pahnona lia dei châ leipa ta, a hmâhtuhpa nata a hlao a patlohsatuhpa châ chyu awpa a chhuah chyu bâ suh u. Missionary zy daihti hawhna khata kyhpachâna ta a pôhkhana Krista khihnarâh a kawh via lymâ thei nawpa ta thlâhchhâ via lymâ chyu suh u.
“Khazohpa  châta  hmo khâpa rai a tao thei leipa y vei”
Haleluia, chho thai sihla Haleluia,
Kyhpachâna diah beih leipa, lyna hrona pawngia, Reithai y ma, chho thai y aw vâ ma? Kyhpachâna he.
Hy pho tozy nah, chi to reih to he, Vâ Bei nawh hawhta chana kalvari lia, Anano hlei vei.
Abeipa ta a reituhpa zydua chô liata byhnâ pie mawh sy, Amen.

Bo -16 NAWH BALYH NATA TITANIC ÂNANONA

British balyh laipa Titanic ama tahpa cha chyhsa hmotaopa zydua liata a rôhnah chaipa tahpa ta ama reipa a châ. Athaona liata maohphaotuh chaipa cha Thomas Edward a châ. A chhôh cha su palih lâta ama pachhaih, chhôhpadâh sâkha liata ti angia thei hra sala, chhôhpadâh hropa lâta a ngia thei awpa ta taopa a châ. Asâhna lâta chhâh hrawh hleikha a châ. Khi ama tlyh tua chaina (ei khana)liana cha aly ngâsâ ei ta, balyh chhôh liana cha chyhsa sâh no hlei ta ama kiah. Chazy cha chyhsa rôhnahpa zy, sôhpaliepa zy, huasua lôhlie vâta khi a tlyhpazy, nôvah a hnei thiehpa zy, apalypa-uasana vâta a siepazy ama y hôlô hra. Chavâta chyhsazy ta “Apalypa-uasana Balyh” tahpa ta moh chhao ama bi pâ ngâpa a châ. Cha balyh liana chata Khazohpa angiapâpa chyhsa a chyhta ama y hra.Southampton ama puasai chy ta Pihnô Albert Carol ama tahpa chata, “Nama Balyh he ti ry lâ â pamôh thei hmeiseih aw ma?” tahpa ta hiahhri ei ta. Âmo chata, “Pâpih, nama Khazohpa hmahta he Balyh he pamôhsa thei aw vei” tahpa ta amâ chhy. Khazohpa ama ngâpa hlâta Titanic Balyh cha ama ngâ via hawpa vâta California Balyh pahâna su tawhta bie paphaopa (Message) ama daopa tawhta, “Na Balyh haohpa kha dusaw via ta pasiesa teh, na hmiakô liana khata dâhhaw tlo su awpa a y” tahpa pahnosa ei ta, châhrasala Balyh puhpa Hichen Robert chata a Balyh cha a ngâ tu hawpa vâta dusawta ta pasiesa awpa cha khoh leipa ta. Bie paphaopa cha ei 3 taihta pahno thlâh ha taraw ta, châhrasala apapeisa hlei leipa ta, Balyh cha khaw ei ta, Message a paphaotuhpenawh cha amâ mô sai haw.
New York tawhta Atlantic Tilaipi mel 1600 rachhôh ama sie nota cha aly kaw sai chy ei ta, abohpa ta ama y khaipa vâta thokha cha amô ei ta, thokha cha a hyhia ei ta, thokhazy cha sahhmah do chaimâh ei ta, thokhazy heihta â pahnâ hôlôpazy ama châ. Ama haosai a pha lichi 1914 April noh zâ liana deikua cha ama pyury y khao leipa ta, si ama dia khai haw.
Ama haosai phana nata amâ lyna zydua cha pachârôhna nata chana lâta a vaw châ khai haw. Chapaw pitlohpa sai ta 1500 zy cha thlâ khaoh ngaipa ta feet 12000 a thupa ti ry lâta mothlih chhaota amâ ngiah khai haw!
He zâ liata krizyhpa Abeipa angiapâpa a chyhta a y penawh deikua cha ama thlahzoh leipa ta, chyhsa hropazy chapa nata mothlih ta ama bie thlâh nota aly ngâsâpa ta he hla he ama sa.
“Vârâh hleidy kiahpâh na bao mah y,
Hrochhôh ei tyhpa maih na tua châ se;
Vâmo ku ta nâ kei, Khazohpa nâ hnia’pa, Khazohpa nâ hnia’pa, hnia via ei khoh”.
He hla sana chôta ti ry lâ amâ ngiah khai haw, “Paw tawhta a puapa thlahlôhna” khizaw ta a hnei leipa ama hnei hawpa vâta amâ lyna nata thlahlôhna cha thina ta pachhai thei veih ei. Abeipa Khazohpa cha reithaipa ta y mawh sy.
Keimo hezaw, khâpa balyh liata ei eima kiah? Eimâ pachâ pasia awpa a peimawh hmeiseihpa a châ. Eima Balyh kiapa heta thina lâ ma maniah a siekhei aw hrona lâ maw? Balyh mohpathâhpa miano y ta, Balyh hmiatuapa cha NAw Balyh a châ. Naw Balyh chhôh liata angiapa maihta Naw nata a chhôhkha cha rei byuh leipa ta, râhsa chi to nata pavawzy chhao balyh chhôh liata angiapa maih cha ama hro pabohsapa ama chânazie Bible ta maniah a chho. Athaona 7:1-24.
Titanic Balyh chhôh liata penawh deikua pachârôh nôpo vâsâh ngâsâpa ta Tilaipi ft. 12000 a thupa liata ama tla syulyu khai haw. Titanic Balyh liatapa zydua ama thi khaipa hawhna khata klhizaw balyh he chi hluhpi y ta, khohleikhona nata aohraohna balyh zy, sahhma nata paritheipa (Drugs) balyh zy, mohpathâh khohna balyh zy, chanô chapawna kyh liata balyh zy, tâkâ sôh tluapa ta arâpasuana dema balyh zy, Politics balyh zy, Khazohpa hlâta chyhsa hmotaotheina ngâ viana balyh chhôh liata angiapazy he atahmâ daihti liata arâpasuana chaipa a châpa ta â lâ. Khazohpa maniah a taotuhpa hlâta chyhsa hmotaotheina a ngâ viapazy cha Khazohpa hiehâhna nata kho leipa a châ.
“ABEIPA chata hetana heta a ta : Chyhsapa ngâchhâpa ta chyhsapa bâh thatlôna ngâpa ta ABEIPA â heihsaina pathipalôh a hneituhpa cha chhiesapa ta y mawh sy” Jer. 17:5. Khizaw he a aohraona chhaota a leidia hai. Khazohpa khopa a taotuhpa deikua cha chhâzaw ta a y thlâh ha aw” (II Zh. 2:17)
Haotuhpa he a peimawh. California Balyh pahâna su tawhta balyh puhpa Hichen Robert hnohta, “Na balyh kha dusaw viata pasiesa la, na hmiakô liata dâhhaw tlo na su tla maw aw na” tahpa bie paphaopa (Message) ei 3 taihta ama pahnosapa cha Khazohpa hlâta balyh cha ama ngâ via hawpa vâta ama leidia khaipa hawh hrana khata khizaw hneirôna nata buakha alyna balyh, State Bank liata taka a pachôpazy cha buakha alyna dei a châ. He hla heta a vaw chhopasia kaw.
“Khizaw lyna a lei hai na,
A rôhnah ngianazy chhao;
Zai-o sawzy dei leipa cha,
Lyna hmeiseih hnei vei ei”
Ama vaw tahpa hawhta khizaw balyh zydua cha hraoleipa dei sai a châ. O rôhnahpa chhâh hrawh hlei â sâhpazy chhao he alosihpa vâta minute 1 chhôh liata a cho theipa nata a rao theipa sai a châ. “Noh ry liata hmo zydua he hrao leipa sai a châ” tahpa ta Bible ta maniah a chhopa hawh tlai ta khizaw liata hmo zydua cha hrao leipa sai deita a châ.
Eimâ bohna balyh deikua cha ZIsu Krista a châ. Zisu Krista thisaih cha molei pasina tihnawh a châ. Zisu Krista cha rietheipazy apahâna nohdi phapa paradi a châ. Mâchhie a sapazy alyna chavah ti pasohpa a châ. Molei thina zohna tawhta khaihna a châ. Thina tawhta hrona a châ. Tilaipi nata thlihpipa tawhta abohna a châ. Chavâta hla taotuhpa ta. “Hy Chatlaituh, ei lôpanô na châ,
Ei nyuna na châ na pabohsa;
Huhieha bohna lôpanô na châ,
Nâ lia ta tlyzaw ta ei boh thlâh aw,” a vaw tahpa a châ.
Abeipa Zisu lia deita abohna nata alyna a y. Khizaw cha a khochhihna nata ngiana chhaota a leidia hai, mo pathaihzy ta cha ‘Khizaw he la yna tlâh châ vei’ ama tahpa a châ. (Heb. 11:38). Dawhty a thaipa vaw pua lymâ ei ta, hri thiehpa vaw pôh lymâ heih ta, atahmâ daihti liata thaina nata sona a sâhzie Daniel 12:4 ‘Novâhnazy a pôh aw” tahpa bie kha a vaw tlô haw. Thaina sona a sâhpa hawh hrata thina chhao a rarôh-y via lymâ tahpa â lâ pasia kaw.
Pahno chyupa hawhta May 31, 2009 liana khata Azawtheina chyhsa 228 a phaohpa Brazil tawhta France lâta a zawpa, tilaipi a thu ngaitapa liata a tlapa rarôh y ngâsâpa chhao kha khizaw pahnopa châ ta, atahmâ daihti liata chyhsa thaina a sâhzie nata hmotaotheizie, mel hluhpi a sâhpa meihdo chô lâ taihta a zaw theipazy cha, Titanic balyh tilaipi ft. 12000 hlâta a thu viapa liata a pamôhpa hmahta rarôh-y eima tah kaw nota avâ a sâh ngaitapa Azawtheina tawhta ama za tlapa cha khatlu ta â thuh viapa châ aw vâ ma?
He biezy heta chyhsa sona nata thaina cha a pahnieh tlâh a châ leina zie a palâsa pasia kawpa a châ. Atahmâ khizaw yzie he Naw daihti liata eimâ duah bâpa a châ. “Nie ei ta, doh ei ta,” tahpa yzie lia sai hmahta â lâ pasia kawpa a châ. Nie tluana kyh liata hmo dopa y thai khao leipa ta, a zuahtuhpa chhao, achâleituhpa chhao a hleikhôpa ta avyuhna a khohpazy cha chyhsa sopa hawhta pachâpa ama vaw châ ha bâ. Sahhma nata pari theipa a zuahtuhpazy chhochhi ta cha tâkâ sôh hmô nawpa ta a châ khiah cha châmaihzy pahlaopa chhao pei tah khao leipa ei ta, chyhsa hrona pahleipa taihta liany cheipa ama hluh kaw bâpa a châ.
Naw daihti no hawhta nô pakiana kyh liata Achhyna o a ngaipa nôvah pathaihpa ta a hneipa hlâta khôtho zohna liata a hneipa ama pôh via lymâ haw.
Sôh a palietuhpa chhao hluh ngâsâ bâ ei ta, a zuahtuhpa ma hluh via ei ma, a chaleituhpa ma tahpa chhao pahno thei’pa châ khao vei. Lyuhchâpa Pawla ta khizaw a puasai chy ta Thlahpa biepa ta a y nota a bietapa nahthlie tua suh vy.
He he pahnopa ta noh hnôh lâzy liana chata daihti ru ngaitapazy a vaw y aw. Chyhsa âmo kyh dei a pachâpazy, taka sôh a tlaichhaipa zy… kyhpachâna a pikhei leipazy… haosai lôh lia a pachâpa zy.. tahpa ta a vaw reipazy tahmâ a vaw tlô lymâ hai. (II Timothy 3:1-5)
Atahmâ he Naw daihti haosai phana daihti nata Titanic balyh haosai phana balyh laipa liata khizaw he a sie ngâ hai. He hla he Sermon a baotuhpa châta ei vaw tlyh.
Naw hro nota hmo yzie hawh nata,
Sawdawma khih hawhta; Amo phana pachâpa ta,
Hy Beipa a châ heisai ei.
Kei dei na paysa kha,
Ei hnohta y laih la;
Zaio tlâh ngia ei tlô hlâ lei,
Ei Pachhatuh nâ chhih laih la.
Ei hmia lia reipasaona ti a lai,
Leidia ei chi Beipa;
Cha chavah lia a tlapazy;
Chhâzaw râh tlô thei khao veih ei.
Naw balyh nata Titanic balyh hmâpa ta Sermon ei ropa a reihtuhpa zydua nama chô liata Abeipa Zisu ngiachhiena y mawh sy, Amen.

Bo - 17 HMOSAI PIEPA A SÔHZIE NATA ALY ACHHIHZIE

(Zawhana 3:16; Isai 55:1; Biephuah 22:17)
Hmosai piepa kyh he chyhsa to ta ama pasôpa nata hmo aly a chhih ngâsâpa a châ tyhpa a châ. Pamosa n’awpa ta he hawhta reih ei sihla – Khihsa rairu nozy ta niebaw lâta a mohôhna zy, phusâ nata chysia lâzy ta a piena zy, cha leipa chhaota o nata lyu a baokhâna zy, hâra nôhmei mohhôhnazy, mâchhiesana yruna daihti nozy ta thlahpalôhna a hneipa zy, hmopha a taopa chyhsazy cha my theipa châ leipa ei ta, ama hmopha taona zydua cha chyhsa palôh liata bie a hnei lai ngâsâpa a châ.
Atathmâ cha eima biepipa lâta eimâ ngia ha bâ aw. Chyhsa pachâna leipa ta pangiasana tao chhypa châ hra leipa ta, Khazohpa ngiachhiena a phuahna bie Bible tawhta nahthlie tua suh u.
Khazohpa ta khizaw kyhpachâ ngaita ta… a sawchapawpa matlupa pie ta, ano cha ahy rai angiapâpa maih leidia leipa ta chhâzaw hrona ama hnei nawpa ta. Moleina hlao cha thina châ tlôh ta, Khazohpa hmosaipiepa deikua cha eima Beipa Krista Zisu zawhzi ta chhâzaw hrona a châ. Bible bie kao no tawhta eima theipa sai chhao heta aly achhih hmeihseihpa a châ.
Khazohpa hruana ao : “Hy dâhphipa saih u, tizy lâna heta avy teh u; tâkâ a hnei leipazy chhao avy ula, kresawti nata sâhpiti tâkâ leipa ta amâ leipa ta chalei teh u,” Thlahpa Pathaihpa hruana, Thlahpa nata myuhthieh chata, “Avy teh” tah ei ta, a theipa maihta avy teh tah ei se. Adâh a phipa maih avy se, a khohpa maihta hrona ti he a saipa ta la se…. a dâhphipa maih hrona châta hrona tihnawh tawhtahpa ti a saipa ta ei pie aw. (Bip. 21:6).
Zawpakhô kyhchhi rôhnah chaipa noh ta Zisu hrona chavah ti a châna he hawhta a rai. “Ahy rai a dâh a phih khiahtala kei lâ avy sala, ahy rai nâ ngiapâpa cha doh mawh sy. Khazohpa châ bie reipa hawhta Ti hrohpa a chhôh tawhta a vaw loh aw”. (Zhn. 7:37) moh teh. He bie he thlahpa lâta hrona chavah ti a châna a palâsa. Hla tawhta angiapâna ta eima sai tua aw.
He liata hrona ti a loh ; Kalvari tawh vaw puapa, chyhsa tlâh n’awpa ta a loh; ahy rai dâhphipa maih; Na Eden pasana veipa, avy la doh parah teh Kalvari ti pasopa kha, na palôh lia a loh aw.
He ti he khâ a thei thlâh la, chyhsa pahnosa hra teh, ahy rai a dohpa maih cha; a tlâh cheingei aw tah ta.
Atahmâ he Samari chanô hnohta Abeipa Zisu bie rôhnah ngâsâpa a reipa eima nahthlie heih aw.
“Ahy rai he ti a dohpa maih a dâh a phi heih aw, ahyrai a hnohta ei pie awpa ti a dohpa maih deikua cha a dâhphi khao aw vei, kei ta a hnohta ti ei pie awpa cha a chhôh liata ti hnawh y aw ta, chhâzaw hrona taihta a kaw palih aw”. He tluta bie rôhnah ngâsâpa nata aly a chhih ngâsâpa he; Zawhana 4:14 liata eima hmô ! Hla ta eima sa heih tua aw.
Moh teh tlyzaw ngiachhiena tawh, hrona chavahzy loh ta, na saw zydua cha a pasa. Phahlana rai chi vei ei; cha hawh chavah a loh chhôhta, ahy dâhphi panao aw? Beipa pietuhpa zawhzi ta ngiachhiena bâh beih aw vei.
Hla a phi thei penawh, Sankey zy, John Wesley zy, chaleipa chyhsa hropazy chhao Abeipa Thlahpa tawhta hmo pie nanopa pavaosapazy ama châ. Thlahpa mokhaoh ta a vaw hmô hawpazy sai ama châ.
Atahmâ cha khizaw a kaw nano lymâpa lâta eima sai heih tua aw. Kô 1952 Sabyh khih Burma (Myanmar) râh liata Pastor raihriapa ta ei viasanô S.Ngodo (Pawly Nô) nata eima y tua nota cha nie baw mâ a nao ngâsâ. Saphâ thyuly liata tlawkha ta Kg. 16 a châ. Cha nota ei hlao cha thlakha ta Rs. 14/- a châ. Niebaw kyh liata chhao maniah a daih ngâsâ hra. Tâkâ cha atahmâ hawhta châhna châ leipa ta, a thuapa sai a châ. Tâkâ avao dâh chhao he hawhta a châ hra. Lyu a rie nozy ta saphâ sykhao liata ryh ei ta, a phao tyhpa hawhta sykhao ta Abeipa sôh tawhta (Tâkâ) eima vao dâh nata phao dâh a châ. Tâkâ chhao cha phusâ dipa lâ hluh kaw tyh ta, Rs. 500-600 zy cha pachâna hlâta â hri via tyh. Vao sô 6, 7 pazy cha Rs. 50, 60 mâ a châ.
Kô zabi thiehpa A.D. 2000 tawhta cha daihti yzie zydua cha hmô theipa ta anano hmeiseihpa a châ. Hmo mâ a runa lâ sai a ngai lymâ, hmo mâ a runa nata nie mâ a runa heta khizaw rietheina a palâsa: Burma râh sâh a puana su ta ama reih tyhna râhzy chhao “Saphâ tin khata Rs. 1000-2000 taih a châna su a y” ama tah. India râh chhao nie mâ a runa lâ sai a châ lymâ ha bâ hra. Khizaw su hluhpi lia chhaota a châ thlyu hra aw. Eima thei lymâpa hawhta khizaw cha anano lymâ ta, Abeipa Zisu thisaih sôhpa deikua cha a mâ y leipa ta a khohpa maih châta ngiachhiena chavah a loh ngâ hai. Daihti nata nohzy anano lymâ ta, Khazohpa kyhpachâna chavah ti deikua cha kua thei vei.
Hlâno Izarel-nawh thâtih lâ kua heih tua ei sihla, zawpakhô ku ama hneina yzie eima reih tua aw. Zawpakhô ku ama hnei nota cha Mietahkupa 2,50,000 Temple liata ama thie tyh. Mietahkupa pôkha sapa cha chyhsa 10 ta ama nie awpa a châ. Mietahkupa pôkha chyhsa 10 ta ama nie awpa a châ khiahta cha chyhsa 25,00,000 Zawpakhô ku liata amâ hlao tahna a châ. Mietahkupa pôkha sapa cha chyhsa 10 hlâta a chyh via leipa ta ama nie awpa a châ. Chata a châ khiah cha mietahkupa pôkha ta chyhsa 10 moleina vyuhpa ta a tao tahna a châ. Atheihna ama hlâ no chhaota mietahkupa chô liata ama ku ama pahnieh awpa a châ. Cha yzie cha Bâtituhpa Zawhana ta thlahpa mokhaoh ta a vaw hmô hawpa kha a châ. Khazohpa Mietahkupa Taw Kalvari Kraws liata khizaw moleina zydua a phao khaina pamosana a châ. Hlâno Izarel sawzy ‘Zawpakhô Ku’ cha Izip seichâna tawhta ama puana a thei thlâh nawpa ta kô chareih ta ama hmâh tyhpa a châ.
Keimo eima zawpakhô ku deikua cha Zisu Krista a châ. Chhâzaw Thlahpa thina tawhta chhâzaw hro n’awpa ta maniah a pachhana a châ. Theihthai Bei chaipa zyta kô chareih ta sa thisaih a cheipa ta su pathaihpa (Skena) ama ngia theipa a châ. Zisu Krista deikua cha ei hluhpi a hlâ byuh leipa ta a mietahkupazy châta kalvari kraws liata ei khata a pangoh haw. (Heb. 9:25; 10:10-12)
Mietahkupa nata a hneituhpa ama nanonazie mietahkupazy cha a hneituhpa ta a khoh khiahta cha a sazy nie ta a hmiazy chhao chysia lâzy ta ama tao tyhpa a châ. Khazohpa Sawchapawpa Zisu Krista ananona deikua cha â lie lâta, A mietahkupazy châta a hrona a pahleina he, chyhsapa lâ tawhta cha hmo a y thei leipa a châ, noâh a chhihpa zydua hry liata noâh a chhih chaipa mietahkupa châta a hro a piena he a châ.
“Khazohpa tluta a ypa cha tlaichhai thei awpa ta rao leipa ta…. Chyhsapazy hawhta vaw pihpa ta sei hawhta a tao ta…. A panawh ta thina taihta reingiahpa ta y haw ta Kraws liata thina tlai cha” (Phil. 2:6-8) moh teh. “Chyhsa ta a viasa châta a hro a pie hlei tawhta kyhpachâna tha viapa ahy hmahta hnei vei. Abeipa ZIsu ta a tah (Zawh. 15:13) He bie he kyhpachâna a sâh chaipa reina a châ. Hla tawhta kyh miah pachâna eima sai heih tua aw.
Ei hro na châ ei pie; Ei thisaih sôh a loh, nâma chatlai n’awpa; thi tawh na thyu nawpa.
Ei hro na châ ei pie; Khâpa eina pie chi.
Na châ hluhpi ei tao;
Paleih ta reitiah lei, Riethei rei  tiah lei’nah, Hrie na tao lei n’awpa.
Na châ a to ei hoh; Ei châ khâpa na hoh.
Hmopiepa zydua liata a sôh chaipa cha, taka nata ngôhzy châ leipa ta nie dona kyh châ hra vei, hrona a châ. Cha hrona chhao cha kô 100-200 hrona chhao châ leipa ta chhâzaw hrona a saipa ta piepa eima châ haw: Haleluia Abeipa eima Khazohpa cha reithaipa ta y mawh sy.
Hrona a sôhzie cha khizaw sôh ta chalei theipa châ mawh sala cha, A.D. 2001 rachhôhta a hneirôhpa mopathaihpa a hneina sôhta Mizorâh (Mawrâh) chhao taih a chalei thei awpa ta ama reipa. Osama Bin Laden ta cha a chhôhkha hrona nata ama hrona chhao a chalei thei awpa châtarawta, anodeikua cha khizaw sôhta chalei theipa a châ lei vâta a hrona pabohsa nawpa ta khataih râh nata su lia ma â nyu. America sawhkhâ chhaota a yna pahno thei vei. Cha liata hrona a sôhzie a palâsa. Hrona a sôhzie cha tlâh thlâh ha nota pahno thaipa châ leipa ta, tlâhlei nôpo no nata thin oh a tlô nata chyhsapa eima sôhzie nata hrona a sôhzie â lâpasiana noh a châ thlâh ha tyh. Pahno chyupa hawhta thina a pasazie cha pakah ta reipa hlâta nata châ ta ropa hlâta a pasa viapa a châ. Moleina hlao cha thina châ tlôh ta,
Khazohpa hmosai piepa deikua cha chhâzaw hrona a châ.
Eima Beipa Krista Zisu zawhzi ta chhâzaw hrona a châ. Chhâzaw hrona maniah a pietuhpa eima Khazohpa cha chhâzaw ta reithaipa ta y awh sy.
A chhâ chaina ta thina mothlih tlana su tawhta chhâzaw hrona maniah a pietuhpa Abeipa cha Hla ta palyupalih heih tua suh u.
Ei thlahpa thyu la lypa ta,
Cha Pachhatuh reithai mah y,
Palyupalihna hla sa ta;
Kyhpachâna a saipa a châ.
Hy kyhpachâna a saipa a châ.
Molei liata pao ha h’rawsa,
Kyhpachâna diah beih lei ta;
Na chatlai haw, leidiana tawh, Kyhpachâna a rôhnahna
Hy kyhpachâna a rôhnahna
Sermon ‘Hmosaipiepa a sôhzie nata aly a chhihzie” tahpa biepipa hmâpa ta tlohlei ngaitana chôta ropa he, a reituhpa nata a theituhpa zydua chô liata Abeipa ta a ngiachhiena byhnâ pie mawh sy tahpa he ei thlahchhâna a châ.

Bo - 18 KRISTA MYUHTHIE ZY RÔNAH N’AWPAZIE

Awnanopa moh reina kyh he chi nanopa zyta reipa a châ. He hawhna heta:
1.                  Khazohpa Izarel tahpa ta  (Kal. 2:12;19)
2.                  Krista pachiapa  (I Kor. 6:15, 16)
3.                  Khazohpa mietahkuzy  (Zawh. 10:27-29)
4.                  Krista myuh (lahpinô)  (II Kor. 11:2; Biph. 19:7)
5.                  Krista sapa  (Eph. 1:23)
6.                  Khazohpa achhyna-o  (I Kor. 3:16,17; Eph. 1:21, 23) 7. Khazohpa lyu nata o (I Kor. 3:9)
Tahpazy ta Bible ta maniah a chho. Chazy hry liata eima pachâ awpa cha myuhthieh thâtih a châ aw. Myuh thieh thâtih he nahthlie khoh â chhi kawpa nata thapawh a chhih kawpa a châ.
Lahpinô cha sôh nata tâkâ ta chaleipa ama châ tyh. Krista myuh (lahpinô) deikua cha khizaw sôh tâkâ nata ngôhzy, meitheizy, dawhkho zy, dekchi zy hlâta a mâ reitiah leipa a sôh chaipa Khazohpa mietakuhpataw thisaih ta chaleipa ama châna I Pity 1:18, 19 liata maniah a chho (I Kor. 6:19, 20 liata moh teh) nâmo eih châ leipa eichi ta, mâ ta chaleipa nama châ haw mâh tâh. Chavâta nama pôhpa liana chata Khazohpa palyupalih teh u,” Hro hra ei sihla thi hra ei sihla, Abeipa eih nama châ” (Rawm 14:7, 9). Bible ta Vâ bei thisaih sôhpa ta chaleipa eima châna a sia ngâsâpa ta maniah a chhona bie kho a chhih ngâsâpa nata thlahlôh â chhih ngâsâpa biezy he â thei thlâh suh u. Sacrement (Abeipa zâpati) eima nie nota Hla sâkha ei palôhrupa ta ei sa tyhpa cha he hla he a châ.
Thisaih ty na ei châ Vâbei eih ei vaw châ.
Khizaw sôh ty châ vei, thisaih ta chatlaipa ei châ
Ei paw o ei pahno ngiaroh meihdo khô râh,
Cha lia ano ta nâ chhi aw, Zai-o tlâh ei râ lia
Cha râh liana cha Abeipa Zisu Krista kyhpachâna tawhtapa cha khâpa hmahta maniah pachhai thei khao aw vei (Rawm. 8:35-39).
Alei liata nôvah ahneina deikua cha pahno chyupa hawhta alyna nata palôhtlâhna daihti a pachho kaw. Nôvah a hnei chhôh liata daihti sôh chaipa nata aly a chhih chaipa cha ahnei noh daihti a châ thlyu aw. Viasa zy, sanawh chhôhkha zy nata kyhchhi pati niekhoh, dôhkhoh no deita he, âly chaina daihti a châpa ta â lâ. “Noh ry ta hmo zydua he hrao leipa sai dei a châ” tahpa ta ropa hawhta paki leina khizaw râh a châpa vâta hro chhôh khihsa rairuna chi nanopa nata rietheinazy ta maniah tlathlu ha tyh ta. Chavâta alei liata a nôvahna nata â sanawhna cha pachârôhna mâchhiesana meihdo â pai leina khizaw a châ vâta alei liata chhôh to alyna zydua cha pawpi hawhta buakha ta ta alo haw tyh.
Abeipa Zisu a myuhzy dy awpa ta rônah ngâsâpa ta a vâlyuhchâpa thy sâh hluhpi zy chhaota amâ zu aw. Chatina cha a thi pe’nawh thlâ tawhta pathyu aw ei ta, keimo a hrohthlâhpa zydua chhaota alei nata avâ likawh mel hluhpi a sâhpa a ruapa su liana khita eimâ kaw tyh aw. Chatawhna chata myuh hneituhpa Abeipa chata a chhâzaw khihpi su lâna chata maniah ngiakhei aw ta, cha râh khihpi eima tlô tina cha, a ziza anano ngâsâ ha aw. Bie nyupa (bieparu) zydua avaw lâ khai ha aw. “Mo ta hmô beih lei nahta thei beih lei” tahpa Hrohsopazy bie reipa kha a vaw tlô ha aw. Thlahpa mo a pavâ ha’wpa vâta eima mo ta hmô aw pi ta, eima nah ta a thei khai ha aw. Khatluta rônah aw ta, khatluta noâh â chhih aw vâ tlyma I, palei ta reitheipa châ aw vei.
Angel zy chareina râh liana cha noh zy, thlâpâ zy, awhsi zy khaih na a ngiah khao leipa aw ta, mei-ô nata Electric khaihna amâ chei byuh khao leipa aw ta, Khazohpa mietahkutaw hmiphana ta khihpi zydua a khaipahlie khai ha aw.
Cha râh cha kyhpachâna Abeipa râh a châ vâta dyhchhie dyhpha, asopa nata ahrupa, hmichhie nata hmipha ananona y khao aw vei. Hârpa nata nôhmeizy y khao hra aw vei ei. Noh kâhna ta ama rie pathei khao hra aw vei. Pheisy, kusypazy y khao leipa aw ei ta, mochao, nahpâpa zy y khao hra aw veih ei. Moleipa zy hriena (lô-o) y khao hra aw vei. Thohna o (Hospital) a mâ cheipa ta pachârôh nôpona chôta pangai byuh khao hra aw vei. (Isai 33:24) Hrohsopazy cha ama thlahpa mo a pavâh hawpa vâta BC-700 tawhta pachhapa sawzy khotalai n’awpa râh ama vaw hmô chhielie haw. “Na mozy chata Abei cha a ngiana liata hmô aw ta, râh kawh ngaitapa a sai aw.” (Isai 33:17 moh teh) châ râh liana cha sanawh chhôhkha nata viasa lôhkhypa zydua a chhaihna hnôh chaipa chyhsa to mothlih aloh hluh chaina thlâ su cha alyna pawpi ropahâhpa su lâta a vaw châ ha aw. Khazohpa ta mothlih zydua a hru khai hawpa vâta (Biph. 7:17) cha râh liana cha Nô pi, paw pi, Machâ nahzy y khao leipa aw ta, locho noh haw saita y ngâthlâh ha awpa a châ aw. Khazohpa hmotaotheina ta movi hlâ lilaw ta pananopa ta a châ ha aw. (I Kor. 15:52)
Cha khihpi angiana a rônahzie cha he hawhta Bible ta maniah a chho. Jaspi lô nata lôsôhpa chi to ta to bipa a châ. Khihpi o thliah cha ngôhsuapa a châ. Thlalâ mopathli theipa hawpa a châ.
Cha râh khihpi cha ki palih a hneipa châ ta, a do nata ahâ nata âsâhna lâ ama kho sai. Mel 1,500 sai a châ. A zydua ta a kawhna cha cubic mel 3375000000 ta alaipa a châ. Leilô pi tua no tawhta tanoh taihta chyhsa zydua pahrâpa ta bie khai thei awpa châ vei, chito photo nata vâmo sahlao zydua chhaota y nawpa a châ awpa vâta, cha khihpi no-âh â chhih chaina cha, o chhôhpadâhpa phie khai hapa ta a chhôh liata ypa zydua eima hmô khaipa haw hra ta Abeipa eima Khazohpa hmotaotheina cha thlalâ mopathlipa hawhta cubic 3375000000 chhôh zydua cha âlâ khai ha aw. (Bph. 21:18) Sam rohtuhpa chhaota he hawhta a reih, “Hy Khazohpa khihpi na thâtih bie rônah ngaitapa ta ama reih tyh. (Sam 87:3) a rônah nawpazie cha alei sona lathli ta pha thei rimâpa châ aw vei. A rônah n’awpazie nata noâh â chhih n’awpazie cha â ki leipa ta pahno pi ta, â ki leipa ta eima chho chhielie tyh, tahpa ropa hawhta nohhro chhâzaw khih a vaw deih tita eima pahno aw.
Cha khihpi liana cha mothlih tlana chôta thina ta a pachhaihpa viasa nata sanawh chhôhkha, nô nah sawzy, narô zy, uhta nawtah zy, nôvah kyh apachâ penawh zy, paw nah sawzy kô khazie lei châ ma a chhaih ha pe’nawh zydua hmia amâ hmô tina cha khatluta alyna châ aw vâ ma i! atahmâhlâ ta pasataonazy he nohhro ta eima chôta rôhnahna palâsa awpa nata pakho khita rao tlôh na va. (Rom. 8:18) pachôhna mothlih zydua cha chhâzaw lyna pawpi ta a pawh ha aw.
Cha khihpi rônahpa liana cha Khazohpa mietahkutaw reithaina pyu cha dia khao aw vei. Alei hlapy nata avâ hlapy Angel Serafim zydua âpahly (Combine) pata Serafim zy, ama ngô totâ pyu ngaiapa zy chhaota ama reithai aw. Paki leina khizaw râh lia hmahta Assembly daihti nata Pakhypi nozy Hlapy 10 (sâhhraw) hlei âpakhypa ta reithaina pyu a rônah eima tah khiahta cha alei Hlapy zydua nata avâ hlapy Angel Serafim zydua pahly (combine) pata Khazohpa mietahkutaw reithaina pyu cha kha tluta rônah aw vâ tly ma! Palei ta reithaipa châ aw vei. Vâ Salem khihpi cha Haleluia nata Amen pyu cha dia khao aw vei. Abeipa rônahna ta a bie khai aw.
Cha khihpi cha angiapâna ta alei rietheina râh tawhna heta Hla ta kaw sai tua suh u.
Zisu kyhpachâna noâhchhih,
A zawhngiahna reithai ei si;
Vâ o khaipha nah khochhihpa,
Eima châta miah chhuahdy
Vârâh eima tlô tita, cha noh rônahpa lia eimâ ly aw, Zisu eima hmô ti pahniena hla cha sa aw pi.
Cha râh khihpi a hneituhpa, Abeizy Beipa nata Hyutuhpazy Hyutuhpa, Pheisaihzy Abeipa cha khâpa daihta ma a myuh thiehpazy pakia awpa ta khatita ma â zu aw. A daihti eima pahno leipa vâta amâ dypa ta y thlâh ha suh u.
Myuh a hneituhpa cha a chhôhpadâhpa lia liah tawhtapa vaw pua mawh sy (Joel 2:16) Khazohpa liana chata aly ngaitapa ta ei y aw. Myuh ahneituh awpa cha pawpi pachhih ta tobi tyhpa hawhta nata myuhthieh cha â tobina zyta tobi tyhpa hawhna heta ano chata pachhana chysiazy na bu ta, siana viapakaoh pasihpa ta na pahly haw tlôh ta (Isai 61:10)
Satlia ta Laisakôpa apakipa hawhta cha paduatuhpa ta a cha pakia aw ei. Myuh a hneituhpa cha myuh chô liata âlypa hawhta na Khazohpa ta na chô liata âly aw (Isai 62:5)
Thapha ngaitapa nata aly ngaitapa ta y sihla, ano palyupalih suh u. Mietahkutaw lahpi pakiana â daih ha tlôh ta, a myuh chhao â chhuahdy haw (Biph. 19:6-7) He hmozy a pahnosatuhpa heta hmeiseihta ta ei vy patoh aw tah ta, Amen avy mah y Beipa Zisu (Biph. 22:20)
Reithaina Hla ataotuhpazy heta ama hmô pasia ngâsâ.
Krista keimo eih a vaw châ,
Vâ lia eimâ kaw tyh aw;
Vâ chavah lia a si pi,
Chatlaituh ngiachhiena cha.
A hneirôhna (3) Tlyzaw ta eima to aw.
Abeipa ta he sermon aki lei ngaitana chôta ropa he a reihtuhpa nata atheituhpa zydua chô liata ei rohpa hlâta a pha via syulyupa ta byhnâ pie mawh sy, Amen.

Bo -19 KHIZAW TA BEI ZISU ÂNGIAH (7.12.2001)

“Eima Khazohpa ngiachhiena vâta chô lâ tawhta noh china chata maniah a vaw tly haw. Zohna hry liata nata thina nohpahli liata atyuhpazy pakhaihsa awpa ta.”
He Bible reikah bie a vaw puapa he bie ly âchhih kawpa nata bie hneirôh kawpa a châ. Palôh hmeiseihpa ta thlahchhâna chôta na chhôhpadâhpa tawhta vaw reih la, Khazohpa ngiachhiena tawhta noh a vaw chhipa chata a châ khaih aw.
Khizaw liata hmo noâh a chhih chaipa nata khizaw ta â ngiah chaipa cha ‘NOH’ he a châ. Noh sâhkha khaihna cha khizaw chhôh lia a ypa zydua châta âdaihpa a châ. Chyhsapa châ leipa ta hmohroh a hneipa râhsa nata pazu, pavaw, lôvâpa nata lei lô zydua châ chhao taihta peimawhpa a châ. Chasipaw Krismas nata kô thiehpa daihti nota chhochhi cha noh sa a ai awpa a pha chaina daihti a châ thlyu aw.
Chô lâ tawhta noh a vaw chhi awpa Bible ta a reipa cha atahmâ ta khizaw liata noh kyh reina châ leipa ta pachhana noh a vaw chhi awpa reina a châ. Hrohsopazy BC 700 hlâ tawhta ama vaw rei chhieliepa bie nahthlie tua suh u. “A siana cha khaihna hawhta papuapa ta a pachhana meiôh khaihpa hawhta a vaw châ aw” (Isai 62:1-5 moh teh). Noh khi nohchhôh ta nâma châ khaihtuhpa châ khai leipa aw ta, thlâpâ chhao khita, nâ khaih awpa ta châ chakhaihtu khao aw vei. Abeipa deikuala na châta tlyzaw khaihtuhpa ta y aw ta, na Khazohpa cha na rônahna châ a y hra aw. Nohkhaina cha tla khao hra aw vei. Abeipa cha na tlyzaw khaihtuhpa châ ha tlôh aw ta, namâ chhiesana nohzy cha a chhâ ha aw (Isai 60:19,20 moh teh) A patlâna noh liana chata thlâpâ khaihpa cha noh khaihpa tluta y aw ta, noh khaihpa cha a lie sarita noh sari chhôh khaipa tluta a y aw (Isai 30:26)
He Bible bie eima vaw theipa zydua he ngiachhiena pachhana noh a vaw chhi awpa reina a châ. Bie ly âchhih hmeihseihpa a châ. Krista khaihna liata lyna nata palôhtlâhna â ki. Kha tluta moleipa chhao Zisu thisaih sôhpa ta a pasi thei leipa y vei. Molei pua chaipa pathaihna a châ. Kalvari thisaih sôh a châ. Hla ataotuhpa chhaota a vaw hmô pasia ngâsâ. Thina zohna sei lia âtâhpa zydua papua theina Bei Zisu lia a y. Khizaw lia tovyuh chhiepa zydua hneirôna Bei Zisu lia a y, nôhmei hârapa nata dyhchhie rietheipa zydua lyna Bei Zisu lia â ki.
Alei liata nohkhaihna ta a vao thei leipa nata a khai thei leina su hluhpi a y. Chyhsa hluhpi alyna nata hlaotloh nota chyhsa hluhpi mâchhiesana nata mothlih alo noh a châ thlâh ha tyh. Krista khaihna deikua cha a lai chaipa tawhta a chyh chaipa chyhsa to châta khaihna a daih pakipa a châ.
Chhô nah zâ ânanona zie : Zâ ta cha khâpa hmah hmô thei khao leipa pi ta, a chhôh lia dâhdei hmahta eima mota a hmô thei khao lei tawhta cha eima bua ngâsâ tyhpa a châ. My khih vaw deih ta, noh a vaw chhi nata deikua cha eima mo pavâh ha ta, a ziza ânano ngâsâ haw. Lytlâh a sâhpa zy, chavah kao âthuhpa zy, lyurâhhripa thokôpa chi nanopa zy, lyurâhpa pawpi nata o pawpi angia ngâsâpa, rôh nano nanopa, asaihpa zy, a hrohpa zy, a râhpa zy, pawpi chi nano nanopa zy heta chyhsa a palysa ngâsâpa a châ tyh. A phana nata ângiana eima pahno theina chhâpa cha noh khaihna zawhzi ta a châ.
Khizaw ta Bei Zisu ângiahnazie, Râh liata Bei Zisu abei awpa â ngiah, khihtlâh liata â ngiah, mo pakha chyu liata â ngiah. Abeipa Zisu ta, kei khizaw khaihpa ei châ, ahy rai na zipa cha zohna lia charei leipa aw ta, hrona khaihpa a hnei aw a tah. (Zh. 8:12 moh teh). Ahy rai ei hnohta avypa maih dytha aw va na tahpa ta bie maniah a taih haw. Chavâta, zohna liata hmotaopa cha thy sihla, khaihna atobi nata atobi ei suh u. Nohchhôh ta ypa hawhta ângia ngaitapa ta y suh u (Rom. 13:12-13)
Hlâno Izarel sei a tâh pe’nawh seichâna khaoh tawhta ama vaw pua nota ama Hla nata bie nahthlie tua suh u. “Cha nona chata eima pakah cha pahneina ta bie ei ta, eima paleih cha hlasapa ta. Chanona chata phopizy hry liata ABEIPA ta eima châta hmorôhnah ngaitapa zy taopa ei ta, tah ei ta. ABEIPA hmorôhnah ngaitapa zy maniah taopa ta, eimâ ly ngaita kaw (Sam 126:1-3) ama tah.
Hlâno Izarel sawzy seichâna tawhta ama vaw pua nota he tlupo ta amâ lyna a châ khiahta cha keimo chhâzaw thina nohpahli liata atyuhpa zy, chhâzaw hrona khaihna lâ pua awpa ta chô lâ tawhta noh chhi khaihpa zy he, thata aly suh u. Chavâta reithaina hla a phituhpazy alyna cha angiapâtuh pe’nawh zydua alyna chhao a châ hra.
Alyna hmeiseihpa cha Bei Zisu tawhta a châ.
Lyna hmeihseih palôh liata ei hnei,
Zisu na piepa cha;
Lei lyna hlâta lyna rônah Vâ lyna ta ei bie tyh.
Ei ly ngâsâ kaw na tahmâ he,
Pachhatuh nônaipa ngiachhie hneipa Ei thlahpa a pachha haw heih.
KHIZAW LIATA HMO ALY CHHI CHAIPA Y VEI.
Khizaw nohchhina ry liata hmo pha chaipa y vei. Biechhotuhpa 14 bie eima moh khiahta cha he hawhta ropa a y. “Noh ry ta hmo taopa zydua cha ei hmô khai haw, pachâ teh hmo zydua he hrao leipa sai a vaw châ,” Khâpa hmah châ tlâ veih ei. Bible bie he ado leipa y vei. A bie dopa tawhta Khazohpa châna â lâ tyh. Biechhotuhpa 5:10 tâkâ sôh a pachâtuhpazy cha tâkâ liata palôhtlâh thei leipa aw ta, hneirôna â chadaituhpa chhao chata a khopa hawhta a thôh hlei aw vei. He chhao he hrao leipa tlâ a châ.
Tâkâ sôh tlaichhaina he moleina to thabypa châ tlôh ta. Cha cha thokhazy ta uava ei ta, angiapâna cha siesai ei ta. Amosasyh ta pachârôhna hluhpi ta ama palôh ama parao. ( Tim. 6:10 moh teh) Bible bie eima theipa hawhta khizaw lia a pha chaipa nata alyna chaipa y vei. Zisu dei leipa cha.
“Khizaw lyna a lei haina,
Arônah ngianazy chhao; Zai-o sawzy dei leipa cha,
Lyna hmeiseih hnei veih ei.
Khizaw lia hlâno tawhta bei hluhpi a vaw bei lymâ ei ta, pamosana ta, Izi beipa rônah chaipa Phirao zy, Babylaw beipa Nebukanezara zy,  Roma bei khizaw pahnietuhpazy tawhta atanoh taihta ryureituhpa nata bei hluhpi ama vaw pih lymâ. Sawhkhâ râh thokha liata ryureina a thla lymâ hra. Palôhtlâhna rai y hlei vei. Khizaw cha nô u reina khizaw dei a châ. Khâpa hraoleipa sai dei a châ tahpa ropa eima vaw theipa hawhna khata hneirôna nata alyna châ vei. Mopathâhna nata alyna châ hra vei. Thaina sona ta châ hra vei. Hro pareihna chhâ he kô 100 taih a hmah ta a hrohpa châ hra ei sihla, rietheina deita a châ thlâh haw.
Bei Zisu liata dei lyna zydua a ki, chô lâ tawhta khaihna dei a daih pakipa a châ. Chô lâ tawhta noh chhi ta a vaw khaihpa pachhapa sawzy cha, â mo ei châ khao leipa ei ta, abeipa eih ama vaw châ haw. Ahyhmah keimosasyh châta hrohpa châ leipa pi ta, ahyhmah keimo sasyh châta a thipa châ hra ma pi. Eima hro khiahta cha Abeipa châta hro aw pi ta, eima thipa chhaota Abeipa châta a thipa châ tlôh pi ta, chavâta hro hra ei sihla, thi hra ei sihla, Abeipa eih eima châ. Rom. 14:7-8, Chavâta Bible ta beipa lia a y awpa ta maniah a chho. “Abeipa liana chata khâ aly teh u, ei tah heih aw aly teh u” (Phil 4:4 moh teh) Abeipa lia dei leipa ta cha alyna hmeiseih y vei.
Ly t’u, ly t’u
Chatlaituh Mietahkutaw â vy; Reithai Haleluia Amen, Haleluia, Miah chatlaipa ta â vy.


146

Abeipa ta he sermon tloh lei ngaitana chôta ropa he a reihtuhpa nata a theituhpa zydua nama chô liata byhnâ pie mawh sy tahpa he ei thlahchhâna a châ.

Bo - 20 BEIHPARI A VAW THAONA

Beihpari â vaw thaona kyh he hiahhrina hluh kaw tyh ta, hmo phahnaipa nata peimawhpa a châpa vâta pahno byuh â chhipa rai a châ. Chyhsapa rai pi heta eima khopa nata eima kyhpachâpa thâtih pahno eima byuhpa a châ tyh. Chanô ABEIPA kyh a pachâpa maihta Beihpari a vaw thaona thâtih pahno ama byuh khai hrana ta ei pangiasa.
Beihpari â vaw thao tuana a sia kawpa ta rei theina y vei hra sala, he hawhta pahnopa a châ. KHASI râh liata nôhmei riethei kawpa y ta, cha chanô chata Awnanopa liata hmo thyupa a hnei leipa vâta a palôhrupa riethei kaw ta, chyhsazy ta Abeipa lâta phusâ ama thyupa nata Awnanopa liata ama pangia tyhpa a pahno nata kheihta ma ei tao hra aw vâ i? tahpa ta pachâ ta, a palôhrupa liata he hawhta a vaw y.
Beih a chhona maihta sâh a thla awpa cha eikha a ku ta phâ ta, cha cha pachô lymâ ta, thlakha a tloh nata Bazar liata saphâ ama zuana mâ zie hawhta zuah ta. Amâ cha awnanopa liata a pangia tyh. He chanô hmotaona kyh he Khasi ‘AWNANOPA’ ta a vaw pahno nahta pha tah kaw ta, he chanô tao dâh he Awnanopa hnohta phuahluahpa ta vaw pathâh lymâ ta, mo hropa chhaota a tao dâh he amâ vaw zi lymâpa a châ. He tawhna heta Beihpari chakaona he Khasi râh liata a vaw pathâh lymâpa a châ.
He Khasi râh liata Beihpari chakaona he Mawrâh liata chhao vaw pahno ei ta, pha ama tah ngaita. He hawhta tao hra awpa khona vaw y ta, Presbyterian awnanopa chata kô 1913-14 liata Beihpari sôh thyuna cha Rs. 80/- a vaw tloh haw hra tahpa pahnopa a châ. He daihti he phusâ a sôh ngâsâna daihti a châ. Missionary nata Puhpa D.Thianga lahpinô Lalthangluah-I zyta vaw tao tua chai ei ta. Pihnô Lalthangluah-I he Missionary nahzy chhaota nôhrâhpa ta ama pachâpa a châ. He nô he Puhpa BT.Sanga, DC Siaha liata a kaw y hapa nô kha a châ. Missionary nahzy chhao Pihnô Zaii, Pihnô Teii, Pi Puii zy heta papeimawhsa ngâsâ ei ta, a vaw phualuah tua chaipa ama châ. He tawhna heta Mawrâh pôhpalôhpa liata a vaw pathâh lymâpa a châpa hawhta pahnopa a châ. Âmo sahlao he Abeipa lâta a di khai hra ei sala, ‘Chi a rao thei leipa liata a pihpa ama châ’ tahpa hawhta Beihpari chakaona he Abeipa hmia hmô hlâ hleita cha a râh a kawh via lymâ aw.
Presbyterian Awnanopa ta, Presbyterian ryureina kô 1919 liata Beihpari sôh tawhta lyuhchâpa chyh nawpa ta ama vaw pathlu haw. Cha noh tawhna chata Beihpari he Awnanopa ta pha tah ta a hmâ pathaopa châ ta. Kô 1913 liata thyuna Rs. 80/- a châpa kha kô 2000 AD liata cha thy (Sing) nata a thysy(nuai) a vaw châ haw. Abeipa moh cha reithaipa ta y mawh sy. Khito liata Beihpari sôh ama khei my ta cha a panuatuh penawh nô nahzy cha ama chai zôh bâna taihta panuapa a vaw châ haw bâ! Beihpari zuana su lia maih cha Pavaw ti a niena su hawhta a lôhhhawh ngaita kaw tyh.
Chanô rietheipa nata nawhpa hmâpa ta Abeipa ta byhnâ a pie vâta khizaw liata Thâtihpha chhona Missionary chakaona sôhhnawh peimawh chaipa a vaw châ haw.
Haleluia Abeipa cha reithaipa ta y mawh sy.

BEIHPARI CHAKAONA A SÔH ZIE

He chakaona he khizaw su hluhpi liata report lymâpa châ ta, khizaw liata awnanopa hluhpi ta pha tah ei ta, tao awpa chhao ama khoh ngaita kaw. Châhrasala, keimo hawhta sâh a nie leipa, âlu Atta etc. a niepazy ama châpa vâta keimo hawhta Beihpari chakaona he hnei thei vei ei. Keimo deikua cha dyhchhiepa nata dyhpha chhaota â raopa ta chakao theina Abeipa ta maniah a taopa he eima vâhnei pachaina a châ.
Eima chhôhkha he keimo hmobaoh saita pabie khai pi ta, Beihpari Beih deikua cha Abeipa tovyuh a châ. “Hmo zydua he nâ tawhta a puapa châ ta, nâ eih eima cha pie heihpa dei a châ (Chrn. 1:29:14). Beihpari my nata zâ beih chho chy maihta my leipa ta a soh tyhpa a châ, Abeipa Zisu my beih vei tahna a châ. Abeipa Zisu chhaota na rairu noh nata na nôpo nohta cha my beih hra aw vei. Beipa Zisu ta, “Ei kyh na pachâpa cha ano kyh ei pachâ hra aw” tahpa ta bie maniah a taipa kha my kha ei suh y. My leipa ta my nata zâ beih chhona maihta Beihpari sôh a soh tyhpa cha, chhôhkha maihsâh a paduapa a châ hra tahpa pahno ei suh u.
Hlâno Biehrai parohpa Israel sawzy daihti nota cha chanôzy duahmo a chhie ngâsâ, maluh reina lia chhaota pahlao leipa ama châ. Chapaw nawh ama thlahchhâna lia chhao taihta he hawhta thlah ama chhâ, “Chanô ta eina tao leipa vâ chi ta, chapaw ta eina taopa vâ chi ta alyna bie ei cha hlâ ama tah tyh. Hlâno chanôzy duahmo ngiachhie â chhi ngaita kaw. Atahmâ deikua cha Abeipa Zisu thisaih vâta Theihthaipa ta maniah a tao haw. Vâlyuhchâpa zy hria awpa ta a pasaih leipa eimâ phuh leipa chakaona rai hria awpa ta maohphaona nata biehneina maniah a pie haw. ‘Haleluia Alei nata vâ Beipa cha’ reithaipa ta y mawh sy, AMEN.
Ei nohhlao kaw, Khazoh saw châpa ta
Krista ta miah bi haw,
Lyna kipa chakaona he a châ.
Abeipa ta byhnâ pie mawh sy, AMEN.

Bo - 21 PASANA RAKHÔ TAWHTA ALYNA NOH KHAIHPA

Rietheipa ta ei y hlâna khata pavia tyh na ta; atahmâ deikua cha na bie ei zyh haw…. Na bie raopa zy cha ei chu thei nawpa ta rie patheipa ta ei ypa cha a pha. Sam 119:67;71 tahpa ta Sam rohtuhpa ta maniah a chho.
Chyhsa to rietheina nata rairuna a tyh awpa he khoh tlâ leipa pi ta, anodeikua cha khoh hra sihla, khoh vei hra sih la, eimâ tyh thlyu awpa a châ. A hneirôhpa chhao, dyhchhiepa chhao, molaipa chhao, movyhpa chhao, riethei a taopa sai eima chânazie Zawba ta a vaw reih khai haw.
Rietheina he dohlei tawhta a puapa châ leipa ta, tyhhreihna chhao alei tawhta a puapa châ hra vei; chyhsapa cha tyhreih awpa ta a vaw puapa châ ta, meikhuh chô lâta â zawhpa hawhta tahpa ta maniah a chho. Zawba 5:6, 7 reih teh.
Lyuhchâpa Pawla chhaota Philipi Awnanopazy hnohta he hawhta a reih. Krista vâta ano namâ ngiapâpa dei châ leipa ta, ano vâta pasa nama tao awpa chhao pasaipa châ tlôh ta. Phil. 1:29. Lyuhchâpa Pawla cha a chakaona liata âlyna chaipa cha Krista vâta rietheina liata a châ. He hawhna heta â lynazie a palâsa. “Eima rietheina zydua liana chata thaphapa ta khô pathlah na ta,” tahpa nata â lyna â thuhzie a reih. (II Kor. 7:4). He bie he angiapâtuhpa nata chakaotuhpa zydua ta riethei taona kyh liata a chu awpa maniah a pahneisa kawpa ta ei pahno. Ti a lai nata balyh a chô lô a sâh viapa hawhta riethei a tao hluhpa maihta amâ lyna a sâh via tyh. “Riethei taona he a tao ngâ nota cha aly â chhihpa ta a lâ leipa ta, pachârôhpa ta tlao a lâ tyh, pasa tao khai tawhta deikua cha…. “Thei thlalôhchhih ngaitapa siana cha a papua tyh” tahpa ta Hebrai a rohtuhpa ta maniah a chho. Heb. 12:11.
Chyhsa thokha angiapâ chyhpazy cha chiehleina nata hlaotloh leinazy a vaw tlô nahta paphôh ei ta, bie pha leipazy Zawba lahpinô hawhta thlai rei tyh ei ta, thi thlâh ha awpa khona taihta ama hnei tyh. He hawhpa he angiapâtuhpazy palôh phaozie awpa châ vei. Abeipa lâta hnabeidy leipa ta thlah chhâ via lymâ awpa tlao eima châ. Luka 18:1-7.
Nôpo rietheina na chô liata a vaw tlô tyhpazy he hnabeidyna ta hmâh kha. “Khazohpa kyh a pachâtuhpa, ano raopa hawhta a awpa châna chata ama pha nawpa ta ato a hriapa tyh” tahpa Rom. 8:28 he bie heta a pahly kawh ngaita. Khazohpa kyhpachâna cha a thuh ta, a sâh ta, chyhsana ta a laichadai theipa châ vei. Eima chô liata hmo a vaw tlôpa nata eimâ tyhpa zydua he thlahpa lâta eima thatlô n’awpa a châ thei aw.
Ngiapâtuhpazy aduana su : Ngiapâtuhpa nata chakaotuhpazy eima châpa vâta hmo phapa sai hmô awpa ta a pangiasa khah ei suh u. Pasana rakhô, rairuna su liata eima y nota chhao Abeipa Zisu biereipa he a thei thlâh ha tyh ei suh u,” Khizaw liana heta riepatheipa ta nama y tyh. Châhrasala, thlahlôh ngaitapa ta y teh u. Kei ta khizaw ei tiah haw,” tahpa bie rôhnah ngâsâpa maniah a chho.
Zawhana 16:33. Zisu Krista zawhzi ta pasana nata reipasaona chi nano nanopa eimâ tyh tyhpazy he Abeipa Zisu Krista vâta ngiapâna ta eima tiah thei tyhpa a châ.
Hnabeiseihna : Hnabeiseihna a y vei khiahta cha riethei tao theipa châ aw vei. Paw pakha cha lyu kô 60 chhôh a vaw taopa châ ta, he hawhta a reih. “Lyu pha ngâsâpa ei hnei kô ta ei ly chaina daihti cha lyu vana daihti he a châ” a tah. Chanô pakha lyu thlyu a chahra ngâsâpa ta he hawhta a reih hra. “Keima cha lyumei chicheina daihti he na ei tha a pawh chai tyh” a tah. Chyhsa hropa heihta cha “Keima cha sâh hmao saih, chasipaw no he ne ei ly chai tyh” a tah. Chyhsa hropa heihta, “Kei cha sâh hria daihti no he ei ly chai tyh” tahpa ta a reih heih hra.
Hnabeiseihna (Thapawhna) he sapa nata thlahpa châta a peimawh ngaita, hnabeiseihna y leipa ta hlaotlohna y thai vei. Sôh a palietuhpa zy, Lyu a taotuhpa zy, sahdô, leipalie ataotuhpa zy, o satuhpa zy cha a chupazy hmia lâ châta hnabeiseihna a hneipa sai ama châ. He zydua he hlaotlohna y hlâta riethei rairuna siepahlie a byuhpa sai a châ. Anodeikua cha hnabeiseihna cha kyh 2 a y. (1) Kyh 1-na cha daihti rei leipa, hro chhôh châta hnabeiseihna he a châ. (2) kyh 2-na Hnabeiseihna deikua cha chhâzaw a daih awpa hnabeiseihna (angiapâna) a châ.
Atahmâ Bible bie nahthlie tua suh u.  “Hmo hmô theipazy he bohpi leipa châta châ ta, hmo hmô thei leipazy deikua cha chhâzaw châta châ tlôh ta” II Kor. 4:18. “Ei hrona he Khazohpa deita hâ ta, ei hnabeiseihna he ano tawhta a puapa châ tlôh ta. Ano deita cha ei lôpanô nata ei pachhana nata ei kuh sâhpa châ ta, a chalyu aw va na. Sam 62:5. Hnabeiseihna ta pachhapa ta eima y, châhrasala hmô theipa hnabeiseihna he hnabeiseihna châ vei. Chyhsa ta a hmô theipa cha khazia hnabei a seih tyh. Eima hmô thei leipa cha eima hnabeiseih khiahta deikua cha eima hâ lyhliah tyh. Rom. 8:24, 25.
Hy ei hrona, khazia thlahzohpa ta na y, khazia ei chô liata nâ tymâ? Khazohpa liata hnabeisei teh; ano cha ei reithai heih aw na. Na baotuhpa nata ei Khazohpa cha. Sam. 42:11.
Hnabeiseihna pachhana kyh liata atahmâ Bible tawhta nahthlie heih tua suh u. “Hnabeiseihna ta pachhapa ta eima y. Châhrasala hmô theipa hnabeiseihna he hnabeiseihna châ vei. Chyhsa ta a hmô theipa cha khazia hnabei a seih tly? Eima hmô leipa cha eima hnabei a seih khiahta deikua cha eima hâ lyhliah tyh. Rom. 8:24, 25.
Atahmâ Bible tawhta eima nahthlie heih tua aw. Hy Abeipa Khazohpa, nâ cha ei hnabeiseihna châ tlôh chi ta, ei hawtita tawhta ei ngâna cha na châ. Chhi tawhta rai ta nâma liata a pahnieh na ta, ei nô rih tawhtapa na latuhpa châ chi ta, nâma khâ ei cha reithai aw. Sam 71:5, 6.
Riethei taona nohhro ta a thôh nawpa a châ. Atahmâ ta eima pachâpazy nata eima pangiasapazy hlâta thata a rôhnah via syulyu aw. Lyuhchâpa Pawla ta he hawhta a reih.
“Atahmâ ta pasa taonazy he nohhro ta eima chôta rônahna palâsa awpa nata pakho khi ta rao tlôh va na” tahpa bie rônah ngâsâpa a reih. Rom. 8:18. Lyuhchâpa Pawla cha bie a reih thai ngâsâpa nata pakhona bie chhao a thai ngâsâpa a châ. Chhâzaw khih a vaw deih tita pachha sawzy khotalai nawpa zie cha Thlahpa mokhaoh ta kaw hmô haw ta, chavâta a rônah nawpazie cha alei sapa palôhrupa ta reih papua thei vei. A rônah nawpazie cha nohhro eima tlô tita dei a pahno thei aw.
Kho ngaitapa saih u, atahmâ he Khazohpa sawzy châ pi ta, kheihta eima y aw tahpa deikua a lâ mâh vei, ano â vaw luah khiah cha ano hawhta eima y aw tahpa eima pahno. Ano cha a y ualuapa hawh tlaita hmô tlôh aw pi ta. I John. 3:3. Nohhro chhâzaw khih a vaw deih tita khatlu ta ma a rônah nawpazie cha a châ aw vâ tly ma!
Rairuna a vaw tlô nota yzie nawpa : Chyhsa to a lai a chyh; dyhchhiepa chhao, dyhphapa nata hneirôhpa chhao hro chhôh khihsa rai he chhâna noh y aw vei. A hro a pasihpa maihta rai a hria hluh via awpa dei tlâ ama châ thlâh haw! Atahmâ Bible bie nahthlie heih tua suh u. “Noh ry ta hmotaopa zydua cha ei hmô khai haw; pachâ teh, hmo zydua he hrao leipa sai a vaw châ. Khâpa hmah châ tlâ vei. Biechhpotuhpa 1:14. Chanô aduana su chhochhi cha he hawhta a reih : Chanô sapa chyhsa maihta cha noh chyhta dei a hnei. Ngiarohna ta a bie thlâh haw. Pawpi hawhta vaw pawh ta, uahpa ta a y. Nohpahlipa hawhta a zaw ta, y ngâthlâh ha vei,” tahpa ta Zawba ta a reih. Zawba 14:1-2.
Hlaotlohna cha Abeipa liata a y. Eima rietheina nata rairuna zydua Abeipa liata pahnieh khai suh u. Na phaohri cha Abeipa chô liata pahnieh la, ano ta tha cha patlô aw ta; a siapa cha khati ta hmahta a chalyu pasaih aw vei “Sam 55:22. Eima riethei rairuna zydua Abeipa liata pahnieh khai ei suh u.” Ano ta a cha pachâ tyhpa vâ ei ta nama nôpona zydua ano chô liata pahnieh khai teh u. I Pity. 5:7. Rai eima hria awpazy chhao Abeipa lia a pavaisa awpa a peimawh. Na raizy cha Abeipa pavaosa teh. Chatanachata na hmo chhuahpazy cha pa-ipa ta a y aw. Bieso 16:3. Na pathipalôh tlohkhuh ta Abeipa ngâ la, nâma pahnona liata a pahnieh khâ. Bieso 3:5; Na yzie awpa cha abeipa liata a pahnieh la, ano ngâ la, ano ta a tao aw. Sam 37:5.
Pasana rakhô : Pasana rakhô tawhta ângiah chaipa nata peimawh chaipa cha dawhty a châ. A tlâh thlâhpa chata dawhty angiah leipa ta, a tlâhleipa, hri-iah a hneipazy ta dawhty amâ ngiah tyh. Abeipa Zisu ta Zakia hnohta pachhana bie rônah ngaitapa a vaw reih hawpa, angiapâtuhpa zydua châta â daih ngâthlâh haw. Zisu Krista cha azahnia ne, atanoh ne, chhâzaw chhaota a zôpa ta a y thlâh ha aw. Heb. 13:8.
Chyhsa pi he a tlâhpa ta eima y thlâh nota cha tlâhna a sôhzie nata hrona sôhzie, tlâhna maniah a pietuhpa Abeipa lâta alyna biereina châh chhao pahno leipa pi ta, pasa rietheinazy eimâ tyh nahta, tlâhna nata hrona a sôhzie eima pahno thlâh ha tyh. Awhsi chhao cha nohchhô lâta hmô theipa châ leipa ta, zâ a zohna a chha via nahta awhsi khaihpa a sia viapa hawh hrata tlâhlei nôpona, pasana rakhô tawhta Abeipa hmia khaihna aluahna su a châ tyh. Abeipa Zisu lia deita alyna a y.
Abeipa Zisu liata ato â ki : Thohna o pangainazy he hmo ru kawpa a châ. Phusâ leipa ta thohna o, dawhty pangai theipa châ vei tahpa pahno khaipa hawhta hri â thuh viapazy châ chhochhi cha tlâhleina mâ a hluh ngâsâpa a châ. Khazohpa hmosai piepa deikua cha chhâzaw hrona a châ. Angiapâtuhpa maihta piepa a châ. Atahmâ he cha hrona ti doh awpa ta aw ngâhaipa eima châ. Hy dâhphipa saih u, tizy lâna heta avy teh u, tâkâ a hnei leipazy chhao avy ula, chalei ula, nie teh u. A dâhphipa maih avy se. Akhohpa maihta hrona ti he a saipa ta la se. Isai 55:1; Biephuah 22:17. Areituhpa zydua hnohta Abeipa Zisu ngiachhiena y mawh sy.

Bo - 22 SAHHMA NATA PARITHEIPA (DRUGS) CHI Â CHHIHZIE

Sahhma nata paritheipazy chi âchhihzie he Sâtâ a chariah chhaichhi chi â chhih ngâsâpa a châ tahpa pahno suh u. Sahhma a pha leina zie he Missionary nawhzy heta vaw hmô pasia kaw ei ta. Chavâta Krizyhpazy vaw y ei ta awnanopa â vaw duana suh maih liata cha awnanopa â boh thei nawpa ta dâh (ryhpazy) vaw tao ei ta, sahhma a dohpa cha thla 6 chahry awpa tah ei ta, a dohpa maih cha thla 6 chahrypa ama châ lymâ hra. Chavâta sahhma dohpa cha ama chi ngâsâ hra.
Sahhma ta chyhsa a parao theinazie he Missionary nawhzy heta chi vaw tu pathuh kaw ei ta, chavâta awnanopa a vaw pih thao nota cha sahhma a dohpa cha vârâh a kiah leipa tlupo ta awnanopa palôhrupa liata a ypa a châ. Sahhma ta chyhsa a parao theinazie he eima Missionary nawhzy heta vaw pakhâ leipa ei sala cha atahmâ he thata eima râh â rao via awpa a châ.
Sahhma ta chyhsa a parao theizie a tlâhpipa ta eima laichadai tua aw. Sahhma a hluhna su maih liata moleina a hluh, buana chhao a hluh hra. Chhôhkha pawhrâhpa tlyma, saw tlyma sahhma nata Drugs paritheipa a taopa ochhôh cha buana o chhôh a châ tyh.
Nôpi nôvah achhaihna taihta sahhma vâta a y theipa a châ. Sahhma heta viasa phapazy hmia a pahaosa. Sahhma vâta reih hluh kah hluhna nata a palaina a pahneisa.
Sahhma heta nôhmei hâra a pahluhsa. Sahhma heta khihsa rietheina a pahneisa. Sahhma vâta khihtlâh liata rairuna a tlôkhei. Sahhma vâta chi nata pho taih buana a pataosa. Sahhma vâta atu adaihna a hluh. Sahhma nata Drugs vâta chyhsa hluhpi hrona a lei, sahma ta hroh pareih leina a pahneisa, hro pareih awpa na khoh khiahta la sahhma nata paritheipa rai tao khao khâ, chata leipa ta la na leidia pathlei aw na.
Sahhma heta nâ chhuah leina lâ a châ chhi aw. Sahhma vâta motor accident-na liata chyhsa hrona hluhpi a lei. Bible ta maniah a chhopa hawhta “Chyhsa pakha vâta moleina khizaw liata angia ta, moleina vâta thina a ngia hra ta,” tahpa ropa hawhta motor  a haotuhpa (Driver) pakha vâta nata a sohsi leina kyh vâta chyhsa phapa hrona hluhpi a leipa a châ, a pei ngâsâ.
Hriselna Monthly Megazine liata Dr. Eric Zomawia report-na liata cha khizaw liata kô to ta paritheipa (Ruihlo) vâta a thipa thysy 1, 2 sahhma vâta a thipa zie thysy 7 ½ Tobacco (Pa-ôpazypa) vâta a thipa thysy 30 ama châ tahpa ta a palâsa.
Sahhma nata drugs chi â chhihnazie he Abeipa Khazohpa ta chhie nata pha pahnona lathli  maniah a piepa a nie khaituhpa cha Sahhma nata Drugs he a châ. Atahmâ thyutliazy liata thina hluh chaipa cha sahhma nata Drugs paritheipa vâta a châ chai tah theipa a châ, a pei ngâsâ.
Atahmâ cha Khazohpa bie tawhta sahhma nata paritheipa a pha leizie eimâ chu tua aw. Atathmâ Khazohpa bie nahthlie suh vy.
Naw cha Kresawhti a paripa vâta a chysiazy chhao a phata ta a tao thei khao leipa ta, chavâta a maohphyu haw tahpa Gen. 9:20-27 liata eima hmô.
Nabâ cha kresawhti a paripa vâta Abeipa Khazohpa ta khoh leipa ta a chô liata ku pathla ta, Nabâ cha a thi haw tahpa I Samuel 25:36-38 liata ropa a y.
Hrohsopa Hôsia Châbu liata he hawhta ropa a châ, “Kresawhti thiehpazy chata pathipalôh a pahlei tyh,” Hôsia 4:11 moh teh. Chavâta a sohsi teh, Kresawhti nata sahhma rai doh khao kha la, nie hrao lei awpa hmo rai chhao nie chachei kha, Ryureituhpa 13:4.
Paritheipazy vâta hupona Isai 5:11 liata he hawhta ropa a y: “Mydikari ta paritheipa dona ama zi thei nawpa ta a thyupa; kresawhti a pari hlâ lei zâ taihta a y tuhpazy cha ama hu a po na! “Paripa saih u, thyu ula cha teh u, kresawhti a dohpa zydua saih u, a kresawhti thlôhpa vâna chata a tlaokali teh u” Zoel 1:5.
‘Sahhma pari a hmâhpa chhoreipa nô nata paw rei a ngiah leipa cha … Israel zydua ta ama chi thei nawpa ta khih mozy ta alô ta ama vawh sao awpa a châ’
(Ryhpachaneina 21:20, 21 moh teh).
Paritheipa nie do vâta chyhsa phapa chyhsa tlâhleipa ta a pachâsana zie : “Kresawhti vâta pavia ei ta, paritheipa dona vâta pao chheichhâ ngâ ei ta….  Paritheina dona vâta a viavô ngâ ei ta” Isai 28:7 moh teh.
A palysa nawpa ta a nie a dohpazy cha ama nie doh ngâ nota cha aly kaw hra ei sala a chhâna lâta cha “Sâh kô raopa hawhta ama châ aw” tahpa ta Hrohsopa Nahu ta maniah a chho.
“Kresawhti dopa ta a pachi hra ei sala a hlo hawhta nata sâhkô raopa hawh tlaita pahlei khaipa ta ama châ aw” Nahu 1:10 moh teh. Ephrai sahlao sahhma parihmâhpazy palaina lakho cha phei ry liata tlypa ta y aw ta, ama ngiana ronapa pawpi a lo haipa kresawhti a pachiepa ta a ypa sahlao…. Ephrai sahlao sahhma pari a hmâhpa a palaina lakho cha pheiry liata tlypâpa ta châ aw ta…  nopi noh thla ta theiku a hmoh tua chaipa, amohtuhpa ta hmô ta a ku lia a ypa ta nahta a nie khaipa hawhta a châ aw” Isai 28:1-4 moh teh. A nie a dohpazy nata a palaipazy chhâ nawpa cha a rarôh a y ngâsâ aw.
“Ahyzy e hupo tyh ta, ahyzy e pachâ a rôh tyh. Ahyzy e a hryuh tyh ei, ahyzy ebie buapa a hnei tyh ei, ahyzy e a chhâpa y leipa ta hmah a phaoh tyh ei, ahyzy e ama mo a saih hôlô tyh tly? Kresawhti dona liata a y thlâhpazy, kresawhti ….   A tluatuhpazy ama châ. Kresawhti a sai nota moh kha, nyu liata a yzie â lâ nota zy, a lo pathla ngâ nota zy; a chhâna liata cha parih (rul) hawhta pachu ta, vâzi pachupa hawhta a parâ tyh” (biesozy 23:29-32.
“Ei saw y, thei la so mah y, lâpi dopa liata na palôh soh teh. Kresawhti a parâpazy hry liata nata sa a khohpazy hry liata a pahlao kha. Sahhma a paripazy nata rikawhpazy cha ama sipasa tlôh aw ta.” Biesozy 23:19-21.
Atahmâ daihti moleina raihria chi â chhihpa thlihpipa hawhta a pathli ngâ hai no heta kyh to liata a chado suh u. Eimâ duana su he Bieso 23:34 bie hawhta thlalôh a chhih leipa lia eima y “Tilaipi liah liata a ziapa hawhta tlyma, Balyh poh zawna pawhmao liata a ziapa tlyma na châ aw” Bible ta maniah a tah. A chhâ chaina liata hrohsopa Isai chhochhieliena bie eima nahthlie heih tua aw.
“Kresawhti zy vâna chata othliahzy liana cha chana pyu y haw ta” tahpa ta B.C. 700 chô lâta a vaw reipa bie atahmâ a vaw tlô ngâ hai. ISai 24:11 moh teh.
Hla a phituhpazy chhao heta daihti a parana zie ama vaw hmô pasia ngâsâ. Eima biepipa a baotuhpa châta he hla he ei vaw tlyh –
R.Sankey 437
Hrona cha a chyu kaw na,
Hna raohpa a tlapa nah;
Hawh khuh vy,
Sapiah chahrypa a lyu,
Nohzy châ râsai lymâ;
Ryhpaohna a lei daihmâ, Thina chhao cha pakhâ thei; Hawh khuh vy.
Hawh khuh vy, Hawh khuh vy,
Zisu cha aw hai nota hawh khuh vy.
Thyutlia pawngianazy he,
Sôkha ta leidia aw ei;
Daihti reipi hnei va chi,
Hawh khuh vy;
Thlahpa Pathaih hrua nota,
Nahthlie leita y kha y; Na leidia pathlei aw na, Hawh khuh vy.
Sahhma nata paritheipa chi â chhihzie tahpa Biepipa hmâpa ta â ki leina chôta ei ropa he a reihtuhpa nata a thei tuhpa zydua hnohta a bie tawhta eimâ boh thei nawpa ta Abeipa ta byhnâ pie mawh sy.

Bo - 23 ZISU KRISTA LIATA CHYHSA RÔNAHPAZY THÂTIH

1.                  Billy Graham cha chakao awpa ta a puana maih liata Bible bie 900 a vao leipa ta chakaona lâ pua beih vei. Chavâta Sermon a reina maih liata, “Bible ta a tah” tahpa ta a reih lymâ ttyhpa a châ.
2.                  Henry Martyr cha mydi a thyupa ta nahta Bible reih tua leipa ta cha khâpa hmah tao beih vei. Bible a reih awpa he aryhpa ta a hmâh thei nawpa ta dâh a taopa a châ.
3.                  Richard Wurmbrand cha a chakaona kyh vâta a thachhâ kaw bâ ta, chavâta dawhtyzy chata, “pâpuh, machâ kaw ha bâ chi ta, a pahâ thlâh ha bâ la, a pha thlyu aw,” tah ei ta. Ano chata, “Arawna kha kô 130 chhôh chakao ta, kei cha kô 85 dei ei châ. Sâtâ cha keima hlâta uhthei via syulyu ta, châhrasala a pahâ beih vei. Chavâta keima chhao a pahâ aw va na,” a tah.
4.                  Rev. Dr. Wurmbrand cha a sawchapawpa Michael ta, “Ei paw, Khazohpa na chakaona he a pahâ bâ la, na machâ tu ha bâ na. Keima ta ei cha chyh thlâh ha aw” tah ta. A paw chata, “Ei sawchapawpa, cha bie na reipa cha keima châta a pasa tu ngâsâ na!” tahpa ta â chhy.
5.                  C.T.Stud, China râh liata Missionary chata, “England liata chyhsa hneirôhpa hluhpizy chata Achhyna o kiahpâh liata dawh paropa pyu pahno’pa khoh ei ta, keima deikua cha hriena su ochhi kiahpâh liata thlahpa leidiapazy pachhana ao thei awpa ei khoh via,” a tah.
6.                  Nepoleon chata, “Kei cha chyhsa râh ei pahniepa nata ei vao haw penawhzy heta einâ dyuh ngâthlâh tyh ei. ZIsu Krista deikua cha, a pahniepa maihta a dyuh beih leipa ei ta, a kyh ama pachâ via rili ngâthlâh haw. Noâh â chhih ngâsâ na,” a tah.
7.                  D.L.Moody – “Maniah pachhatuhpa, na khopa hawhta maniah tao la, he khizaw a keichheih khai hapa he, na kyhpachâna ta pabie mah y,” a tah.
8.                  “Abeipa ta thlahpa pachha awpa eina pie vei khiahta cha ei thi thlâh ha aw,” (John Wesley lahpinô)
9.                  “ABeipa châta hmophapa a châ khiahta cha, kei châta cha khâpa hmahta a pachâ aw va na” – David Living stone.
10.             “Khizaw liana heta ei kha dei ta pih pi ta, hmo phapa eima tao thei chhôhpa cha eima tao awpa a châ. Nohhro ta taona daihti y khao vei. Khizaw liata a pih chaneipa eima châ khao lei awpa vâta,” – England Beichaipa George.
11.             “Ei daihti chhôhta khizaw liata mohpathâh kawpa nata a hneirôh kawpa sychaki nata papangawh ei pahnopazy hry liata sycharie nata pasarizy he Khazohpa a pahnotuhpa nata Khazohpa tha a pasatuhpazy ama châ,” – Abraham Lincoln.
12.             Rev. Dr. Wurmbrand ta cha he hawhta a reih 13.           Khazohpa ta a moh vâta riethei tao awpa he a pasai.
14.             Na pachânazie kha Khazohpa pachâna ta rao khâ.
15.             Riethei taona he Khazohpa byhnâ hnawh a châ.
16.             Rietheina a hlao leipa ta Khazohpa a chakaopazy he chyhsa vâduapa ama châ.
17.             India râh liata Missionary pano penawh cha, Tilaipi ngiahkâ liata thlahchhâ ei ta, “Abeipa, India râh chyhsazy ta ama cha reithai thei nawpa a châ bao khiahta cha, Tilaipi ngiahkâ liana heta maniah rao khai thlâh ei se,” tahpa ta thlah ama chhâ.
18.             “Khazohpa châta hmorôhnahpa tao a chhuah la, Ano tawhta hmo rôhnahpa hmô a chhuah teh” – Henry Martyr.
19.             Krista a hlao leipa ta krizyhpa nata kross a hlao leipa ta krizyhpa a y theipa a châ. Nâ, kheihhawhpa liata e na y? Na yna su a moh pasia teh.
20.             William Booth : Kô sâhbi lâta chichhihpa a vaw tlô awpazy he hawhta a reih –
21.             Thlahpa Pathaihpa a hlao leipa ta krizyhna
22.             Krista a hlao leipa ta krizyhna
23.             Rona hnei leipa ta pihpathina
24.             Hro ananona hnei leipa ta pachha châ a pangiasana.
25.             Khazohpa a hlao leipa ta politics
26.             Hriena su a hlao leipa ta vârâh.
27.             Richard Wurmbrand biereipa, “Krizyhpa nata chakaotuhpa ei châ’ a tah tlôhpa ta rietheina nata reipasaona a tyh leipazy cha chyhsa vâduapa nata ngiachhie chhi chaipa ama châ” a tah.
28.             Ei biereipa nata ei châna duahmo he â hmie ma?  – John Wesley.
29.             Spurgeon cha Bible ei 100 a reih papuapa châ ta, “Ei 100 Bible ei reihpa zydua heta a thiehpa hawh saita na ei nie tyh,” a tah.
Zisu Krista liata chyhsa rônahpa nata mohpathâh penawh hmia lâ a sie tua penawhzy thâtih ei vaw ropa he Eva. T.S.Thiauva, Published by Bible for China châhna tho 81-85 bie nata châbu hro lâtahpazy tawhta la pakhypa a châ.
Ama thâtihzy he rei a pha kawpa dei châ leipa sala, Lyuhchâpa Pawla hawhta, “Ei hâ nâ latuhpazy châ teh u … uhnawh saih u, ei hâ nâ latuhpa sai châ chyu teh u. Chatawhcha, a mopâ awpa ta keimo maniah hnei eichi ta, chahawh lymâ ta y awpazy cha a phapa ta moh teh u. I Kor. 11:1; Phil. 3:17. Abeipa ta a reihtuhpa zydua namâ ngiapâna nata nama chakaona tha cha patlô chyu mawh ei syh, tahpa he a rohtuhpa khona nata thlahchhâna a châ.

Bo - 24 KHAZOHPA HROHPA ACHHYNA – O

(I Kor. 3:16-18; II Kor. 6:19, 20)
Atahmâ ta Khazohpa hrohpa Achhyna-o tahpa bie pipa hmâpa ta Sermon hropa he Bible heta a palâsa pasia kawpa a châpa vâta a reituhpa zydua ta Bible ao khoh chhih ngâsâpa he palôhrupa hmeiseihpa nata thlahchhâna chôta na vaw rei awpa ta ei cha hrua ei. Atahmâ Bible bie eima nahthlie ha ba aw. I Kor. 3:16-18; II Kor. 6:19, 20.
“Khazohpa o nama châpa nata Khazohpa Thlahpa nâmo liata a y thlâh haw tahpa pahno veih eichi mâ? Ahy raita Khazohpa o cha a parao khiahtala cha chyhsa cha Khazohpa ta a parao aw. Khazohpa o cha pathaih tlôh ta, cha o cha nâmo nama châ.”
“Nama pôhpa cha nama chhôh liata a ypa Khazohpa tawhtapa nama hmôpa Thlahpa Pathaihpa o a châ tahpa pahno veih eichi mâ? Nâmo eih châ leipa eichi ta; mâ ta chaleipa nama châ haw mâh tâh. Chavâta, nama pôhpa liana chata Khazohpa palyupalih teh u.” I Kor. 6:19,20.
Khazohpa hrohpa achhyna-o yzie : Ngiapâleipazy nata a pazao khah u. Siana nata moleina ta khâpa ahlyna ama hnei? A châ vei khiah zohna nata khaihna ta khâpa akaona ama hnei? Ahripa nata Krista chhaota khâpa aryhna ama hnei? A châ vei khiahta angiapâ leipa nata ngiapâtuhpa chata khâpa to khohpa ama hnei? Khazohpa nohthlahpazy nata Khazohpa achhyna o chhaota khâpa aryhna ama hnei? Keimo cha Khazohpa hrohpa achhyna-o châ tlôh pi ta; Khazohpa ta âmo liata y aw na ta, âmo liata ei charei hra aw, ama Khazohpa châ aw na ta, âmo chhao ei chyhsazy ama châ aw a tahpa hawhna khata. Chavâta, âmo hry tawhta vaw pua ula, anano ta y teh u: Abeipa ta a tah. Hmo pathaih leipa rai hria kha u; chatanachata châ ly aw eina ta, nama châta paw châ aw na ta, nâmo chhao ei châta sawchapawpazy nata sawchanôzy nama châ aw. Abeipa atotaotheipa chata a tah.” II Kor. 6:16-18.
Hrohsopa Isai chhaota BC 700 hlâpi tawhta a vaw phuah hawpa a châ! He hawhna heta “Moh chônô chaipa chhâzaw ta a ypa chata….. hetana heta a tah. Chyhsa areisipa palôhrupa liata pahrâ awpa nata angiapachhipazy nata areisi ngaitapa hnohta chhao ei y” tahpa ta Isai 57:15 moh teh.
He bie he bie rôhnah ngâsâpa nata aly achhih ngâsâpa a châ. Amo liata y aw na ta, âmo liata ei charei hra a tahpa sai chhao he hmahta yzie a hnei pathuh ngâsâpa a châ. Chyhsa a chareina kyh chhao he chyhsa to charei theipa châ leipa ta viasa lôhkhypa kyhpachâna nata sanawhzy lia chhaota hmahta kyh a pachâ viapazy liata o  kiahta, charei khoh viapa a châ tyhpa q châ. Chahawhna hra chata Abeipa Khazohpa ta ano kyhpachâ ta, a biepiepa a zyhtuhpa nata palôh hmeiseihpa ta a tluatuhpa nata a kyhpachâna a ngiapâtuhpazy hnohta a hmotaotheina a hmâh tyhpa a châ.
Pamosa nawpa ta he hawhta reih ei sihla eima chô liata hmotaotheina a hneipa chyhsa hneirôhpa zy, Officerzy, DC zy, A.O zy, Minister zy chareina o nata tlô kiana o zy cha vâhnei ama tah ngâsâpa a châ. Sazy thie ei ta, niedo a pha theipa hawhta a chhuahdy ei ta, amâ ly ngâsâ tyh. A chhâpa cha sawhkhâ rai tlyma, contract zy tlyma ama hnabeiseih vâta a châ. Atahmâ Bible bie eima nahthlie tua aw. Chyhsa ngâpa hlâta cha ABEIPA liata ngâna a pahniehna he a pha via Sam. 118:8, 9; Thokha ta cha talailihzy a palaikhei ei ta, thokha ta cha  arâzy amâ palaikhei; keimo deikua cha ABEIPA eima Khazohpa moh tlao eimâ palaikhei Sam 20:7; “Na yzie awpa cha ABEIPA liata pahnieh la; ano ngâ la, ano ta a tao khai aw,” Sam 37:5; Na pathipalôh tlokhuh ta Abeipa ngâ lal nâma pahnona liata a pahnieh khâ,” Biesozy 3:5.
Abeipa Zisu liata rietheipazy pahâna su a y :
Atahmâ Bible ao khoh chhih ngâsapa eima nahthlie tua aw.
“Nâmo hriapasapa nata phaohripa zydua saih u ei hnohta avy teh u, cha pahâsa vâ ei na. Ei raopakypa a ky ula, ei hnohta a chu teh u; a reisipa nata pathipalôh nônaipa ei châ, nama thlahhmihpazy châta pahâna nama hmô aw, ei ryhpakypa pha ta, ei phao chhao a hua tlôh ta” tahpa ta. Mathai 11:28-30.
Abeipa Zisu cha riethei nôpopa nata paw angiapa ry nata mâchhie a sapa nata yrupa zydua châta a pahâna paradis nohdi phapa a châ! Hâra rietheipa zydua kyh a pachâtuhpa Abeipa Khazohpa cha chhâzaw ta reithaipa ta y mawh sy,
AMEN.
Hla aphituhpazy heta Khazohpa cha hâra rietheipazy kyh a pachâtuhpa a chânazie thlahpa lâ mo tawhta ama vaw hmô pasia ngâsâ!
He hawhna heta :
Hy Abeipa chônô chai eima cha reithai,
Khazohpa hro nata Ataotaotheipa;
Sei, mohnaopa nata viavipa viasa,
Hâra, rietheipazy Bei Paw nah Khazohpa ama vaw tahpa â do ngâsâpa a châ.
Atahmâ Bible tawhta eima nahthlie tua aw. Sipasa nata paw a hnei leipazy cha  pachâ ula, rietheipazy nata dyhchhiepazy chô liata â dopa ta tao teh u. Sam 82:3,4; Hneirôhpa nata sipasapa y khoh ei ta, ama zydua ataotuhpa cha Khazohpa a châ. Bieso 82:3, 4 chyhsa rietheipa nata hneirôhpa likawh cha â hla ngâsâpa a châ.
Hrohropa Amosa daihti nota cha chyhsa rietheipazy cha pheiky baokha ta ama zuah thlâhpa a châ! “ Tâkâri ta sipasapa chaleipa ta, chyhsa a phahlapazy cha pheiky bao khata chaleipa ta, sipasapa eima zuah thei nawpa” tahpa ta Amosa 8:6 liata eima hmô. Khazohpa deikua chata riethei sipasapa a ngiachhie ngâsâ tyh. Khazohpa cha kyhpachâna Khazohpa  a châpa vâta. Zawhana 4:7-8.
Atahmâ cha eima biepipa lâta eima ngia ha aw….. Khazohpa ta amo liata y aw na ta, âmo liata  ei charei hra aw… ama Khazohpa châ aw na ta, âmo chhao ei chyhsa ama châ aw….  Chavâta ama hry tawhta vaw pua ula, â nano ta y teh u Abeipa ta maniah a tah.
Khâpazy ma eima puasai aw? Keimo chyuta a pasia chyu suh u.
1.                  Tâkâ sôh liata arâpasuana kyh liata ma?
2.                  Khihsa tôhtuna kyh liata ma?
3.                  Pieh pie aohraoh (Karâ y) hneina kyh liata ma?
4.                  Chanô chapaw a kaona kyh liata ma?
5.                  Sôh paliena nata sôhdaohna kyh liata ma?
6.                  Sahhmah nata paritheina liata ma?
7.                  TV mopahâhtuna kyh tawhta ma?
He zydua dei chhao châ leipa ta moleina chi nanopazy tawhta puasai awpa he a hluh pi a y. Cha zydua cha he bie heta a pahly khaipa a châ tahpa pahno suh u. Chavâta ama hry tawhta vaw pua ula tahpa yzie he yzie a hnei pathuh ngâsâpa a châ! Kho chaipa arâsai ta, puasai theina he puasaina yzie a châ.
Eima biepipa cha he hla heta apalâsa kawpa ta ei pahno. Chavâta biepipa a baotuhpa châta ei vaw hmâh.
1.                  Unawh saih u, bietaina cha,
Paw liata eima hnei; Khazohpa sawzy châ pi ta, Bie lychhih chaipa cha.
Ama chô lia ei charei aw,
Ama chhôh lia ei pahrâ aw,
Ama Khazohpa châ na ta,
Ei chyhsazy ama châ hra aw.
2.                  Ama hry tawhta pua ula,
Ânano ta y t’u;
Hmo pathaih leipa hria khah u, Tahpa ta Beipa miah chho.
3.                  Chatana chata ei ly aw,
Nama Paw ei châ aw; Ei sawzy ta nama châ aw, Tahpa ta Beipa miah chho.
4.                  Kho chaipazy he bietai cha,
Zi lymâ chyu suh u; Eima Beipa china chôta, Zi lymâ awpa miah chho.

Vâhnei chaipa eima châ zie (Ikor. 6:19, 20)

“Nama pôhpa cha nama chhôh liata a ypa Khazohpa tawhta nama hmôpa Thlahpa Pathaihpa-o a châ tahpa pahno vei ei chi mâ? Nâmo eih châ leipa eichi ta, mâ ta cha leipa nama châ haw mâh tâh”
He Bible reikah ângia ngâsâpa nata khoh a chhih ngâsâpa he eimâ phuh lei ngâsâpa bie aly â chhih ngâsâpa a châ. Pahno thai n’awpa ta he hawhta reih ei sihla. Laihsa ta a vahpa châta a khopa cha a hneirôhpa nata molaipa sawzy liata dyh châ theipa cha vâhnei ama tahpa a châ. Ama hrochhôh ta ama thadâh n’awpa ama pahnopa vâta a châ. Satliapa chhaota Laihsa lahpinô châta a khopa cha châ a thaipa nata sawhkhâ rai a hriapazy, a hmiphapazy a hnei theipazy cha vâhnei a tah ei ta, amâ ly ngâsâ tyh.
Anodeikua cha khizaw liata vâhneina nata sapa alynazy cha buakha châ deita a châ. Pawpi vaw pawh ta, â ngia ngâsâ hrasala daihti reileipa ta a lo thlâh ha tyhpa hawhta dei a châ! Sawhkhâ rai a hriapa chhao, a hria leipa chhao, mo laipa chhao, mo chyhpa chhao, dyhchhiepa chhao, dyhphapa chhao, hmichhiepa chhao, hmiphapa chhao, hawtipa chhao, machâpa chhao, satliapa chhao, laihsapa chhao khizaw liata eima charei chhôhta cha avâ suah ta, tho hrohpa chhao, araohpa chhao panano leipa ta a suah thlâh tyhpa hawhna heta chyhsa tota khizaw liata hmo eimâ tyh tyhnazie a châ! Khizaw cha Bible ta maniah a chhopa hawhta hrao leipa, hrao leipa dei a châpa a châ.
Eima naohhlaona zie :
1.                  Eima pôhpa sapa cha Khazohpa o eima châ.
2.                  Thlahpa Pathaihpa pahrâna o a châ.
3.                  Khazohpa sawzy ta biepa ta eima châ haw.
4.                  Krista myuh thieh lahpinô ta bipa eima châ haw.
5.                  Keimo eih châ leipa pi ta, Krista thisaih ta chaleipa eima     châ.
6.                  Hroh hra ei sihla, thi hra ei sihla, Abeipa eih eima  châ.
7.                  Krista thyuheihna ahlytuhpa eima châ.
Krista eih eima chânazie hla ataotuhpazy heta ama vaw hmô pasia ngâsâ!
Krista keimo eih a vaw châ,
Vâ lia eimâ kaw tyh aw;
Vâ chavah liata a si pi,
Chatlaituh ngiachhiena cha
A hneirôhna (3)
Tlyzaw ta eima to aw (2)
Krista hneirôhna cha khatlu ta rôhnah aw ta, khatlu ta â ngia awpa ma a châ aw vâ tly!! Zisu Krista hneirôhpa eimâ hly tita cha alyna cha chavah ti hawhta a loh ngâ nahta pangiasa â chhih! Pachâna ta pangiasana hlâta eima tovyuh awpa cha thata a rônah via syulyu aw.

Atahmâ khizaw liata hmahsiena sâkha

Atahmâ hlâ khizaw ânano lymâpa liata arâpasuana sâkha cha pathaihna he a châ. Chysia pathaihna zy, pôhpa pathaihna zy, o chhôh pathaihna zy he pachu byuh khao leipa ta, pahno khaipa a châ. Chavâta pheiky chhao okah zy liata pahluh khaipa a châ tyhpa a châ. Chyhsa o maniah a vaw kiah awpazy hmahta eima zapa a châ khiahta cha Abeipa chônô chaipa Khazohpa pahrâ n’awpa o eima chânazie a my khah suh vy. Eima pôhpa sapa cha Thlahpa Pathaihpa pahrâ nawpa ta taopa eima châ.
Chavâta Abeipa Zisu ta nahthlie te, o chhithaby liata aduahpa ta ei chakhy hi; ahy raita ei ao thei ta, o chhi achakhy khiahta cha no liata angia aw na ta, a hnohta zâpati nie aw
na ta, ano chhaota ei hnohta a nie hra aw” Bieph. 3:20. Abeipa Khazohpa Chônô chaipa ta keimo riethei sipasapa nata moleipa pathipalôh liata y lâh awpa maniah a khoh. Eimâ phuh lei ngaitana chôta eima hnohta maniah a pahrâlâh awpa he eima vâhnei hmeiseihpa a châ tahpa pahno suh u.
A chhâ chaina châta he hla he eima biepipa a tlâhpakyuna châta ei vaw tlyh. A hlâ pathieh n’awpa ta palôhrupa ta sa tua ei suh vy.
1.                  Ei palôh molei chiehpa,
Nâ chhyna o pachâsa;
A chhôh liata hy Beipa, Chhâzaw ta vaw pahrâ la.
Na yna cha (2) Chhâzaw lyna a châ tyh.
2.                  Ei khata chhâ ei cha hmô khiah,
Nâ tlai cha hmô thei khiahta; Azohna kyh eina ai cha, Vâ khaihpa vaw khaih mah y.
3.                  Ei moleina pahlei khai la, Ei thlahpa pachha mah y;
Azohna kyh eina ai cha, Vâ khaihpa vaw khaih mah y.
Na vaw khaih khiah (2) Ei palôh lyna ta bie.
“Khazohpa hropa achhyna o” tahpa ta biepiepa hmâpa ta a ki lei ngaitana chôta Sermon ei ropa he Abeipa ta arôhnah nawpa ta hmâh sala, areituhpa zydua chô liata Abeipa ta ei ropa hlâta a pha via syulyupa ta byhnâ pie mawh sy tahpa he ei thlahchhâna a châ.

Bo - 25 RÂHRI PEIMAWHZIE

Translated into Mara by Mc. V.Photlu
“Avaih râhri pasietuhpa cha chhiesapa ta y mawh sy” Ryhpachaneina 27:17; 19:14; Zawba 24:2
1.                  Hlâno manôh mahpaw zyta Khazohpa ama pahno hlâ chhaota ama vaw zieh (pa-I chaipa) Chô Khazoh rao chiehpa, lyuri bâhkhâh hmâpa ta khihtlâh hro nata khih râhri y chiehpa cha amâ vaw chhithana a châ tyh.
Khazohpa hrohpa achhytuhpa eima vaw châ tawhta chhochhi cha Biehrai Pathaihpa tawhta Khazohpa khozie nata pachuna vaw pahno khai ha pi ta, cha pachuna yzie miah a chhona hawhta, ngiapâtuhpazy cha he khizaw liata sapa nata thlahpa lia chhao ta eima sie tyhpa a châ.
2.                  Râhri sia ngaitapa Maw râh Awnanopa liata ; Presbyterian nata Baptist awnanopazy cha Maw râh lia Missionary zyta ama padu tua chaipa awnanopazy ama châ. Apazipa ta ECM he châ heih ta, miah a satuhpa Missionary nahzy ta râhri sia kawpa maniah taopa ei ta, miah ama mohhôh chyu tyhpa a châ. Keimo ku phei ta eimâ duah theina taihta maniah ama mohhôh pitlohpa eima châ chyu.
He heta eima likawh lyu a châ a râhri pi ta, he he aryhna, dyhna a pahnothaina chhaota eima pahrâ lâh tyhpa a châ. He daihti liana heta Awnanopazy cha byhnâ thata eima dao tyhpa a châ. Awnanopa chhao thlalôh alyna chhaota laiseihna lâ a pangai lymâ. “Missionaries Awnanopa zy” tahpa bipa ta eima laiseih lymâpa a châ.
3.                  Râhri pasihsapa a châ haw : Kô 10 a sie hapa tawhna khata maniah a satuhpa Missionary zy Khazohpa chhihthana vâta râhri sia kawpa a hneipa cha buana, aryhleina rai y leipa ta maniah ama mohhôhna nata eima unawh nah pha ngâsâpa cha eima Missionary y khao leipa tawh nahta Râhri cha phiepa ta a chahnao chakhina hmâpa ta apabuana, a hmô thai leina lia maniah ângiakhei hawpa a châ.
Khazohpa bie ta, Râhri pasie leipa ta maniah a pachupa cha eima parao ha vâta bua leipa ta a pachâ hra ei sihla, Khazohpa mo hmô ta cha Awnanopa buapa, adyh leipa eima vaw châ haw!! Khazohpa bie zyh leina hro he hro atymâna cha châ tlôh ta. Kha hlâta eimâ chhôhkhana, uh nah nawh eima châna khochhih ngâsâpa nata chyhsa mohmô nata Abeipa mo hmô chhaota angia ngaitapa nata eima hro khoh tyhna zy eima chhôhkhana phanazy cha a hmi a vaw chhie kha ha bâ.
He zydua he eima Bible ta râhri pasie pha leizie miah a pachuna tawhta eima tleisai vâta a châpa ta â lâ. Atanoh Awnano hropazy ta a pôhkhana lâta hmah thata ama sie ngâno ta keimo Maw râh liata awnanopazy deikua A chhaihna lâta hmah tlao sie pi ta, he he Adyhna Khazohpa aryh tahnazie nata khozie châ thei beih vei. He Awnanopa sie chheina padopa ta eima mietahkupa zy hmia eima pasah thlâh hapa he a daih vei. Khazohpa ta a mietahkupazy pasa ta, chhihtha awpa ta âtlyhpa Pastor-nahzy heta  thapi phiapa ta hmah a la awpa châ ma pi mâ? Cha leipa chhaota ryureipa Machâ nahzy ta bao amâ ngiah ngâsâ hra aw. He biedopa phuah (reih) awpa nata he awnanopa taopathina rai he eima riahphana ta a tloh leipa vâta eima chahrih thlâh ha awpa pha aw vei. He taopathina rai hriapa chhao heta taopathi abyuhna su (chhâpa) eima pahno tua awpa chhao a byuh hra aw.
4.                  Râhri pasiesapa hmo lia : Maw râh U.T eima vaw hmô rakha tawhta karâ hneina (khohleikhona) lia thata hmah sie pi ta, cha theilâpa cha eima chaka lei awpa eima tôh hluh tupa he a châ. Khazohpa bie hmeiseihpa moleipa ta keimo khodâh hawhta phei eima chakâ pathao ha pi ta, atahmâ cha o hmo lyu hmo sawhkhâ rai, sôhdaohnazy eima noh to hro siezie cha eima tovyuh a châ leipa to a chhuahpa ta eima pachâna a hmâh hluh pi ta, ei tovyuh a châ leipa chyhsa hropa tovyuh to a chhuah tuna ei chaka leipa tôhna nata ei râhri chyhsa ‘ râhri pasiena zieta tôhna chhao a châ khai thei hra.
Khazohpa ta eima tovyuh awpa râhri a tao hapa pasiepa eima tah tyhpa he Khazohpa bieta cha “Chhiesapa” a châ tahpa miah a chho pasia ngâsâpa châ tlôh ta, a peimawh ngâsâpa a châ. He Khazohpa bie he atahmâhlâ khizaw chata eima zyh lymâ awpa châ vei mâ?
Khizaw sawhkhâ zy chhao tlai he râhri pasihpa vâta buana, adyuhna a y tyhpa a châ. Pachâ pasia a byuh ngâsâ aw.
Eima tovyuh leipa hnei a chhuahna zydua nata hneina he Khazohpa bie chakhiana, Khazohpa kho leipa hro a châ.
5.                  Awnanopa râhri pasiena : Zawpi zyta Awnanopa nôpaw chaipa nah Pastor nah bie zyh leina vâta Awnanopa tawhta puana, achhaihna, awnanopa tawhta a y tyhpa a châ. Khazohpa bie achuna a hnei leipazy tawhta Py hropa lâ puana a y khoh via pachai tyh. Awnanopa lia buana nata â iehkhyhna nano nanopazy he eima yna tyhpa râhri eima pasihsa tyhna a châ chai tyh. Maw râh Awnanopazy py hluhpi ta eimâ chhaihna tawh chhao a chhaih lymâna khona zy, adyhna phapa paraopazy he a atahmâhlâ eima râh Maw râh awnanopazy duasu châ tlôh ta. Eima râhri tawh chyu heta eima sie pathuh tupa ta âlâ khiah ma, eima iehkhyhna he eima thisai thei vâ tly? tahpa he eimâ pachâpasia â daih ha bâ.
6.                  Apôhkhana : Râhzohpa pakhaihsa awpa hluhpi a y thlâhna chôta apôhkha, palôhraohpa ta a baokhâ chyupa ta, sâtâ a dyuh leipa ta, keimo nata keimo tlao eimâ dyuh tyhpa he Maw râh Awnanopazy heta Krista palôhrupa a chhei ngâsâpa ta â lâ.
Apôhkhana cha Krista khozie a châ tahpa eima pahno pasia tlôh khiahta cha thapi phiapa ta a pôhkhana bie Zisu thlahchhânapa hlao patlohsa awpa ta  ngâh leipa ta Awnanopa chhituhpa eima y pathlei aw tahpa chi â chhih kaw.
7.                  Atlâhpakyuna : Maw râh Awnanopa hmiaphao panano lymâpa  he eima reih hapa tawhta â lâ pasia ngâsâ. Eima nô nata Pawzy ta sia kawpa ta khihsa dâh miah pachhuahpanoh khai ei ta, miah ama siesaipa he eima papitlohsa ngâh awpa a byuh. Missionary nahzy hmotaopa hlâta pha viapa eima tao thei khiah a pha viapa a châ aw.
Amo tao phapa phie ta, a pha viapa tao thei tlôh leipa he Khazohpa hmiakô liata eima sia leina nata ano adyuhna tlao a châ. Atahmâ ta eimâ duahmo hlâta Khazohpa bie dopa nata â ryhpa ta Mawrâh Awnanopa sie a chhuahpa ta Khazohpa chhaichhi tlâh châpa chhihtuhpa eima ngiah
ngaitapa a châ. Y thei ha sala zawpi zy thlalôh kawpa ta cha Awnanopa a syhpakhyna cha ama khoh cheingei awpa ei pangiasa.
Zisu ta alei liata  awnanopazy châta thlah chhâ ta apôhkha awpa a khoh tlôh khiahta cha Zisu palôhrupa (Policy) lâ a heihpa ta chakâ awpa cha eimâ chhuah chaipa nata eima thlahchhâna châ thei hra sala, kho â chhihzie awpa cha!!
Abeipa ta a reihtuhpa zydua byhnâ pie mawh sy.

Bo - 26 NÔ NAH PAW REINGIANA PHAZIE NATA NÔPAW REINGIA LEINA A PHA LEIZIE

Nôpaw rei a ngiah awpah nata palyupalih awpa he Abeipa Khazohpa Chônô chaipa biepie hmiatua chaipa, bie hrawh piepa a châ. Exodus 20:1-17; Rc. 5:1-21 liata Khazohpa lâta tao awpa sâpalih (4) a châ. Chyhsa lâ tawhta tao awpa cha sâcharu (6) a châ. Chyhsa lâta tao chai awpa cha Na nô nata Paw palyupalih teh, chatanachata ABEIPA na Khazohpoa ta râh a chapiepa liana chata na hro a pareih aw tahpa he Abeipa biepiepa a châ.
Nôpaw reingiana a phazie :
Ei sawchapawpa y, na paw a cha pachuna cha nahthlie la, na nô bie a cha chhopa cha a heihsai khâ, na luh châta pawpi pachhih â ngia ngaitapa châ aw ta, na rao châta pachhih hawhta châ tlôh aw ta,” Biesozy 1:8, 9.
Sawchapaw sopa chata paw thâphana tao ta, a hrupa deikua chata a nô a mohnao tyh. Biesozy 15:20.
Sawchapawpa sopa ta paw alyna tao ta, sawchawpa hrupa deikua chata a nô pachârôhna a châ. Biesozy 10:1.
Na paw châ satuhpa bie cha a pyh la, na nô cha mohnao kha, bie hmeiseihpa cha chalei la, zuah khao khâ. Biesozy 23:22.
Nôpaw biezy leina a pha leizie : Ahy rai a paw tlyma, a nô tlyma, chhie a sapatuhpa cha a zoh chaina liata a mei-ôh pachhaipa a châ aw. Biesozy 20:20.
A paw a mohnaotuhpa nata a nô bie amohnaotuhpa mokhaoh cha saikao râh tawhta thaoh aw ei ta, pahmô zyta ama nie aw. Biesozy 30:17.
Khihnarâh araona chhâpa :  Abeipa Khazohpa ta nô nah paw rei ngiah ta palyupalih awpa tahpa bie hmiatua chaipa tao leina nata zyh leina tawhta moleina a papôh lymâpa a châ.
Cha leipa ta  a uhta viapa chi za leina tawhta a châ heih. Cha dei chhao châ leipa ta râh ryureituhpa chhao he Khazohpa raopa ama chi zana zie y khao leipa ta. Chavâta râh a rao lymâpa a châ hra.
Hyutuhpa chi zana a dia lymâ, hyutuhpa chi zana a y khao leipa vâta chhoruna nata buana a y lymâpa a châ.
Awnanopa hnôh asyna chhâpa nata a tha tlô leina chhâpa cha Bible pachuna hmâh khoh leina tawhta thlahpa lâta laiseih thai khao leina a châ. Bible bie eima nahthlie tua aw.
“Nama hyutuhpazy bie angiah ula, âmo rei saita y teh u; thâtih a reih awpa ama châpa vâta pachârôhna chôta rei leipa ta thaphana chôta ama rei thei nawpa ta nama thlahpa ama cha vaipa tyh” tahpa ta Bible ta maniah a chho. Hebrai 13:17.
Abeipa Zisu chhaota reingiana a papeimawhsana zie maniah a pachu.
“Ei bie liata nama y thlâh ha khiahtala ei pachupazy nama châ hmeiseih aw, bie hmeiseihpa pahno aw eichi ta, bie hmeiseihpa chata, khota a cha palaiseihsa aw ei tahpa ta Zawhana 8:31, 32.
“Ahy rai ei biepiepazy hnei ta, azyhpa cha a kyhpachâtuhpa a châ. Ahy rai ei kyh na pachâpa cha ei Paw ta a kyh a pachâ hra aw tahpa ta  alei nata avâ Abeipa Zisu ta bie maniah a pie.

Eima biepipa châ ta

Nô nah paw reingiana a phazie nata nôpaw bie angiah leina a pha leizie â ki lei ngâsâpa ta ei ropa he Abeipa ta a reihtuhpa zydua hnohta byhnâ  pie mawh sy.

Bo - 27 SALEM BEIPA HMIA LIATA

Abeipa chata chyhsa to ei hmiakô liata pakhu paneih aw ei ta, paleih to ta ama phuah aw: (Rom. 14:11).
Burma (Myanmar) râh liata Pastor rai ei hria nota 1968 liata Burma sawhkhâ tawhta Police 4 ta ryureina Court lâ nâ chhi ei ta, keimo hawhta ano py chhôh tawhta a pua hrapa ryureina dyuchhai hmiakô lia a duahpa chhaota a ziza anano kawpa ta ei pahno!
He bie yzie heta Alei nata Avâ Beipa, a thihpa nata a hrohpa ato a taotheituhpa Beipa khizaw chhâna noh liata a ryurei nawpa  a rarô-y n’awpazie nata a rônah nawpazie pachâna eina pahneisa.
Ryureina hmia lia ei duah nota kheihhawhta bie na vaw hiahhri vâ ma tahpa pachâ na ta, hiahhrina â vypa cha sawhkhâ dâh constitution hmâpa ta ryu ama reipa a châ. Sawhkhâ tawhta eina aw ei, a chhâpa cha Awnanopa Assembly Mizoram Siaha District chhôh liata ei zâ hlao vâta report-na a y vâta a châ, chavâta sawhkhâ dâh a paraopa ta eina pachâ ei.
Ryu a reihtuhpazy ta sawhkhâ dâh atlychakapa ta ryu ama reipa hawhta Salem Beipa chhao cha Bible bie hmâpa ta khizaw ryu a vaw reih hra aw.
A ryurei nawpazie – Chyhsa to ama hmotaopa chyu lymâ hawhta pie awpa ama châ aw. (Biephuah 22:12) chyhsa to chyhsa ta a hiepa maih tlai cha hria tlôh aw ta. Ano sapa lâta a hietuhpa chata sapa lâ tahpa raona hria aw ta, Thlahpa lâta a hietuhpa deikua chata Thlahpa lâtapa chhâzaw hrona a hria aw. (Kalatia 6:7-8)
Chatawhcha tilaipi chata a chhôh  liata a thipa a ypazy cha papua ta thina nata a thipa khih chata ama chhôh liata a thipa a ypazy cha papuasa ei ta, chyhsa to ama hmotaopa chyu lymâ hawhta pachiapa ta ama y aw (Biephuah 20:13).
Sawhkhâ kho leipa a taopa nata dâh a paraopa maihta Police zyta ama o kiahpâh ama vaw hnia nata ama thlahzoh ta ama nô popa hawh hra ta Abeipa khopa a taoleipa Bible bie pahno thlâh tlôh ta a bie a zyh leipa nata angiapâ khoh leipa maih cha Abeipa Chiehmie hnôh chaipa a vaw paro tita chipa nata thlahzohpa ta amâ chalyu aw. Abeipa kyh a pachâ penawh a moh vâta riethei a tao penawh nata khizaw liata tovyuh â paky penawhzy châta deikua cha alyna vârâh Jubilee dawh pyu ngiapa a paropa noh a châ aw.
A ryurei nawpa zie cha Bible ta maniah a chho haw. Abeipa, Abeipa na tahpa mo maihta Vârâh angia leip’aw ei ta…. Ei paw avâ liatahpa khopa a taotuhpa leipa ta cha (mathai 7:21). Chyhsa to ei bie zy he a theipa nata a taopa maih chyhsa sopa, lôpanô chôta o a sapa hawhta a châ…. Chyhsa to ei bie zy thei ta, a tao leipa cha chyhsa hrupa a pahnieh tlâhleipa sadi chôta o sapa nata pakhopa a châ. (Mathai 7:24-27) A biepiepa zy a zyhpa maih eima châ khiah cha, cha liana chata ano eima pahno tahpa eima pahno pasia. A biepiepa zy a pyh tlôh leipa ta Ano ei pahno a tahtuhpa cha a haihpa a châ, bie hmeiseihpa ano liata y vei. (Zawhana 2:3, 4)
Atahmâ khizaw a kaw nano lymâpa liana heta thaina, sona a sâh lymâ ta, Awnanopa lia chhao Bible pahnona nata thlahpa lâ pachâ dâh nata pachu dâh anano via lymâ hra ta, a nahthlie tuhpa châpa hlâta a reihtuhpa châ awpa khona Awnanopa hry liata a hluh via lymâpa ta alâ ta, alypa a châ kawna chhao a y hra. Anodeikua cha nôchâ nata hrozie kyh liata hmahsietupa ta alâ leipa ta raokei via ngâ khiah pi maw tah theipa ta eima ypa ta â lâ! Bible bie eima vaw thei hapa bie hawhta, “A biepiepa zy a pyh tlôh leipa ta Ano ei pahno a tahtuhpa cha a haihpa a châ. Bie hmeiseihpa a no liata y vei tahpa Bible ta a sia ngâsâpa ta maniah a chho haw. Bible bie tawhta eima duana su chyu a moh pasia chyu suh u.
Bible bie chhôh liata a mopâ awpa kho a chhih ngâsâpa a y. Mari a châ. Mari cha Vâlyuchâpa ta hawsaih vaw pih awpa kyh a vaw pahnosa nona khata, “Abeipa seichanô ei châ, na bie hawhta ei chô liata tlô se” a tahpa hawhta nata â hlâna, a hla bie hawhta “Ei hro ta Abeipa a palyupalih” tah khai thei chyu hra ei sihla cha Abeipa khihnarâh cha khatlu ta kawh aw ta, kha tlu ta a ngia aw vâ tly i ! Mari hawhta hro nata nôchâ ta Abeipa palyupalih a chhuah khai bâ hra suh u.
Khazohpa ryurei n’awpa zie : Khazohpa cha chyhsa ryureina hawhta ryureituhpa châ leipa ta, chyhsa ryureina cha khokhei viapa nata hmia mo a y viapazy nata dyhchhiepa nata chyhsa nawhpa likawh ama ryureina râhri â hla kaw tyh ! Chyhsa rietheipazy lâta cha ama mo chao haw ta, Khazohpa deikua cha kyhpachâna Khazohpa a châ vâta chyhsa nawhpa nata riethei bao â ngiahpa lâta kyhpachâna mo a padeituhpa a châ.
Abeipa Zisu palôhrupa : Ei unawhpa a chyh chaipa chô liata na taopa cha ei chô liata na taopa a châ. A chyh chaipazy chô liata na tao leipa chô liata na tao leipa a châ. Abeipa ta a vâlyuchâpazy chhaota rônah ngâsâpa ta azu tita a vaw tah aw. Mathai 25:31-46 chhôh bie he ryureina noh rônahpa lia nâ dua hlâta palôh hmeiseihpa ta eino (2) chhâ a zaopa ta reih la Abeipa rônahzie na hmô aw tahpa ei hnabei a seih.
Khizaw he a aohraona chhaota a leidia hai, Khazohpa khopa a taotuhpa deikua cha chhâzaw ta a y thlâh ha aw. (I Zawhana 2:17).
Aohraona theilâpa cha thina a châ: Bible ta he hawhta miah a chho- Aohraona chata a saw phaoh ta moleina sa tyh ta, moleina chata a vaw pitloh nata thina a tlôkhei tyh. (Zami 1:15) “Moleina hlao cha thina a châ” chavâta hru leipa ula,
Abeipa khopa khâpa ma a châ tahpa tlao pahno teh u” (Ephesi
5:17). Bible pahno leipa ta thlahpa chhiepa raihria nata Thlahpa Pathaihpa chhihthana pahno thai hra vei ei. Chavâta Abeipa hmia eima hmô hlâta Bible bie papeimawhsa awpa he a peimawh hmeiseihpa a châ.
Bible bie chhôh liata a hluh via cha Krizyhpa hro a châ. Angiapâtuhpazy hrozie awpa kyh  no eima vaw la papua tua aw.
Keimo thatlôpazy pi heta keimo alyna tlua leipa ta, a chiehleipazy nata pachyu lei viapazy cha eima taokhei awpa a châ. Eima vaihzy phahnaina awpa ta palysa a chhuah chyu suh u. Krista chhao chata ano alyna tlua tlôh va (Rom. 14:13)
Abeipa Zisu bie : Abeipa Zisu bie pahno thlâh hana chôta a chiehleipazy eima bao awpa a châ. Abeipa Zisu tlaita khâpa leipa lapa hlâta piepa ta byhnâ a to via (Hmt. 20:35). He hla heta a chhopasia kawpa ta âlâ.
Hria lymâ teh khâpa to rai,
Khizaw leina vârâh vyuhna;
Chyhsa cha reithai vei hrasa,
Pachhatuhpa cha reithai aw. (R.Sankey 815).
Salem Beipa ryureina rônah nawpa zie :  Valyuchâpa thy sâh hluhpi chhaota vârâh tawhta rônah ngâsâpa ta meihdo chô liata â zu aw. Avâ hmotaotheina a chalyu aw. Hlâno Bethlehem liata nawh kawpa ta a vypa hawhna khata châ khao leipa aw ta, rôhnahna to â tobipa ta â zu aw.
Abeipa tlai cha rahaopa nata vâlyuchâpa chônô chaipa ao nata Khazohpa Chiahmie pyu chhaota avâ tawhta aza chô aw. Chatawhcha  a  thihpa  nahzy cha ama kaw thyu ha aw. (I Thysalawnika 4:16)
Hezy he nama noâh kha u, a daihti a tlô daihmâ, chatina chata thlâ liata a ypa zydua ta ao thei aw ei ta, ama pua khai aw. Hmophapa a taotuhpazy cha hrona topa ta thyu aw ei ta, moleina a taotuhpazy thai lei pachâsapa ta ama thlyu aw (Zawhana 5:28:29)
Chatawhcha ama hry liata chyhsa hluhpi alei buchâh liata amô hawpazy cha â vaw hra heih aw ei ta, thokha cha chhâzaw hrona lâta, thokha nozahna nata chhâzaw maohnaona lâta. Chatawh cha a sopa nawhzy cha avâ khaihpa hawhta khaihaw ei ta, chyhsa hluhpi siana lâta a paheisatuhpazy cha awhsi hawhta chhâzaw ta ama khaih aw (Daniel 12:2, 3)
Chatawhcha tilaipi chata a chhôh liata a thipa a ypazy cha papua ta thina nata a thihpa khih chata ama chhôh liata a thipa a ypazy cha papua ei ta, chyhsa to ama hmotaopa chyu lymâ hawhta pachiapa ta ama y aw. (Biephuah 20:13)
Chatawhcha avâ tawhta “Hetana heta roh teh, atahmâ rakha tawhta a thipa Abeipa liata a thipazy cha ama nohhlao aw” Thlahpa ta a châna a hriapasanazy cha amâ pahâsai ha aw; ama hmotaopazy chata vaw zi hra tlôh aw ta!” tahpa ei thei (Biephuah 14:13) Cha hnôh lâna chata kaw moh nata zawpi hluh ngaitapa ahy hmahta rei tiah leipa pho to hry liatahpazy, chito hry liatahpazy pohngyuhpa â bupa ta nôhmeinô kuah a cheipa ta a Beidyuchhai hmiakô liata a duahpa hmô na ta (Biephuah 7:9)
Thyuheihna kyh he thâtih zydua liata noâh a chhih chaipa nata aly a chhih chaipa Zisu Krista zawhzi ta a vaw ypa a châ.
Atahmâ he hrohsopa Isai  ta B.C. 700 khô lâ tawhta thlahpa mokhaoh tawhta thyuheihna a vaw hmônazie he hawhta a vaw hmô. “Na chyhsa a thipazy cha hroh heih aw ei ta, ei chyhsa rizy cha ama thyu heih aw, Dohlei liata a ypa saih u, a hra ula, thata sâh teh u! Na diati cha âhnalasizy diati hawhta châ ta, alei heta a thipazy cha a kaw papua ha aw”. (Isai 26:19).
Athihpa thyuheihna a rônah nawpazie : Atahmâ hro chhôhta angiapâna ta eima pachâ padyna hlâ nata pachâna hlâta a rarôh a y via syulyu aw. Pôhpa cha pabu nota thu theipa  châ ta, pathyu nota thu thei leipa a châ. Palyupalih leipa ta pabupa ta y ta, rônah kawpa ta pathyupa ta a y aw. (I Kor. 15:42, 43) Ahrohpa ta a y pazy deikua cha Abeipa Chiahmie a paro tina chata sôkha ta movi hlâta pananopa a châ aw! Khazohpa hmotaotheina ta thi theipa cha thi thei khao leipa ta, thu theipa cha thu thei khao leipa ta a châ ha bâ aw! Kheihhawhta châ aw vâ ma!
Hla a vaw taotuh penawhzy he angiapâna mokhaoh tawhta ama vaw hmô pasia kaw!
Hy thyuheihna noh rôhnah thina tiahtuh,
Khih  pathaih lâ cha nâ chhi la; Chavah haosâ liata,
Thina pahnie ta hla eima sa aw.
Khizaw liata chariah lai chaipa chyhsa to ta ama chi chaipa alai-achyh, chanô-chapaw, hmichhie hmipha a pathlua leipa chhôh to kyh â pachâ penawh zydua mothlih tlana chôta maniah a pachhaihtuhpa thina, thyuheihna noh rônahpa liana cha pahniepa a châ ha bâ awpa vâta chhôhkha liata mothlih tlana chôta a chhaipha nô nata sawzy, Paw nata sawzy, narô nata nôzy, uhta nawhtazy, nôpi-nôvah kyh â pachâ ngaitapa nawhzy, viasa lôkhy zydua chhaota â hmô khai hapa châ ha bâ aw ta, thlahpa mo a pavâh hapa vâta hrona bie nyupa âlâ khai ha aw. Khatlu ta a ziza ânano aw ta khatlu ta alyna châ aw vâ ma!
Cha ryureina noh rôhnahpa liana cha chyhsa to ama hmotaopa chyu hawh lymâ piepa a châ aw. Khizaw liata tovyuh âpakypazy nata thlahpa leidiapazy Kraws thaby lâta â vaw dikheituh pe’nawhzy cha hrohsopa Daniel bie reipa kha a vaw ki ha aw. Chyhsa hluhpi siana lâta a paheisatuhpazy cha awhsi hawhta khaih aw ei ta, Angel zy chareina râh liana cha thina mâchhiesana zy y khao leipa aw ta, nodidâhphina y khao hra aw vei. Riethei nôpona y khao hra leipa aw ta, Khazohpa Mietahkupa Taw khizaw pachhatuhpa cha bâh leipa ta ama reithai aw. Cha râh liana cha alyna lo beih leipa aw ta ROSE Paw hawhta chhâzaw ta ama pawh aw.
Abeipa ryureina noh liata chyhsa hluh nawpazie cha India râh liata chyhsa a pahrâpa sai hmah ta 10, 27, 015, 245 ama châ. Khizaw chyhsa zydua 6,055, 049,000 ama châ. He liata maluh zie palâsapa he AD 2003 Synod Kristian Diary tawhta lapa a châ. A hrohpa maluh zie cha pahno haw pi ta, a thi pe’nawh maluh deikua cha â lâ mah vei, nohhro chhâzaw khih a vaw deih tita ….. aki leipazy cha paki khaipa a châ ha bâ aw. (I Kor. 13: 12, 13)
Cha ryureina noh rônahpa liana cha athi pe’nawh zydua nata a hrohpa zydua vâmo azu awpa zy chhao pahlyh khaipa ta Salem Beipa hmiakô lia a pakhy khaipa a châ aw. Chyhsa hluh nawpa zie cha Bible chhaota “Ahy hmah reihtiah leipa,” a tahpa a châ. Pho to hry liata zy, chi to hry liatahpa zy, mo to hry liatahpazy reih to hry liatahpazy tahpa ta mopathaihpa Zawhana ta Patmos liahpahlô liata âtâh nota thlahpa mokhaoh tawhta a vaw hmô khai hapa a châ (Biephuah 7:9).
Cha ryureina noh rônahpa liana cha khatluta rônah aw ta, khatlu ta rarôh y aw ta, khatlu ta chyhsa hluh aw vâ ma?! Cha ryureina noh rônahpa liana cha chi to, photo Salem Beipa hmiakô liata pakhu paneih aw ei ta, paleih tota ama phuah aw tahpa ropa a vaw tlô aw (Rom. 14:11).
Cha ryureina rônahpa liana cha Khazohpa Mietahkupataw khizaw moleina a phaohtuhpa nâma nata keima moleina a phaohtuhpa Bei nônai ao hnôh chaipa pakah tawhta he hla bie he â vaw lâ pasia ha aw.
Ei hro na châ ei pie, Ei thisaih sôh a loh;
Nâma chatlai n’awpa,
Thi tawh na thyu n’awpa,
Ei hrona cha ei cha pie (2) Khâpa eina pie chi?
Maniah a vaw tah aw, kheihta ma eimâ chhy hra aw?
Bohpi leipa ta avy awpa cha avy tlôh aw ta, bohpi dai khai aw vei (Hebrai 10:36) Nahthlie teh u, ano cha meihdo zy na chata â zu aw ta, mokhaoh tota hmô aw ei ta (Biephuah 1:7)
Khazohpa chata hmotaopa zydua chôta ryurei tlôh aw ta, a pha tlyma, a chhiepa chhao rai (Biechhotuhpa 12:14) Nahthlie teh  ei vy patoh aw, chyhsa to ama hmotaopa chyu lymâ hawhta pie awpa ta ei lymâ cha ei hnohta y ta (Biephuah 22:12)
Thapha ngaitapa ta nata aly ngaitapa ta y sih la, ano palyupalih ei suh u. Mietahkupataw lahpinô pakiana cha a daih ha tlôh ta, a myuh chhao â chhuahdy haw (Biephuah 19:7)
Nahthlie teh, avy heih aw na,
Rônah ta vâ meihdo chô lia; Eima Bei Immanuel ta, Khizaw ryu a rei aw.
Chi to, pho to Beidyuchhai hmiakô lia,
Thâtih reipa ta pakhy ei; Salem Beipa hmiakô liana cha, Khâpa ei reih hra aw.
Nama hnohta ei reipa he chyhsa zydua hnohta a reipa ei châ. Riahvaihpa ta y teh u. (Maka 13:37).

Abeipa ta byhnâ pie mawh sy, AMEN.